“Bút tiêm giảm cân”: Khi thuốc điều trị bệnh bị lạm dụng để giảm cân

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều quảng cáo về sản phẩm được gọi là “bút tiêm giảm cân”, cùng những lời quảng bá hấp dẫn như: giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng khắt khe, không cần tập luyện vất vả, thậm chí có thể tự tiêm tại nhà.

Để tăng độ tin cậy, nhiều người bán còn khẳng định đây là sản phẩm “đang rất phổ biến ở nước ngoài”, thao tác tiêm đơn giản, chỉ cần tiêm vào vùng bụng là có thể giúp giảm cân hiệu quả. Những lời quảng cáo như vậy khiến không ít người sẵn sàng chi số tiền lớn để mua về sử dụng với hy vọng nhanh chóng cải thiện vóc dáng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, phía sau trào lưu này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe nếu người dân sử dụng thuốc một cách tùy tiện.

Bản chất là thuốc điều trị bệnh

Theo các chuyên gia nội tiết, phần lớn những loại “bút tiêm giảm cân” đang được quảng cáo thực chất chứa các hoạt chất thuộc nhóm GLP-1, điển hình như semaglutide hoặc liraglutide. Đây là các loại thuốc vốn được nghiên cứu và sử dụng trong điều trị đái tháo đường type 2, đồng thời có thể được chỉ định cho một số trường hợp béo phì hoặc thừa cân kèm bệnh lý chuyển hóa.

BSCKI Lê Thanh Vân - nguyên Phó khoa Tim mạch, Thăm dò chức năng, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, nhóm thuốc này có cơ chế tác động lên hệ tiêu hóa và trung tâm điều hòa cảm giác no của cơ thể.

“Thuốc có tác dụng làm tăng cảm giác no, giảm cảm giác đói và làm chậm quá trình tiêu hóa. Khi người bệnh ăn ít đi thì cân nặng có thể giảm”.

Chính đặc điểm này khiến một số người đã tận dụng thuốc cho mục đích giảm cân. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần phải có chỉ định y khoa rõ ràng, bởi không phải ai cũng phù hợp với phương pháp điều trị này.

Trong thực hành lâm sàng, thuốc dạng tiêm thuộc nhóm GLP-1 thường chỉ được cân nhắc cho người béo phì hoặc thừa cân kèm theo các bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hoặc nguy cơ tim mạch. Việc sử dụng phải được bác sĩ đánh giá toàn diện về tình trạng sức khỏe, chỉ định liều lượng phù hợp và theo dõi trong suốt quá trình điều trị.

Tự ý sử dụng có thể gây nhiều tác dụng phụ

Theo BS Lê Thanh Vân, nếu người bình thường tự ý dùng thuốc chỉ để giảm cân nhanh, nguy cơ gặp tác dụng phụ là điều khó tránh khỏi.

“Những người tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định thì có thể gặp các tác dụng phụ như buồn nôn, nôn, táo bón, tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa”

Các chuyên gia cho biết, ngoài các rối loạn tiêu hóa, thuốc còn có thể gây mệt mỏi, chán ăn kéo dài, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu dinh dưỡng nếu dùng không đúng liều hoặc không đúng đối tượng. Trong một số trường hợp, việc giảm cân quá nhanh cũng có thể dẫn đến mất cân bằng chuyển hóa hoặc ảnh hưởng tới chức năng gan, tụy.

Đáng lưu ý, nhóm thuốc này không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc những người chuẩn bị mang thai. Người sử dụng thuốc cũng cần được theo dõi các chỉ số sức khỏe như cân nặng, huyết áp và đường huyết trong suốt quá trình điều trị.

“Trong quá trình sử dụng vẫn cần theo dõi y tế, theo dõi cân nặng, huyết áp, đường huyết và các chỉ số sức khỏe khác” - BSCKI Lê Thanh Vân cho biết.

Nếu xuất hiện các tác dụng phụ nghiêm trọng, người dùng cần ngừng thuốc và được bác sĩ đánh giá lại tình trạng sức khỏe.

Nguy cơ từ thuốc trôi nổi trên mạng

Một vấn đề đáng lo ngại khác là phần lớn “bút tiêm giảm cân” hiện nay được rao bán trên mạng xã hội hoặc qua các nguồn xách tay không chính thức. Những sản phẩm này thường không có đầy đủ thông tin về nguồn gốc, điều kiện bảo quản hay quy trình vận chuyển.

Trong khi đó, thuốc dạng tiêm, đặc biệt là các thuốc sinh học, thường yêu cầu bảo quản nghiêm ngặt ở nhiệt độ thích hợp. Nếu không được bảo quản đúng điều kiện, hoạt chất có thể bị biến đổi, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gây ra những phản ứng bất lợi cho người sử dụng.

Ngoài nguy cơ mua phải thuốc kém chất lượng hoặc hàng giả, việc tự tiêm tại nhà mà không có hướng dẫn y tế cũng có thể dẫn đến sai liều, sai vị trí tiêm hoặc không phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường.

Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng việc mua và sử dụng thuốc điều trị qua mạng, đặc biệt là thuốc tiêm, tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Không có “con đường tắt” để giảm cân an toàn

Thực tế cho thấy nhu cầu giảm cân, đặc biệt trong giới trẻ, ngày càng gia tăng. Nhiều người mong muốn tìm kiếm những phương pháp giúp giảm cân nhanh để cải thiện ngoại hình. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc chạy theo những phương pháp giảm cân “thần tốc” thường đi kèm nhiều nguy cơ.

BS Lê Thanh Vân cho rằng giảm cân an toàn cần phải dựa trên sự kết hợp giữa nhiều yếu tố: “Giảm cân cần kết hợp chế độ ăn uống, luyện tập và có thể phối hợp với thuốc trong một số trường hợp. Nhưng việc lạm dụng thuốc để giảm cân nhanh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe”.

Theo các khuyến nghị y khoa, nền tảng của việc kiểm soát cân nặng vẫn là chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động và điều chỉnh lối sống. Thuốc chỉ được sử dụng khi thực sự cần thiết và phải có sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng không có phương pháp giảm cân an toàn nào chỉ dựa vào thuốc. Việc lạm dụng thuốc để đạt được kết quả nhanh chóng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe mà còn có thể gây ra nhiều hệ lụy lâu dài.