Mời nghe luật sư Đinh Thị Chúc, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội tư vấn về việc phân chia di sản thừa kế:

Thính giả Nguyễn Văn Thức ở tỉnh Ninh Bình nêu băn khoăn:

Gia đình tôi hiện có một mảnh đất thuộc quyền sở hửu của bố mẹ tôi. Mẹ tôi đột ngột qua đời cách đây 5 năm. Đến nay, bố tôi tuổi già sức yếu có ý định viết di chúc để lại mảnh đất này cho con, nhưng bố lại chỉ muốn cho anh cả toàn quyền sử dụng vì anh sẽ đảm nhận việc thờ tự sau này. Thế nhưng, tôi và chị hai đều không đồng ý vì cả hai đều khó khăn nên cũng muốn được hưởng chút lộc từ bố mẹ. Tôi muốn hỏi trong trường hợp chúng tôi không đồng thuận thì bố tôi có thể để lại toàn bộ tài sản cho anh cả không?

Luật sư Đinh Thị Chúc, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho biết, theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 thì “cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình”. Trường hợp mảnh đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bố mẹ bạn, thì theo quy định tại Điều 33 Luật hôn nhân và Gia đình 2014, đây là tài sản chung của hai vợ chồng.

Người mẹ đã mất nên phần di sản của người mẹ để lại trong khối tài sản chung sẽ được chia đều cho các hàng thừa kế theo quy định pháp luật (gồm: chồng, cha mẹ, con của người đã mất). Ngoài ra, Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Pháp luật không bắt buộc phải để lại toàn bộ tài sản cho người thờ cúng. Người bố chỉ có quyền lập di chúc để định đoạt đối với toàn bộ phần tài sản của mình, nhưng không được quyền định đoạt đối với phần di sản thừa kế của người mẹ để lại cho người thừa kế khác.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015 và Luật công chứng 2024 thì “Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Ngoài ra, văn bản phân chia di sản đã được công chứng là căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.

Như vậy, việc người bố muốn cho con cả toàn quyền sử dụng mảnh đất của gia đình là không đúng với quy định. Do đó, trong trường hợp này, việc phân chia di sản thừa kế cần có chữ ký của các đồng thừa kế được chỉ định trong di chúc.