Radio
Podcast
Multimedia
Sáng 13/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.
Đồng tình với sự cần thiết sửa đổi đồng bộ bốn luật nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo thuận lợi cho hoạt động đổi mới sáng tạo nhưng nhiều đại biểu cho rằng cải cách không thể chỉ dừng ở việc chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử.
Dữ liệu phải liên thông, thủ tục chỉ thực hiện một lần
Đại biểu Nguyễn Thành Trung, Đoàn ĐBQH Hải Phòng đề nghị rà soát toàn bộ điều kiện, giấy phép và thủ tục hành chính. Những nội dung không còn cần thiết phải được loại bỏ; những nội dung tiếp tục duy trì cần chứng minh rõ mục tiêu quản lý và rủi ro cần kiểm soát.
Theo đại biểu, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải đi cùng những công cụ quản lý phù hợp. Nếu chỉ bỏ giấy phép mà chưa xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ chế giám sát theo mức độ rủi ro và chế tài xử lý vi phạm, quá trình thực thi có thể rơi vào hai thái cực: hoặc quản lý lỏng lẻo, hoặc phát sinh một thủ tục mới thay thế thủ tục vừa được cắt giảm.
Nhà nước cần thông tin để phục vụ quản lý nhưng doanh nghiệp không có nghĩa vụ cung cấp cùng một thông tin nhiều lần cho nhiều cơ quan. Vì vậy, dự thảo luật cần làm rõ những dữ liệu phải chia sẻ, cơ quan được quyền khai thác cũng như trách nhiệm khi dữ liệu sai, chậm cập nhật hoặc được sử dụng không đúng mục đích.
“Không nên để tình trạng dữ liệu đã có trong hệ thống của Nhà nước nhưng người dân, doanh nghiệp vẫn phải nộp bản giấy hoặc kê khai lại. Nếu đã xác định chuyển đổi số là phương thức quản trị mới thì dữ liệu phải trở thành đầu vào của quản lý, chứ không phải thêm một lớp giấy tờ điện tử cho thủ tục cũ”, đại biểu Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh.
Ở một góc độ khác, đại biểu Bế Trung Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk cho rằng công nghệ hiện nay đã hội tụ nhưng hoạt động quản lý vẫn còn bị chia cắt.
Một dịch vụ mới có thể đồng thời sử dụng hạ tầng viễn thông, tần số, dữ liệu, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và giao dịch điện tử. Đối với doanh nghiệp, đây là một hoạt động kinh doanh thống nhất. Tuy nhiên, khi thực hiện thủ tục, doanh nghiệp có thể phải xin giấy phép viễn thông ở một nơi, giấy phép tần số theo một quy trình khác, sau đó tiếp tục hoàn thành các thủ tục chuyên ngành có liên quan.
Theo đại biểu, bốn luật được sửa đổi lần này không còn là những đạo luật đứng cạnh nhau một cách rời rạc mà đã trở thành các cấu phần của một kiến trúc hạ tầng số thống nhất. Pháp luật vì vậy cũng phải có khả năng liên thông, không để sự phân chia thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước trở thành chi phí mà người dân, doanh nghiệp phải gánh chịu.
“Một cửa không có nghĩa là gom nhiều cửa vào cùng một căn phòng. Một cửa thực sự là người dân và doanh nghiệp chỉ cần gõ một lần, còn phía sau cánh cửa ấy, Nhà nước kết nối dữ liệu, tự phân công trách nhiệm và tự phối hợp”, đại biểu Bế Trung Anh phân tích.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu nguyên tắc “một lần thẩm định”, để các giấy phép có liên quan được xem xét đồng bộ, hạn chế việc một nội dung phải trải qua nhiều lần đánh giá. Cùng với đó là mở rộng cơ chế dùng chung hạ tầng kỹ thuật giữa viễn thông với giao thông, điện lực, chiếu sáng và các công trình công cộng.
Như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là số hóa hồ sơ mà còn phải tổ chức lại quy trình phía sau. Người dân, doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần; các cơ quan quản lý có trách nhiệm kết nối dữ liệu, phối hợp thẩm định và xử lý hồ sơ trên một hệ thống thống nhất.
Cắt giảm thủ tục phải tạo thuận lợi thực chất
Cùng quan tâm đến hiệu quả của việc cắt giảm thủ tục, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đồng tình với việc bỏ thủ tục gia hạn giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, chuyển sang thực hiện thủ tục cấp lại.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị phân loại rõ những thay đổi mang tính hành chính thông thường, tránh tình trạng mọi thay đổi nhỏ của doanh nghiệp đều phải thực hiện lại quy trình cấp phép. Trong thời gian chờ giải quyết hồ sơ, cần có cơ chế bảo đảm hoạt động cung cấp dịch vụ không bị gián đoạn, trừ trường hợp doanh nghiệp có vi phạm liên quan đến an toàn, an ninh.
Nếu không có quy định chuyển tiếp rõ ràng, một thủ tục được đơn giản hóa về hình thức vẫn có thể làm phát sinh rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn ĐBQH thành phố Huế lưu ý không thể cắt giảm điều kiện kinh doanh trong luật nhưng sau đó lại tái lập những điều kiện tương tự dưới hình thức hồ sơ, tiêu chuẩn hoặc quy trình tại nghị định, thông tư.
Theo đại biểu, thủ tục cấp lại phải được thiết kế thực sự đơn giản, khai thác tối đa dữ liệu cơ quan nhà nước đã có, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại thông tin đã được lưu trữ trong hệ thống. Các căn cứ tạm đình chỉ, thu hồi giấy phép cũng phải rõ ràng, có thể dự liệu trước và tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm.
Giải trình tại hội trường, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết Chính phủ đề xuất cắt giảm 2 thủ tục hành chính, bãi bỏ 47 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 4 điều kiện khác. Việc cắt giảm sẽ đi cùng xây dựng các công cụ quản lý thay thế như hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và nền tảng số, bảo đảm không buông lỏng quản lý nhà nước.
Hiệu quả của việc sửa luật vì vậy không chỉ được thể hiện ở số điều khoản thay đổi, số thủ tục hoặc điều kiện kinh doanh được bãi bỏ. Điều quan trọng hơn là số lần kê khai thực sự giảm xuống, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn và hoạt động của người dân, doanh nghiệp không bị gián đoạn.
Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi thông tin đã có được khai thác và chia sẻ; một hồ sơ không phải đi qua nhiều quy trình tách biệt và các cơ quan quản lý có thể phối hợp trên nền dữ liệu dùng chung. Nếu quy trình cũ vẫn được giữ nguyên, dù được khoác lên hình thức điện tử, gánh nặng thủ tục vẫn chưa được loại bỏ./.
