Hiện nay, không ít thai phụ lựa chọn sinh mổ vì mong muốn chủ động thời gian sinh hoặc cho rằng phương pháp này an toàn hơn sinh thường. Thậm chí, có người xin mổ sớm để chọn ngày, giờ đẹp mà không có chỉ định y khoa.

Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia, sinh mổ chỉ nên thực hiện khi có chỉ định chuyên môn. Việc lạm dụng sinh mổ, đặc biệt là khi thai nhi chưa đủ tháng chỉ để chọn ngày đẹp có thể làm tăng nguy cơ tai biến sản khoa đối với cả mẹ và bé.

Những dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần nhận biết sớm

Khác với sinh thường, sau sinh mổ, sản phụ phải đối mặt với quá trình hồi phục lâu hơn, nguy cơ nhiễm trùng cao hơn và cần được theo dõi chặt chẽ trong nhiều ngày sau khi xuất viện.

Theo BS Nguyễn Hùng Sơn, Trưởng khoa D3, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, đa số sản phụ được xuất viện đều đã qua giai đoạn nguy hiểm. Tuy nhiên, trong thời gian chăm sóc tại nhà, người mẹ vẫn cần theo dõi sát những biến chứng có thể xuất hiện.

Biến chứng đầu tiên cần đặc biệt lưu ý là chảy máu sau sinh. Nếu sản phụ đột ngột cảm thấy mệt mỏi, choáng váng, chóng mặt, tay chân lạnh kèm theo tình trạng ra máu âm đạo nhiều thì cần đến cơ sở y tế hoặc liên hệ ngay với bác sĩ để được xử trí kịp thời.

Bên cạnh đó, nhiễm trùng hậu sản cũng là biến chứng thường gặp, thường xuất hiện từ ngày thứ ba sau mổ. Những dấu hiệu cảnh báo gồm sốt, mạch nhanh, da xanh tái, ăn uống kém, mất ngủ, buồn nôn hoặc nôn. Đặc biệt, nếu sản dịch có mùi hôi bất thường thì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng cần được thăm khám ngay.

Ngoài ra, tình trạng tắc tia sữa dẫn đến viêm tuyến vú cũng là biến chứng khá phổ biến ở các bà mẹ sau sinh, cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh ảnh hưởng đến việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Sau sinh mổ, bà mẹ nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt. Ảnh minh họa do AI tạo

Cho con bú và vận động sau sinh mổ thế nào?

Không ít bà mẹ trì hoãn việc cho con bú vì lo ngại thuốc gây tê, gây mê hoặc kháng sinh sau phẫu thuật sẽ ảnh hưởng đến em bé. Theo BS Nguyễn Hùng Sơn, quan niệm này hoàn toàn không chính xác.

Thực tế, sữa về chậm ở phụ nữ sinh mổ chủ yếu xuất phát từ tâm lý căng thẳng, mệt mỏi sau cuộc phẫu thuật, chứ không phải do thuốc gây mê hay thuốc kháng sinh.

Vì vậy, ngay khi người mẹ đã tỉnh táo và em bé được đưa về bên mẹ, nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt. Động tác bú mẹ cả bé sẽ kích thích tuyến sữa hoạt động, giúp sữa về nhanh và nhiều hơn, giúp trẻ được hưởng nguồn sữa non quý giá trong những ngày đầu đời.

Do còn đau vết mổ, nhiều sản phụ thường nằm bất động trong thời gian dài. Tuy nhiên, theo các bác sĩ sản khoa, đây không phải là lựa chọn có lợi cho quá trình hồi phục.

BS Nguyễn Hùng Sơn khuyến cáo, trong khoảng 6 giờ đầu sau mổ, sản phụ nên nghỉ ngơi trên giường. Sau đó, nếu sức khỏe cho phép, bà mẹ nên bắt đầu vận động nhẹ tại giường, tập ngồi dậy, đi lại trong phòng.

Mức độ vận động sẽ phụ thuộc vào thể trạng của từng người. Có sản phụ có thể ngồi dậy chỉ sau vài giờ, nhưng cũng có người cần 12 đến 24 giờ để cơ thể hồi phục. Việc vận động sớm giúp các cơ quan trong cơ thể hoạt động trở lại bình thường, giảm nguy cơ dính ruột, huyết khối tĩnh mạch và các biến chứng sau phẫu thuật.

Về chế độ ăn, trong những giờ đầu sau mổ, sản phụ nên ăn thức ăn lỏng như cháo thịt, chưa nên ăn cơm ngay. Chỉ khi đã trung tiện (đánh hơi) thì mới chuyển sang chế độ ăn bình thường.

Các chuyên gia sản khoa nhấn mạnh, lựa chọn sinh thường hay sinh mổ cần dựa trên tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi, theo chỉ định của bác sĩ, thay vì vì những lý do mang tính chủ quan như chọn ngày đẹp hay tránh đau đẻ. Quan trọng nhất vẫn là đảm bảo một ca sinh an toàn, giúp cả mẹ và em bé đều khỏe mạnh.