Radio
Podcast
Multimedia
Trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng mở rộng, hoạt động tư vấn tuyển sinh cũng trở nên sôi động với nhiều hình thức đa dạng, từ trực tiếp đến trực tuyến. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít thí sinh vẫn rơi vào tình trạng chọn sai ngành, thiếu định hướng nghề nghiệp rõ ràng, dẫn đến lãng phí thời gian và chi phí học tập. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới trong công tác tư vấn tuyển sinh theo hướng hiệu quả và thực chất hơn.
Những năm gần đây, những thông tin về ngành nghề đào tạo hay phương án tuyển sinh lại tồn tại tình trạng phân tán, thiếu hệ thống. Đặc biệt thông tin về cơ hội việc làm và định hướng nghề nghiệp của các ngành học vẫn chưa được truyền tải đầy đủ, rõ ràng. Thí sinh phải tìm kiếm từ nhiều nguồn khác nhau và khó tìm kiếm đầy đủ thông tin về ngành nghề mà các em đang cân nhắc. Hệ quả là nhiều em rơi vào trạng thái “loãng thông tin”, dẫn đến lựa chọn chưa chính xác.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo,Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo: quy mô tuyển sinh đại học hiện nay đã tăng mạnh, với khoảng 850.000 thí sinh đăng ký xét tuyển mỗi năm. Tuy nhiên, không phải tất cả thí sinh đều thực sự đầu tư thời gian tìm hiểu kỹ về ngành nghề. Điều đó dẫn đến việc chính bản thân các em cũng chưa thật sự tập trung, quan tâm đến những ngành đào tạo.
Dù vậy, một tín hiệu tích cực là nhận thức của thí sinh đang dần thay đổi. Nhiều em đã quan tâm nhiều hơn đến cơ hội việc làm và triển vọng ngành nghề, thay vì chỉ đặt mục tiêu trúng tuyển đại học. Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo: “Việc thí sinh đặt câu hỏi thực tế là điều đáng mừng, bởi điều đó cho thấy các em đã bắt đầu quan tâm đúng trọng tâm và có nhu cầu được tư vấn sâu hơn."
Trước thực tế đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã chủ động đổi mới phương thức tư vấn tuyển sinh, kết hợp giữa các hoạt động truyền thống và ứng dụng công nghệ số. Bên cạnh việc tổ chức tư vấn trực tiếp tại các trường phổ thông, ngày hội hướng nghiệp, các trường còn đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số và triển khai các hệ thống chatbot hỗ trợ thí sinh.
Tại trường Đại học Giao thông vận tải, hệ thống chatbot tuyển sinh đã được xây dựng nhằm cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác và có kiểm chứng phù hợp với nhu cầu của thí sinh và giúp thí sinh có thể chủ động tìm kiếm thông tin một cách dễ dàng. PGS. TS Trần Ngọc Hòa, hiện đang công tác tại khoa Công trình trường Đại học Giao thông vận tải đã dẫn dắt nhóm phát triển xây dựng một hệ thống Chatbot. Đáng chú ý, hệ thống này còn tích hợp thông tin về xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực, giúp thí sinh có cái nhìn toàn diện hơn trước khi đưa ra lựa chọn.
Ngoài tổng hợp các thông tin của khoa về các quy chế, quy định nhóm nghiên cứu đã dùng công nghệ này để quét các xu hướng, xu thế chọn ngành, chọn nghề hiện nay. Điều này giúp các thí sinh có thông tin chi tiết để đối sánh giữa các ngành học khác nhau, thậm chí giữa các khoa ngành khác nhau trong cùng một trường.
Theo GS.TS Bùi Tiến Thành, Trưởng khoa Công trình, trường ĐH Giao thông vận tải: Chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để tổng hợp thông tin từ thí sinh, không chỉ làm Website hay app mà cần sử dụng dữ liệu lớn và AI để xây dựng các bộ công cụ cá nhân để đối chiếu với yêu cầu thực tế của từng ngành nghề. Mục tiêu cuối cùng là biến công tác tuyển sinh từ hoạt động "thời vụ" trở thành quá trình "đồng hành" suốt đời dựa trên công nghệ, dữ liệu thực tế và khoa học.
Cùng với việc ứng dụng công nghệ, nhiều trường đại học cũng chủ động “tiếp cận sớm” thí sinh thông qua các hoạt động tư vấn đa dạng. Tại Trường Đại học Thủy Lợi, nhà trường đã triển khai các hoạt động tư vấn tuyển sinh tại gần 200 trường THPT, đồng thời phát triển các kênh thông tin trực tuyến. Theo Tiến sĩ Trần Khắc Thạc, Trưởng phòng Đào tạo trường Đại học Thuỷ Lợi, việc kết hợp nhiều kênh giúp thí sinh tiếp cận thông tin đầy đủ hơn. Thông qua đó, trường cung cấp đến cho thí sinh và phụ huynh những thông tin mới, cập nhật về các ngành nghề mới, nắm bắt những cơ hội việc làm của các em khi theo học những nhóm ngành cụ thể .
Tại Đại học Quốc gia Hà Nội, việc đa dạng hóa phương thức tuyển sinh cũng được xem là một giải pháp quan trọng để lựa chọn đúng người học. Với 162 ngành đào tạo, nhà trường áp dụng nhiều phương thức như thi đánh giá năng lực, xét chứng chỉ quốc tế hay tuyển thẳng học sinh giỏi cho phép nhà trường đánh giá thí sinh trên nhiều khía cạnh.
Theo Tiến sĩ Hoàng Chí Hiếu, Phó Trưởng ban Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, cách làm này giúp đánh giá thí sinh toàn diện hơn, khi người học được “đặt đúng chỗ”, khả năng phát triển nghề nghiệp sau này cũng cao hơn.
Các chuyên gia cho rằng việc đổi mới tư vấn tuyển sinh cần gắn chặt với nhu cầu thị trường lao động. Theo Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo, thông tin càng minh bạch, ứng dụng công nghệ càng hiệu quả thì mối liên kết giữa nhà trường, thí sinh và doanh nghiệp sẽ trở nên gần gũi.
Bên cạnh đó, ông cũng khuyến nghị thí sinh không nên chạy theo “ngành hot” vì ngành nào cũng quan trọng, ngành nào cũng cần thiết, điều quan trọng nhất vẫn là việc chọn ngành phải phù hợp với năng lực và sở thích của mỗi cá nhân.
Như vậy, có thể thấy trong bối cảnh chuyển đổi số và thị trường lao động không ngừng biến động, tư vấn tuyển sinh không còn đơn thuần là cung cấp thông tin, mà đang dần trở thành một công cụ định hướng nghề nghiệp cho người học. Việc kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu và đổi mới phương thức tư vấn sẽ góp phần giúp thí sinh lựa chọn đúng ngành, đúng nghề ngay từ đầu, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
