Cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng, công bằng và bao trùm

Sáng 23/10, tại Hà Nội diễn ra hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Tương lai mở: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương”.

Hội thảo do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI), Tạp chí Một thế giới và Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) phối hợp tổ chức, nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục mở.

Hội thảo quy tụ hơn 450 đại biểu và 30 diễn giả quốc tế, cùng sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, nhà quản lý, giảng viên, nhà nghiên cứu, đại diện các tổ chức học thuật và sinh viên.

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu, việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng, công bằng và bao trùm đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các quốc gia.

Tại hội thảo, GS, TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhấn mạnh, giáo dục đại học trong tương lai cần vượt ra ngoài mục tiêu số hóa và ứng dụng công nghệ, hướng tới một môi trường học tập công bằng, bao trùm, tăng cường hợp tác và lấy con người làm trung tâm.

Công nghệ có thể giúp vượt qua nhiều rào cản, nhưng không tự động bảo đảm sự công bằng trong giáo dục. Việc phát triển tài nguyên giáo dục mở cần đi cùng với các điều kiện để người học sử dụng hiệu quả học liệu, hình thành tư duy phản biện, phát huy khả năng sáng tạo và đóng góp cho xã hội.

Phát biểu và chia sẻ tại hội thảo Giáo dục mở châu Á - Thái Bình Dương 2026 (OpenAP 2026), PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho biết, Đảng và Nhà nước luôn xác định giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu. Mọi chính sách giáo dục cần lấy con người làm trung tâm, lấy sự hài lòng và cơ hội phát triển của nhân dân làm thước đo.

Theo ông, thực tiễn đặt ra yêu cầu bảo đảm sinh viên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận nguồn học liệu chất lượng; giảm gánh nặng chi phí giáo dục và ứng dụng công nghệ số gắn với tính nhân văn, bảo vệ cơ hội của nhóm yếu thế. Để giải quyết những vấn đề này, cần sự phối hợp giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định: "Giáo dục không chỉ là con đường truyền thụ tri thức, mà còn là công cụ mạnh mẽ nhất để kiến tạo một xã hội công bằng, nhân văn và thịnh vượng. Hãy cùng nhau xây dựng một "Tương lai mở", nơi ngọn lửa tri thức thắp sáng tiềm năng của mỗi con người, bất kể họ đến từ đâu".

TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, đánh giá giáo dục mở và khoa học mở có vai trò quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số và AI.

Theo ông, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tạo định hướng quan trọng để xây dựng nền giáo dục hiện đại, liên thông, thúc đẩy học tập suốt đời và nâng cao năng lực số.

TS. Trần Văn Tùng cho rằng, hiệu quả giáo dục mở không chỉ được đo bằng số lượng tài nguyên số, nền tảng công nghệ hay công cụ AI, mà quan trọng hơn là khả năng giúp mọi người tiếp cận tri thức chất lượng, phát triển năng lực và tham gia sáng tạo, chia sẻ tri thức.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, tìm kiếm cơ hội hợp tác trong phát triển học liệu mở, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng AI và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học.

Chương trình hội thảo tập trung vào 6 nhóm chủ đề, phản ánh những vấn đề nổi bật trong quá trình phát triển giáo dục mở hiện nay gồm: Tài nguyên giáo dục mở và phát triển học liệu; sư phạm mở, giảng dạy, học tập và đánh giá; công bằng, hòa nhập và khả năng tiếp cận giáo dục; chính sách, lãnh đạo và đổi mới tổ chức; đổi mới kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm; học thuật mở và hợp tác quốc tế.

Với cách tiếp cận đa chiều, 6 nhóm chủ đề tạo điều kiện để các đại biểu kết nối nghiên cứu với thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm từ nhiều hệ thống giáo dục và đề xuất những giải pháp phù hợp với đặc điểm của từng quốc gia.

Bên cạnh các phiên tham luận chuyên môn, chương trình hội thảo có các phiên thảo luận song song, tạo điều kiện để đại biểu đi sâu vào từng nhóm vấn đề, chia sẻ kết quả nghiên cứu và trao đổi các giải pháp thực tiễn.