Tâm lý người trẻ nhìn từ trào lưu mạng xã hội: "Con ghét bố mẹ"

Mời các bạn bấm nút nghe nội dung:

Nhóm Facebook: “Con ghét bố mẹ” bỗng trở nên thu hút đặc biệt khi số thành viên tăng đột biến theo ngày, số bài viết liên tục được cập nhật, thu hút lượng truy cập cũng như tương tác lớn với cùng lúc nhiều trạng thái, bình luận và ý kiến trái chiều.

Điều đáng nói, cùng những thành viên đúng với tên gọi của nhóm, đã có thêm lượng lớn phụ huynh cùng tham gia với nhiều luồng ý kiến: từ ôn hòa, chừng mực đến cả sự quá khích, mát sát trong phản biện, tranh luận, phân tích trong từng bài đăng hay ý kiến phía dưới.

Hệ lụy từ "hòn bấc ném đi, hòn chì ném lại" trên trang "Con ghét bố mẹ" và nhiều trang mạng xã hội tương tự

Theo TS Nguyễn Thúy Quỳnh, chuyên gia tâm lý giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tên gọi của nhóm “Con ghét bố mẹ” tạo nên phản ứng nhiều chiều, thậm chí gây sốc bởi đang đi ngược quan điểm thông thường về mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

“Gia đình vẫn được ngầm hiểu phải yêu thương, gắn kết giữa các thành viên và cũng là nơi mà ta thuộc về. Bây giờ lại xuất hiện sự "ghét" thì có thể là dấu hiệu sự kết nối giữa các thành viên đang bất ổn.

Hoặc có thể giới trẻ đang loay hoay trong việc thể hiện bản thân, khó khăn trong việc tìm được chia sẻ, thông cảm với các thành viên khác trong gia đình”, TS Thúy Quỳnh phân tích.

Từ góc độ tâm lý lứa tuổi, chị Thúy Quỳnh cho rằng đằng sau cách bộc lộ bằng hành vi đặt tên gọi ngược với thông thường, người trẻ có một nhu cầu muốn được lắng nghe, được chia sẻ, được hiểu và muốn được người khác chấp nhận.

Tuy nhiên, việc đối thoại trực tiếp, đặc biệt với bố mẹ không phải điều dễ dàng. Sự khác nhau về suy nghĩ, về khoảng cách lứa tuổi sẽ rất dễ khiến cuộc trò chuyện trở thành cuộc phán xét, những lời khuyên giống như những bài “trường ca”.

Khi đó, người trẻ sẽ tìm cách để vẫn có thể bày tỏ suy nghĩ mà không sợ người khác phát hiện và đánh giá.

Ở đây TS Thúy Quỳnh có một so sánh nho nhỏ giữa làm cha mẹ cũng giống như thầy cô giáo, vì mong muốn con em mình trưởng thành, phân định được việc nên hoặc không nên làm nên đôi khi sử dụng những phương pháp nghiêm khắc. Thông điệp tốt nhưng cách chuyển tải thông điệp đã làm sai lệch mục tiêu ban đầu, thậm chí tạo cảm xúc tiêu cực cho người trẻ.

Bên cạnh đó còn có một nhóm cha mẹ được giới tâm lý giáo dục đặt tên “cha mẹ độc hại” khi bản thân tràn ngập tiêu cực từ suy nghĩ đến lời nói, hành động.

Và trong bầu không khí “dễ bị tổn thương”, người trẻ cần một kênh, một cách thức để bày tỏ và giải tỏa những cảm xúc tiêu cực. Trong thời đại số như hiện nay, mạng xã hội đã làm được phần việc này thông qua việc được bày tỏ quan điểm, được bức xúc và hoàn toàn ẩn danh.

“Rủi ro với những cách thức bộc lộ này có thể một lúc nào đó, người trẻ cảm thấy buồn, thấy bị đối xử bất công và khi đăng lên lại được quá nhiều người khuyếch đại, khiến cho cảm xúc tiêu cực ngày càng gia tăng. Việc giải quyết vấn đề bởi lẽ đó sẽ càng khó khăn hơn”, TS Nguyễn Thúy Quỳnh chia sẻ.

Nguy cơ “việc bé xé ra to” khi có sự kích động hoặc đồng tình từ đám đông sẽ dễ dẫn người trẻ tới những quyết định nông nổi, bột phát mà sau một thời gian bình tĩnh, rất có thể chính các bạn thấy bản thân lẽ ra không nên hành xử như vậy.

