Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, sau gần 10 năm thực hiện. Theo hồ sơ dự án Luật, một số chính sách hiện hành chưa phát huy đầy đủ hiệu quả, phương thức hỗ trợ còn phân tán, việc tiếp cận chính sách của doanh nghiệp còn khó khăn.

Theo bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, việc chuyển từ “Luật Hỗ trợ” sang “Luật Phát triển” thể hiện sự thay đổi trong tư duy chính sách, từ hỗ trợ doanh nghiệp sang kiến tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững.

Dự thảo gồm 5 chương, 35 điều, bổ sung nguyên tắc hỗ trợ có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra. Chính sách được thiết kế theo quá trình trưởng thành của doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ lên nhỏ, nhỏ lên vừa và từ vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn.

Theo bà Trịnh Thị Hương, thước đo chính sách sẽ không chỉ là số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ mà chuyển sang đánh giá mức độ phát triển và khả năng hấp thụ chính sách sau hỗ trợ.

Một thay đổi nữa mà dự luật đề cập là quản lý chính sách bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình thay cho cách quản lý chủ yếu thông qua quy trình, thủ tục. Dự thảo cũng định hướng số hóa việc tiếp nhận, triển khai, theo dõi và đánh giá hỗ trợ doanh nghiệp.

Về hình thức hỗ trợ, doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong lựa chọn nội dung và đơn vị cung cấp dịch vụ. Dự thảo đưa ra hình thức “phiếu hỗ trợ doanh nghiệp” hay voucher, theo hướng chuyển từ việc Nhà nước hỗ trợ những gì mình có sang những gì doanh nghiệp cần.

Hai nhóm chính sách được thiết kế trong dự thảo gồm hỗ trợ chung và hỗ trợ trọng tâm. Nhóm hỗ trợ chung tập trung vào vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường. Riêng với thuế, dự thảo đề xuất nâng mức doanh thu đến 10 tỷ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản. Theo hồ sơ dự án Luật, dự kiến khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp có thể áp dụng thủ tục nộp thuế đơn giản.

Bốn nhóm được xác định là đối tượng hỗ trợ trọng tâm gồm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị; doanh nghiệp kinh doanh bền vững; doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Với hộ kinh doanh chuyển đổi, dự thảo đề xuất rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống còn 1 ngày làm việc, miễn một số phí, lệ phí ban đầu; áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu và báo cáo tối giản trong 36 tháng; hỗ trợ nền tảng số, phần mềm và dịch vụ kế toán. Dự thảo cũng đề xuất mô hình quản trị tối giản đối với doanh nghiệp một người thuộc quy mô siêu nhỏ.

Tại họp báo thường kỳ quý 3/2026 của Bộ Tài chính, trao đổi về chính sách đối với hộ kinh doanh quy mô lớn, ông Trương Bá Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chính sách thuế, cho biết hộ kinh doanh nếu có quy mô lớn và thấy có lợi khi áp dụng phương pháp khấu trừ như doanh nghiệp thì có thể chuyển đổi mô hình sang doanh nghiệp để đáp ứng điều kiện áp dụng phương pháp này.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng việc tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp là một hướng đang được thúc đẩy. Theo Thứ trưởng, nếu hộ kinh doanh có quy mô đủ lớn, việc chuyển đổi vừa có điều kiện thuận lợi hơn về chính sách thuế, vừa có thể tiếp cận các chính sách hỗ trợ theo dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo hồ sơ dự án Luật, các chính sách mới hướng tới việc doanh nghiệp tiếp cận hỗ trợ thuận lợi hơn, đồng thời nâng cao năng lực nội tại, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia chuỗi giá trị./.