Có một câu hỏi tưởng như rất đơn giản nhưng có lẽ không phải người gửi tiền nào cũng trả lời được ngay đó là: Tiền mình gửi vào ngân hàng có được bảo vệ không? Và nếu có thì ai bảo vệ?

Nhiều người nghe đến bảo hiểm tiền gửi nhưng lại nghĩ đây cũng giống như bảo hiểm nhân thọ hay bảo hiểm sức khỏe, cho rằng muốn được bảo vệ thì phải đăng ký, ký hợp đồng và đóng phí. Nhưng có đúng như vậy không? Nếu chẳng may tổ chức nơi mình gửi tiền gặp vấn đề, người gửi tiền sẽ được bảo vệ đến đâu?

Bắt đầu câu chuyện hôm nay là chia sẻ của thính giả Nguyễn Văn Hoàng ở Cao Bằng. Anh Hoàng viết: “Gia đình tôi có một khoản tiền tiết kiệm tích cóp được trong nhiều năm. Gần đây, qua báo đài tôi thường nghe nói đến bảo hiểm tiền gửi nhưng thực sự chưa hiểu rõ. Tôi muốn hỏi: Khi gửi tiền thì tôi có phải đăng ký bảo hiểm tiền gửi không? Có phải đóng thêm khoản phí nào không? Và điều tôi quan tâm nhất là nếu chẳng may ngân hàng nơi tôi gửi tiền gặp vấn đề thì khoản tiền của gia đình tôi sẽ được bảo vệ như thế nào? Rất mong chương trình giải đáp.”

Đây có lẽ không chỉ là câu hỏi của riêng anh Hoàng. Bởi khi gửi tiền, điều người dân quan tâm nhất cuối cùng vẫn là: “Tiền của tôi thì sao?” Để giải đáp câu hỏi này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng Luật sư Đồng Đội:

Phóng viên: Thưa Luật sư, nếu nói thật ngắn gọn và dễ hiểu nhất, bảo hiểm tiền gửi là gì?

Nếu phải giải thích bảo hiểm tiền gửi bằng một cách thật gần gũi, tôi sẽ bắt đầu từ chính điều mà người gửi tiền quan tâm nhất: “Tôi gửi tiền, chẳng may nơi tôi gửi tiền gặp vấn đề thì tôi có được bảo vệ không?”

Câu trả lời là: Có, nếu khoản tiền đó thuộc diện được bảo hiểm và đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.

Bảo hiểm tiền gửi là một chính sách do Nhà nước thiết lập nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền. Khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, người gửi tiền được chi trả tiền bảo hiểm trong hạn mức theo quy định.

Vì vậy, với người dân, có thể hình dung rất đơn giản: Mình gửi tiền tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi; nếu chẳng may tổ chức đó gặp vấn đề và phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, thì quyền lợi của mình sẽ được bảo vệ theo cơ chế của Nhà nước, trong phạm vi pháp luật quy định.

Phóng viên: Như vậy, người dân có thể yên tâm hơn. Nhưng có một điều nhiều người vẫn thắc mắc: đã gọi là “bảo hiểm” thì có phải mình phải mua hay đóng phí giống như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhân thọ không?

Với bảo hiểm thương mại, người dân chủ động lựa chọn sản phẩm, ký hợp đồng và đóng phí để được bảo vệ trước những rủi ro theo thỏa thuận.

Còn bảo hiểm tiền gửi thì khác. Người gửi tiền không phải tự mình mua bảo hiểm tiền gửi, không phải ký một hợp đồng bảo hiểm riêng và không phải trực tiếp đóng phí bảo hiểm.

Khi người dân gửi tiền bằng đồng Việt Nam tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, nếu khoản tiền đó thuộc diện được bảo hiểm, người gửi tiền được bảo vệ theo cơ chế của pháp luật mà không phải làm thêm thủ tục đăng ký bảo hiểm tiền gửi. Phí bảo hiểm tiền gửi là nghĩa vụ của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.

Nói đơn giản hơn, người gửi tiền không phải bỏ thêm tiền để “mua” sự bảo vệ này. Điều người dân cần quan tâm là mình gửi tiền ở đâu, khoản tiền của mình có thuộc diện được bảo hiểm hay không và mình được bảo vệ ở mức nào.

Phóng viên: Vâng, như vậy có thể thấy bảo hiểm tiền gửi rất khác với một sản phẩm bảo hiểm mà người dân chủ động mua. Nhưng câu hỏi tiếp theo có lẽ còn quan trọng hơn: “Tôi được bảo vệ bao nhiêu?” Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 đã có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Vậy người gửi tiền cần đặc biệt lưu ý những điểm mới nào liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình, thưa luật sư?

Người gửi tiền không nhất thiết phải nhớ thật nhiều điều khoản pháp luật mà chỉ cần nhớ ba câu hỏi quan trọng.

- Câu hỏi thứ nhất: Nếu chẳng may có chuyện, tôi có phải chờ lâu để được nhận tiền không?

Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025 đã bổ sung các trường hợp làm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, tạo cơ sở để việc chi trả có thể được thực hiện sớm và kịp thời hơn.