Nguy cơ thứ hai nằm ở tài khoản ẩn danh rất có thể có những đối tượng với những ý đồ không thật sự thiện chí, thậm chí lợi dụng những khoảnh khắc người trẻ yếu lòng, dễ bột phát hành động như bỏ nhà hoặc rơi vào hành vi lừa đảo với hậu quả để lại nặng nề, khó khắc phục.

Ngoài ra còn có nguy cơ khi những chỉ dẫn mang tính kích động từ người ẩn danh, bản thân họ không phải chịu trách nhiệm với tất cả những hành vi nhưng người trẻ sẽ trở thành người đầu tiên phải lãnh hậu quả trước bất kì quyết định sai lầm nào bản thân gây ra.

Giải pháp nào cho người trẻ trước những áp lực tâm lý khó giải tỏa?

TS Nguyễn Thúy Quỳnh cũng thừa nhận một thực tế rằng người trẻ đang thiếu đi một không gian, một lực lượng có chuyên môn để lắng nghe, chia sẻ và hướng dẫn khi bản thân lâm vào những tình huống khó nói hoặc vướng mắc. Cha mẹ, thầy cô lại quá bận rộn, quá nhiều việc và nhiều khi không đủ kiến thức, kỹ năng xử lí phù hợp.

Ngay cả việc nhiều phụ huynh tràn vào nhóm “Con ghét bố mẹ” để tiếp tục việc dạy dỗ, chỉnh đốn, mắng mỏ những chia sẻ, quan điểm, suy nghĩ của người trẻ như cách họ đang làm ở nhà vô tình sẽ “châm thêm lửa vào đám cháy”.

Điều cần làm của người lớn, của bố mẹ có lẽ cần thêm sự bao dung để có thể giúp đỡ cho các bạn trẻ vượt qua giai đoạn trạng thái cảm xúc tiêu cực.

“Tôi nghĩ kiểm soát cũng nên làm nhưng phải ở một chừng mực nào đấy, không nên dị ứng quá với trang mạng xã hội kiểu thế này. Người lớn nên coi đây là một cách để thế hệ trẻ bày tỏ cái suy nghĩ của mình và việc ẩn danh để họ được nói thật lòng hơn. Còn việc cố tình ngăn chặn hoặc ngăn cấm con mình không tham gia những nhóm hay là những cái trang mạng xã hội tương tự có thể làm cho khoảng cách giữa chúng ta với người trẻ ngày càng xa hơn”, TS Thúy Quỳnh bày tỏ.

Riêng với người trẻ, khi lâm vào những trạng thái tiêu cực hoặc những khúc mắc khó giải quyết, TS Nguyễn Thúy Quỳnh đưa ra một vài chỉ dẫn gồm:

Đầu tiên các bạn trẻ nên học cách để tự lắng nghe bản thân để nhận diện được lúc nào mình chưa ổn và sẽ rất cần một khoảng thời gian để cơ thể tự chữa lành.

Trong tâm lý con người, khi cơ thể có những dấu hiệu đang căng thẳng, bất ổn, rất cần một ai đó để lắng nghe hoặc rất cần một sự chấp nhận, một sự an toàn thì việc nhận diện và gọi tên được cảm xúc thực sự của mình được xem như cơ hội tốt để chúng ta có thể vượt qua trạng thái cảm xúc tiêu cực.

Ngoài ra, còn những cách khác nhau như chia sẻ với người mình thật sự tin tưởng và yêu thương, có thể viết nhật ký hay cũng có thể đăng một dòng trạng thái trên trang cá nhân.

Các bạn nên chăm sóc cơ thể, thể chất bằng cách ăn uống đầy đủ, quan tâm đến giấc ngủ và cả vẻ ngoài của mình, hoạt động thay cho nằm trên giường và suy nghĩ mông lung.

Tìm được tiếng nói chung, sẵn sàng đối thoại và lắng nghe có lẽ là lời giải cho nhiều mối quan hệ trong xã hội mà người trẻ cần được hướng dẫn và thực hành ngay trong cuộc sống gia đình bởi đây là trường học đầu tiên của mỗi người.

Nhưng nên nhớ, bức xúc, căng thẳng khi “ném” lên không gian công cộng sẽ đối diện với nhiều nguy cơ, trong đó phải kể đến những kích động hành động hay ngôn từ bạo lực.

Cùng với đó, những bậc phụ huynh nếu có đọc được những tâm sự, chia sẻ từ người trẻ cũng nên nhìn nhận lại bản thân để việc phản hồi không “châm” thêm “dầu” cho “ngọn lửa” đang lan rộng.