Ông Nguyễn Trung Thành, Phó Trưởng phòng Người cao tuổi, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế giải đáp về chế độ, chính sách đối với người cao tuổi:

Theo báo cáo, cả nước hiện có gần 16,5 triệu người cao tuổi, trong đó hơn 3,53 triệu người hưởng bảo hiểm xã hội hàng tháng, gần 2,5 triệu người nhận trợ cấp hưu trí xã hội và khoảng 4,5 triệu người hưởng trợ cấp thường xuyên. Cả nước duy trì gần 80.000 câu lạc bộ văn hóa, thể thao và hơn 9.000 câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau. Điều này cho thấy, công tác hoàn thiện thể chế, chăm sóc sức khỏe và phát huy vai trò người cao tuổi tiếp tục được quan tâm.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trung Thành, Phó Trưởng phòng Người cao tuổi, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế già hoá dân số, dân số già, dân số siêu già là các giai đoạn mà tỷ lệ người cao tuổi trong tổng dân cư trong quốc gia tương ứng với 10 - 20%/ 20 - 30% và trên 30%. Việt Nam đang trong giai đoạn già hoá dân số khi có khoảng 16%. Dự kiến đến năm 2036 nước ta sẽ bước sang giai đoạn dân số già. Tuổi thọ tăng là thành quả của quá trình phát triển kinh tế xã hội và là mong muốn của con người. Tuy nhiên, tốc độ già hóa dân số nhanh đang tạo áp lực lên y tế, việc làm và an sinh xã hội như:

+ Thiếu hụt lực lượng lao động.

+ Áp lực lên hệ thống Bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm xã hội khi người đi làm ít mà người hưởng lương ngày càng tăng lên.

+ Áp lực lên ngân sách nhà nước khi số tiền chi trả trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội ngày càng tăng.

+ Áp lực lên hệ thống y tế, chăm sóc y tế và các dịch vụ xã hội liên quan đến người cao tuổi.

+ Vấn đề việc làm cho người cao tuổi, phát huy vai trò người cao tuổi và bảo vệ người cao tuổi.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới và quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh, một trong những nội dung trọng tâm cần triển khai là phát triển “kinh tế bạc” gắn với nhu cầu ngày càng đa dạng của người cao tuổi về y tế, chăm sóc dài hạn, nhà ở, văn hóa, du lịch, giáo dục, công nghệ và các dịch vụ phù hợp; chuyển mạnh từ tư duy “chăm sóc” sang vừa bảo vệ, chăm sóc, vừa phát huy vai trò người cao tuổi.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài cho rằng, cần đổi mới tư duy về công tác người cao tuổi, chuyển từ coi người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng chính sách sang chủ thể tham gia phát triển, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống có ích và đóng góp phù hợp với sức khỏe, năng lực, kinh nghiệm, nguyện vọng của mình.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, không chỉ nhìn nhận người cao tuổi là nhóm đối tượng yếu thế cần được chăm sóc mà phải thực sự coi người cao tuổi là một động lực quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, đặc biệt chăm lo người cao tuổi nghèo, neo đơn, khuyết tật; tạo môi trường thuận lợi để những người cao tuổi có sức khỏe, trí tuệ và nhu cầu tiếp tục cống hiến, làm việc.

Để khắc phục những khó khăn, thách thức cũng như bảo đảm cuộc sống cho người cao tuổi nói chung và người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn nói riêng, những năm qua, Cục Bảo trợ xã hội đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực như: Nắm vững quan điểm cúa Đảng, Nhà nước về công tác người cao tuổi; Tiếp tục rà soát hoàn thiện thể chế Luật người cao tuổi, nâng mức hưởng trợ cấp cho người cao tuổi; Quan tâm công tác chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi trong đó khám sức khoẻ định kỳ, lập sổ theo dõi sức khoẻ điện tử, phát triển hệ thống chăm sóc ban ngày chăm sóc bán trú.

Bên cạnh đó, từ ngày 1/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực thi hành. Theo đó, chế độ trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng cho những người từ đủ 75 tuổi trở lên không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Định kỳ 3 năm, Chính phủ sẽ rà soát, xem xét việc điều chỉnh mức trợ cấp hưu trí xã hội. Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách, huy động các nguồn lực xã hội, Ủy ban nhân dân tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Chính sách nhằm giúp người cao tuổi có điều kiện sống tốt hơn trong bối cảnh già hóa dân số.

Cùng với đó, khoản 5 Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP quy định đối tượng, điều kiện hưởng trợ cấp người cao tuổi như sau:

- Người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng;

- Người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng, không có điều kiện sống ở cộng đồng, đủ điều kiện tiếp nhận vào cơ sở trợ giúp xã hội nhưng có người nhận nuôi dưỡng, chăm sóc tại cộng đồng.

Trong đó, mức chuẩn trợ giúp xã hội theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 335/2026/NĐ-CP là 540.000 đồng/tháng. Trường hợp người cao tuổi thuộc diện hưởng các mức theo các hệ số khác nhau hoặc tại các văn bản khác nhau quy định về chế độ trợ giúp xã hội thì chỉ được hưởng một mức cao nhất./.