Nghe chương trình tại đây:

Giảm áp lực tiền điện mùa hè

Những ngày nắng nóng, quán cà phê của gia đình chị Nguyễn Thị Huyền ở khu vực Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh gần như lúc nào quạt và điều hòa cũng chạy hết tốc lực.

"Nhà em kinh doanh quán cafe, điều hòa 3-4 cái, tiền điện mỗi tháng hè khoảng 6 triệu đồng", chị Huyền cho biết.

Hơn một năm trước, gia đình chị Huyền quyết định đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ (BESS).

"Những ngày mất điện thì dùng điện từ pin lưu trữ nên vẫn có điện bình thường. Sau khi sử dụng điện mặt trời với pin lưu trữ thì tiền điện giảm còn hơn 2 triệu đồng mỗi tháng", mùa hè năm nay không còn áp lực với gia đình chị Huyền.

Điện sinh hoạt và quán cafe của chị Huyền tiêu thụ bình quân mỗi tháng gần 6 triệu tiền điện

Lợi ích dễ nhận thấy nhất của điện mặt trời mái nhà là giảm lượng điện phải mua từ lưới, qua đó giảm chi phí hằng tháng. Còn ở góc độ hệ thống điện, ý nghĩa của nguồn năng lượng này còn lớn hơn. Vì điện mặt trời phát điện nhiều vào ban ngày, đúng thời điểm nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tăng cao. Nếu nguồn điện được sử dụng trực tiếp tại nơi sản xuất, phần phụ tải lấy từ lưới điện sẽ giảm xuống. Khi kết hợp với pin lưu trữ, lượng điện chưa sử dụng hết còn có thể được tích lại để dùng vào thời điểm khác.

Tuy nhiên, hệ thống điện mặt trời mái nhà chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi công suất lắp đặt phù hợp với nhu cầu sử dụng, mái nhà bảo đảm điều kiện kỹ thuật, thiết bị có chất lượng và quá trình đấu nối tuân thủ quy định. Chính vì vậy, sự tư vấn, hướng dẫn của cán bộ điện lực có vai trò rất quan trọng.

Việc lắp điện mặt trời mái nhà giúp gia đình chị Huyền giảm đáng kể tiền điện mỗi tháng hè

Điện lực Can Lộc (Hà Tĩnh) hiện thực hiện mua bán điện với khoảng 45.700 khách hàng tại 6 xã, chủ yếu thuộc khu vực nông thôn.

Theo ông Phan Văn Nhân, Tổ trưởng Tổ Kinh doanh tổng hợp, Điện lực Can Lộc, trong tháng 6 vừa qua, thời tiết Hà Tĩnh nắng nóng gay gắt khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Vào thời điểm cực đại, sản lượng điện tiêu thụ tăng tới 24% so với cùng kỳ năm 2025. Ngoài đảm bảo cấp điện an toàn, trực ca 24/24h đảm bảo xử lý sự cố điện, các điện lực còn tăng cường tuyên truyền tiết kiệm điện và tư vấn về điện mặt trời mái nhà cho các hộ dân, doanh nghiệp trên địa bàn.

"Theo tính toán của chúng tôi, những gia đình có sản lượng điện tiêu thụ từ khoảng 1.000 kWh mỗi tháng trở lên thì nên nghiên cứu lắp đặt điện mặt trời mái nhà", ông Nhân thông tin.

Trong quá trình làm việc, cán bộ điện lực gặp không ít trường hợp hóa đơn tăng cao chỉ vì những thói quen tưởng như rất nhỏ: bình nóng lạnh quên không tắt, điều hòa hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm, đèn vẫn sáng khi không còn người sử dụng. Đặc biệt, trong những ngày nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ C hoặc cao hơn, nhiều gia đình cài đặt điều hòa ở mức 20-21 độ C. Mức chênh lệch quá lớn khiến thiết bị phải hoạt động liên tục, vừa tiêu thụ nhiều điện, vừa ảnh hưởng tới độ bền của máy.

Vì vậy, khi tư vấn phát triển điện mặt trời mái nhà, cán bộ điện lực đồng thời nhấn mạnh rằng nguồn điện mới không thể thay thế ý thức tiết kiệm. Nếu thiết bị điện vẫn được sử dụng lãng phí thì hiệu quả đầu tư hệ thống điện mặt trời cũng sẽ giảm.

Theo ông Nhân, công suất lắp đặt phải được tính toán trên cơ sở nhu cầu tiêu thụ vào ban ngày, diện tích mái, khả năng chịu lực của công trình và điều kiện đấu nối. Người dân cũng cần cân nhắc khả năng đầu tư pin lưu trữ, thay vì chỉ lựa chọn thiết bị theo lời quảng cáo của đơn vị bán hàng.

