Radio
Podcast
Multimedia
Nghe âm thanh tại đây:
Thói quen cúi đầu kéo dài và những hệ luỵ
Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị thông minh đã trở thành thói quen phổ biến của nhiều người. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, thói quen cúi đầu trong thời gian dài khi sử dụng các thiết bị có thể gây áp lực lớn lên cột sống cổ, làm thay đổi cấu trúc sinh lý và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Thực tế, không ít người đã phải đối mặt với những hệ lụy rõ rệt.
Trường hợp của bệnh nhân Trần Minh Tuấn, 65 tuổi ở TP HCM là một ví dụ. Mặc dù không quá lạm dụng thiết bị điện tử, nhưng do đặc thù công việc phải thường xuyên đọc tài liệu và làm việc thời gian dài trên máy tính, làm gia tăng áp lực cơ học lên cột sống, đặc biệt là vùng cột sống cổ và thắt lưng, góp phần thúc đẩy các quá trình thoái hóa và bệnh lý đĩa đệm.
Năm 2023, khi thường xuyên bị tê tay, chân, ông Tuấn đến Bệnh viện Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia (cơ sở Linh Đàm) với mục đích điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Nhưng qua thăm khám và chẩn đoán, các bác sĩ phát hiện ông bị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ ở mức độ nặng. Đây là trường hợp tổn thương phối hợp cả hai vùng cột sống cổ và thắt lưng, gọi là “hội chứng xe đạp đôi” và đều đã gây chèn ép thần kinh phải mổ để điều trị.
Để giải quyết tình trạng chèn ép rễ thần kinh gây đau và hạn chế vận động, bác sĩ đã ưu tiên can thiệp phẫu thuật cột sống thắt lưng trước. Sau 2 năm, khi các triệu chứng tại vùng thắt lưng đã cải thiện và ổn định thì các biểu hiện bệnh lý tại cột sống cổ lại trở nên rõ rệt hơn, ông quay lại Bệnh viện Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia (cơ sở Linh Đàm) để điều trị tiếp.
“Qua khám thì cột sống cổ của tôi không được bình thường nó bị biến dạng, khiến khả năng xoay chuyển cổ rất kém. Nếu nuốn nhìn sang trái hay sang phải tôi phải quay cả người. Thứ 2 là luôn bị tê tay”, ông Tuấn cho biết.
Theo PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược, ĐH Quốc gia – cơ sở Linh Đàm, đây là những dấu hiệu điển hình khi cột sống cổ bị thoái hóa chèn ép vào rễ thần kinh và tủy sống, nếu không được điều trị có thể dẫn đến liệt.
Không riêng bệnh nhân Tuấn, thói quen cúi đầu tiên tục khi dùng máy tính, điện thoại cũng khiến anh Nguyễn Hoàng Dương ở Tây Hồ, HN phải nhập viện để phẫu thuật thoát vị cột sống cổ.
Anh Dương cho biết, anh có thói quen ngồi làm việc trước máy tính nhiều giờ liền trong ngày, việc cúi đầu nhìn màn hình hay điện thoại gần như diễn ra liên tục mà không hề để ý: “Tôi có thói quen đặt máy tính thấp khi ngồi làm việc, nên phải cúi đầu xuống để xem, hoặc là nếu có điện thoại thì cũng cúi đầu xuống để nghe, thế là cái cổ luôn trong tình trạng cúi xuống”.
Cách đây hơn một năm, khi xuất hiện tình trạng tê tay, anh đã đi khám và điều trị bằng các phương pháp như châm cứu, bấm huyệt. Tuy nhiên, triệu chứng không cải thiện mà còn tiến triển nặng hơn, lan xuống hai bên đùi. Khi đến khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia (cơ sở Linh Đàm), các bác sĩ xác định anh bị hẹp ống sống cổ, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nguy cơ liệt.
Hiện nay sau phẫu thuật can thiệp, tình trạng lâm sàng của cả hai bệnh nhân đã cải thiện rõ rệt, cảm giác đau mỏi, tê tay giảm đáng kể.
Phòng bệnh lưng gù, cổ rùa trong thời đại số
PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược, ĐH Quốc gia – (cơ sở Linh Đàm) cho biết, về nguyên lý, cột sống có các đường cong sinh lý giúp cơ thể đứng thẳng và giữ thăng bằng. Tuy nhiên, theo thời gian và quá trình thoái hóa, cột sống có xu hướng gù trở lại – đặc biệt khi chịu thêm tác động từ thói quen cúi đầu nhiều để làm việc, sử dụng điện thoại và máy tính. Điều này khiến tình trạng gù tăng dần, làm trục cơ thể mất cân bằng và đẩy nhanh quá trình thoái hóa cũng như chèn ép thần kinh.
Ở vùng cột sống cổ, tình trạng này thường biểu hiện dưới dạng tư thế đầu và cổ nhô ra phía trước so với vai, còn được gọi phổ biến là “hội chứng cổ rùa” - một rối loạn tư thế có liên quan đến đau cổ – vai – gáy mạn tính và các vấn đề cột sống cổ.
Trong bối cảnh con người ngày càng lệ thuộc vào các thiết bị công nghệ, với thời gian sử dụng điện thoại và máy tính kéo dài, tư thế đầu cúi và đưa ra trước có xu hướng được duy trì thường xuyên hơn trong sinh hoạt và lao động hằng ngày, từ đó làm gia tăng tỷ lệ rối loạn tư thế này trong cộng đồng.
Theo PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, nếu duy trì một tư thế cố định trong khoảng 30 phút, các nhóm cơ và dây chằng mất khả năng hỗ trợ, đặc biệt trong tư thế ngồi đầu đưa ra trước, phần lớn lực sẽ dồn lên các cấu trúc của cột sống cổ và các khớp liên quan. Cột sống cổ chức năng mềm dẻo nên không chịu được lực như cột sống thắt lưng. Tình trạng này nếu lặp lại thường xuyên có thể thúc đẩy quá trình thoái hóa, hình thành biến dạng tư thế, điển hình là tư thế đầu đưa ra trước.
“Tổn thương cột sống trường diễn nhiều năm thì sẽ dẫn đến tổn thương thực thể. Tức là bị trật khớp rồi bị biến dạng gù, rồi bị chèn ép dây thần kinh, chèn ép tuỷ sống gây ra các biểu hiện lâm sàng như tê tay, chân”, PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến nói.
Để tránh làm tổn thương cột sống cổ, PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến khuyến cáo, việc giảm thời gian tiếp xúc với màn hình máy tính hoặc điện thoại là yếu tố then chốt nhất. Khi sử dụng cần điều chỉnh tư thế ngồi đúng cách: giữ thẳng hoặc ưỡn nhẹ lưng, vai thả lỏng và khép nhẹ về thân, tránh đưa vai ra trước hoặc gồng cứng. Đầu và cổ cố gắng ưỡn tối đa. Đặt màn hình ở ngang tầm mắt, khoảng cách phù hợp để không phải cúi hoặc ngửa cổ khi làm việc. Đặc biệt, không nên duy trì một tư thế quá lâu.
“Nếu không được 30 phút thì cố gắng trong vòng 60 phút làm việc cần đứng dậy vận động nhẹ, đi lại hoặc thực hiện các bài tập giãn cơ ngắn để giảm tải cho cột sống cổ và vai gáy. Việc duy trì thói quen thay đổi tư thế thường xuyên sẽ giúp hạn chế nguy cơ đau mỏi và thoái hóa cột sống cổ về lâu dài. Nếu có thể thì đứng để làm việc, để họp cũng là một cách tốt", PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến khuyến cáo.