Điều này rất thiết thực với người gửi tiền. Bởi khi tổ chức nhận tiền gửi gặp vấn đề, điều người dân quan tâm nhất không phải là những thuật ngữ pháp lý phức tạp, mà là: “Bao giờ tôi có thể nhận lại khoản tiền của mình?”. Đó có thể là tiền sinh hoạt của gia đình, tiền học của con, tiền thuốc men của bố mẹ hay khoản dành dụm cho tuổi già.

Vì vậy, việc tạo cơ sở để chi trả sớm và kịp thời hơn là một thay đổi có ý nghĩa rất thiết thực đối với cuộc sống của người gửi tiền.

- Câu hỏi thứ hai: Tôi được bảo vệ bao nhiêu tiền?

Hiện nay, hạn mức trả tiền bảo hiểm là 350 triệu đồng đối với toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một cá nhân tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.

Điểm này người gửi tiền cần đặc biệt lưu ý: 350 triệu đồng không phải là hạn mức cho từng cuốn sổ. Nếu một người có nhiều khoản tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm tại cùng một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, hạn mức được tính trên toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của người đó tại tổ chức đó.

Trong trường hợp đặc biệt, để bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, bảo đảm an toàn hệ thống và trật tự, an toàn xã hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước có thể quyết định hạn mức trả tiền bảo hiểm tối đa bằng toàn bộ số tiền gửi được bảo hiểm của người gửi tiền tại tổ chức đó.

Vì vậy, khi gửi tiền, người dân nên biết rõ khoản tiền của mình có thuộc diện được bảo hiểm hay không và được bảo vệ trong hạn mức nào.

- Câu hỏi thứ ba: Bảo hiểm tiền gửi có phải chỉ “đợi có sự cố rồi mới trả tiền” không?

Không phải. Đây cũng là một điểm đáng chú ý của Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam không chỉ thực hiện nhiệm vụ chi trả khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm. Trong quá trình hoạt động, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam còn theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định; tổng hợp, phân tích thông tin về các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, qua đó góp phần nhận diện rủi ro và thực hiện các nhiệm vụ theo quy định.

Đặc biệt, Luật mới tăng cường vai trò của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam trong quá trình can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt và xử lý tổ chức tín dụng yếu kém theo quy định.

Nếu nói bằng ngôn ngữ đời thường thì, bảo hiểm tiền gửi không chỉ lo “chuyện xảy ra rồi thì làm gì”, mà còn tham gia vào quá trình xử lý rủi ro từ sớm. Bởi với người gửi tiền, điều họ mong muốn nhất vẫn là rủi ro được phát hiện và xử lý trước khi ảnh hưởng đến khoản tiền mình gửi.

Phóng viên: Như vậy, qua chia sẻ của Luật sư, có thể thấy bảo hiểm tiền gửi không phải là một khái niệm xa vời hay chỉ dành cho những người làm trong ngành ngân hàng. Chính sách này gắn với một việc rất quen thuộc trong mỗi gia đình: gửi tiền và tích cóp cho tương lai. Vậy nếu một người dân chuẩn bị gửi tiết kiệm, theo Luật sư, họ nên lưu ý những điều gì?

Người gửi tiền chỉ cần nhớ một vài điều rất đơn giản.

- Thứ nhất, hãy tìm hiểu xem nơi mình gửi tiền có tham gia bảo hiểm tiền gửi hay không.

- Thứ hai, biết khoản tiền mình gửi có thuộc diện được bảo hiểm hay không.

- Thứ ba, tìm hiểu về hạn mức trả tiền bảo hiểm để biết quyền lợi của mình được bảo vệ như thế nào.

- Thứ tư, đừng nghĩ rằng bảo hiểm tiền gửi là một loại bảo hiểm mà mình phải tự mua thêm. Người gửi tiền không phải đăng ký riêng và cũng không phải trực tiếp đóng phí bảo hiểm.

- Và quan trọng nhất, đừng chỉ nhìn vào lãi suất khi quyết định gửi tiền. Lãi suất tất nhiên rất quan trọng, nhưng với một khoản tiền mình đã dành dụm trong nhiều năm, điều đáng quan tâm không kém là: Uy tín của tổ chức mình gửi tiền và tiền gửi của mình được bảo vệ như thế nào?

Hiểu rõ điều đó sẽ giúp người gửi tiền chủ động hơn và có thêm cơ sở để lựa chọn nơi gửi tiền phù hợp.

Có thể thấy, bảo hiểm tiền gửi đã trở nên gần gũi hơn với mỗi chúng ta. Bởi suy cho cùng, chính sách này bắt đầu từ một điều rất đời thường: mỗi khi dành dụm được một khoản tiền, chúng ta đều mong muốn gửi vào một nơi an toàn và biết rằng khoản tiền ấy được bảo vệ như thế nào.

Dù là tiền tiết kiệm của người công nhân, người nông dân, tiểu thương, cán bộ hay người đã nghỉ hưu, đó đều là những khoản tiền được chắt chiu cho những dự định của mỗi gia đình.

Vì vậy, bên cạnh lãi suất, kỳ hạn hay sự thuận tiện, hãy dành một chút thời gian tìm hiểu về bảo hiểm tiền gửi. Biết tiền của mình được bảo vệ như thế nào cũng chính là biết cách bảo vệ quyền lợi của mình.