"Trước khi thi công lắp đặt, người dân phải thông báo trước 10 ngày với UBND cấp xã/ phường và Công ty Điện lực (EVN) tại địa phương. Trên cơ sở đó, Điện lực sẽ kiểm tra, đánh giá khả năng của lưới điện và trạm biến áp tại khu vực, xem có đáp ứng được việc đấu nối hệ thống điện mặt trời hay không", ông Nhân cho biết, để tạo điều kiện cho người dân, khi tiếp nhận thông tin, Điện lực đều chủ động tư vấn.

Tính đến tháng 6, khu vực Can Lộc có 36 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất hơn 2.000 kWp. Con số này còn khiêm tốn so với tiềm năng, nhưng cho thấy điện mặt trời mái nhà đã bắt đầu được các hộ sử dụng nhiều điện, cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp quan tâm.

Tại Khu du lịch Thiên Cầm (Hà Tĩnh), nhu cầu điện tăng rõ rệt vào mùa hè, khi lượng du khách đông và các nhà hàng, khách sạn đồng loạt sử dụng điều hòa, tủ đông, tủ mát, hệ thống bếp và thiết bị chiếu sáng.

Ông Nguyễn Trọng Tỏa – Giám đốc khách sạn nhà hàng Sao Mai cho biết, khu vực miền Trung rất nhiều nắng, trong khi nhu cầu sử dụng điện của khách sạn, nhà hàng đặc biệt là mùa hè, giờ cao điểm lại rất lớn.

Cán bộ điện lực đến kiểm tra và hướng dẫn ông Tỏa theo dõi điện trên app của EVN

Với hơn 40 phòng lưu trú, mỗi tháng trong thời điểm du lịch hè, tiền điện chi trả của khách sạn Sao Mai lên đến hàng trăm triệu đồng. "Tôi quyết định lắp đặt hệ thống điện mặt trời từ năm 2024. Sau khi lắp đặt, khách sạn tiết kiệm được khoảng 45% chi phí tiền điện. Tiền điện trong tháng cao điểm còn khoảng 60 triệu đồng", ông Tỏa nói.

Ông Tỏa là người tiên phong lắp điện mặt trời mái nhà với công suất khoảng 86 kWp, kết hợp với hệ thống lưu trữ điện. Tổng vốn đầu tư gần 800 triệu đồng bao gồm cả pin lưu trữ. Theo ông đây là bài toán dài hạn đáng đầu tư để tận dụng nguồn ánh sáng vô tận từ mặt trời.

"Theo tính toán, phải khoảng sáu năm mới thu hồi được vốn. Nhưng xét về lâu dài thì mình có lợi. Tôi tự tìm hiểu và tính toán bài toán đầu tư. Mấu chốt là sau đó khách sạn giảm được tiền điện và hệ thống có thể tiếp tục được sử dụng trong thời gian dài", ông Tỏa xem lắp điện mặt trời mái nhà giống như các khoản đầu tư khác, phải bỏ vốn và cần có thời gian thu hồi.

Ông Phạm Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm, tỉnh Hà Tĩnh, cho biết, chính quyền địa phương xác định cung ứng điện ổn định là điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế, dịch vụ. Ngay từ đầu mùa du lịch, địa phương phối hợp với ngành điện nâng cấp hệ thống, giải phóng mặt bằng cho các dự án điện và xây dựng các mạch vòng kết nối nhằm tối ưu hóa lưới điện. Cùng với đó, các hộ kinh doanh được vận động sử dụng điện tiết kiệm và nghiên cứu phát triển điện mặt trời mái nhà.

"Đặc trưng của Khu du lịch Thiên Cầm là vào mùa nắng nóng, lượng khách về đông nên nhu cầu sử dụng điện rất cao. Chúng tôi tiếp tục tuyên truyền, khuyến khích người dân sử dụng điện mặt trời để sử dụng các nguồn năng lượng một cách an toàn, tiết kiệm, hiệu quả và thân thiện với môi trường", ông Tuấn chia sẻ.

Tiềm năng phát triển khoảng 1.300 MW điện mặt trời

Mùa khô năm 2026 tiếp tục đặt nước ta trước bài toán thêm nguồn điện để đảm bảo cung ứng điện cho phát triển kinh tế - xã hội.

Các nguồn nhiên liệu truyền thống như than đá hay thủy điện đều không thể vô hạn và có tác động đến môi trường. Vì vậy, khai thác điện mặt trời đang được Chính phủ đẩy mạnh góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nhiều chính sách về điện mặt trời mái nhà đã được Nhà nước ban hành. Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Chỉ thị nêu rõ: phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan, công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; Tổng công suất điện mặt trời mái nhà phát triển mới đạt khoảng 20% công suất lắp đặt theo kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026–2030 của các tỉnh, thành phố.

Tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà ở khu vực miền Trung còn rất lớn

Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Điểm nhấn đáng chú ý là cho phép người dân và doanh nghiệp bán tối đa 50% sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ vào lưới điện quốc gia (mức cũ tại Nghị định 58/2025 là 20%).

Theo số liệu của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), đến hết quý I/2026, trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố miền Bắc đã có 4.622 khách hàng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất hơn 611 MW. Trong đó có 2.201 khách hàng mới tham gia, bổ sung hơn 141,5 MW công suất.

Khu vực miền Trung, trong đó có Hà Tĩnh là điểm sáng của ngành năng lượng tái tạo. Lợi thế nằm trong khu vực miền Trung, nơi có khí hậu nhiệt đới gió mùa, với số giờ nắng trung bình từ 1.700 – 2.000 giờ/năm, lượng bức xạ cao và ổn định quanh năm, kéo dài từ tháng 3 đến tháng 9. Đây là điều kiện khá lý tưởng để phát triển điện mặt trời.

Ông Phạm Việt Thắng - Phó Giám đốc Công ty Điện lực Hà Tĩnh cho biết, trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, điện lực đã thống nhất với Sở Công Thương về việc bổ sung phần điện mặt trời mái nhà cũng như các nguồn điện mặt trời dạng trang trại. Tổng công suất nguồn điện dự kiến đưa vào quy hoạch khoảng 1.300 MW.

"Về phía ngành điện, chúng tôi xem xét các phương án để giải tỏa công suất; còn địa phương phụ trách những nội dung liên quan đến công tác quy hoạch", ông Thắng thông tin.

Ông Phạm Việt Thắng - PGĐ Công ty Điện lực Hà Tĩnh

Đối với các hộ dân, điện lực Hà Tĩnh cũng đã tuyên truyền sâu rộng về lợi ích của điện mặt trời mái nhà, quy trình lắp đặt. "Căn cứ vào sản lượng điện tiêu thụ trung bình hàng tháng của từng hộ, nếu gia đình có diện tích mái phù hợp thì chúng tôi tư vấn nên lắp đặt công suất bao nhiêu để phù hợp với nhu cầu tiêu thụ. Việc này nhằm bảo đảm hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể hỗ trợ khoảng từ 30% đến 60% chi phí sử dụng điện của hộ gia đình", lãnh đạo điện lực Hà Tĩnh cho biết.

Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn do Công ty Điện lực Hà Tĩnh quản lý có hơn 900 khách hàng sử dụng điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất khoảng 160 MW.

Công ty đang thực hiện chỉ đạo của Tổng công ty Điện lực miền Bắc, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời bảo đảm công suất lắp đặt mới trên lưới điện phù hợp với kế hoạch được giao.

Mỗi mái nhà là nguồn điện sạch giúp giảm phụ tải giờ cao điểm

Tại Hà Tĩnh, mùa du lịch biển thường tập trung từ tháng 4 đến tháng 7. Tuy nhiên, nắng nóng có thể kéo dài đến tháng 9. Điều này dẫn đến tình trạng dư thừa sản lượng điện mặt trời.

Với Nghị định 243/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 26/6/2026, cho phép người dân và doanh nghiệp bán tối đa 50% sản lượng điện dư vào lưới điện quốc gia. Những doanh nghiệp như ông Nguyễn Trọng Tỏa (khu du lịch Thiên Cầm) càng tin tưởng về việc đầu tư điện sạch của khách sạn.

"Đơn vị chúng tôi mà ký hợp đồng được với điện lực theo nghị định 243, chúng tôi sẽ bán được điện dư thừa. Từ đó khuyến khích được nhiều gia đình, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu cho 2 mục đích: giảm tiền điện và phát triển năng lượng tái tạo", ông Tỏa chia sẻ.

Điện mặt trời mái nhà là quá trình chuyển từ thế tiêu thụ thụ động sang chủ động sản xuất nguồn năng lượng phục vụ chính ngôi nhà của mình. Khi người dân sử dụng điện tiết kiệm, doanh nghiệp tính toán đầu tư hợp lý, ngành Điện hỗ trợ kỹ thuật và chính quyền tháo gỡ thủ tục, mỗi mái nhà có thể góp thêm một nguồn điện sạch, giảm áp lực cho hệ thống trong mùa nắng nóng và từng bước đưa mục tiêu chuyển dịch năng lượng đi vào cuộc sống./.