Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, ghi chép sổ kế toán là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với hộ, cá nhân kinh doanh, không phụ thuộc vào quy mô hay hình thức kinh doanh. Doanh thu ghi nhận phải phản ánh đúng, đủ toàn bộ doanh thu phát sinh, kể cả trường hợp thu tiền trước, thu qua nền tảng trung gian hoặc chưa xuất hóa đơn
Thông tư quy định rõ trách nhiệm cá nhân của người đại diện hộ kinh doanh trong việc tổ chức ghi sổ, ký xác nhận và chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu kế toán. Việc thuê dịch vụ kế toán không làm thay đổi chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý khi có sai lệch.
Đáng chú ý, Thông tư 152 quy định sổ kế toán và chứng từ phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm. Đây là căn cứ để cơ quan thuế kiểm tra, đối chiếu, đặc biệt trong các trường hợp nghi ngờ khai sai doanh thu, chi phí hoặc chuyển đổi phương pháp tính thuế.
Với hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử, hóa đơn từ máy tính tiền, Thông tư 152 yêu cầu đối chiếu thường xuyên giữa sổ kế toán và dữ liệu đã truyền cho cơ quan thuế. Trường hợp số liệu không khớp, hộ kinh doanh có thể bị xác định là khai không đúng thực tế, dẫn đến ấn định thuế, truy thu và xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
Cơ quan thuế khuyến cáo, Thông tư 152 có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026, hộ kinh doanh cần rà soát lại toàn bộ phương pháp ghi sổ, lưu trữ chứng từ và quy trình quản lý doanh thu. Việc tuân thủ ngay từ đầu là cách duy nhất để giảm rủi ro pháp lý về sau, thay vì xử lý hậu quả khi đã bị kiểm tra.
Để hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng quy định mới, cơ quan thuế đang tổ chức các chương trình tập huấn, hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến về nội dung Thông tư 152. Trọng tâm tập huấn là phương pháp ghi sổ kế toán, xác định doanh thu - chi phí, sử dụng hóa đơn điện tử và cách đối chiếu dữ liệu với cơ quan thuế theo từng nhóm hộ kinh doanh.
Cơ quan thuế lưu ý, việc không tham gia tập huấn, không cập nhật kịp quy định mới có thể dẫn đến ghi chép sai phương pháp, số liệu không khớp với dữ liệu quản lý thuế. Khi đó, hộ kinh doanh có nguy cơ bị ấn định thuế, truy thu và xử phạt vi phạm hành chính, dù không có mục đích trốn thuế.
Do đó, bên cạnh việc tự rà soát sổ sách, hộ kinh doanh được khuyến nghị chủ động theo dõi thông báo, đăng ký tham gia các lớp tập huấn do cơ quan thuế tổ chức, coi đây là một phần của nghĩa vụ tuân thủ thuế. Việc hiểu đúng và làm đúng ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp sang cơ chế quản lý chặt chẽ hơn từ năm 2026./.
