Trong cuộc sống, không ai có thể chắc chắn mình luôn khỏe mạnh. Khi ốm đau, đặc biệt là bệnh nặng, chi phí điều trị có thể trở thành gánh nặng lớn, nhất là với những gia đình khó khăn.
Thực tế cho thấy, khi có BHYT, người dân chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe. Những nhu cầu từ thực tiễn đó chính là cơ sở để Quốc hội từng bước hoàn thiện chính sách BHYT. Những thay đổi đó không chỉ mở rộng quyền lợi cho người dân mà còn đặt ra những yêu cầu mới về minh bạch, công bằng và hiệu quả của hệ thống y tế.
Năm 2008, Quốc hội thông qua Luật BHYT, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hệ thống pháp luật về BHYT, hướng tới thực hiện BHYT toàn dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách xã hội hóa công tác bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân. Gần 20 năm qua, chính sách BHYT gắn liền với những dấu mốc lập pháp quan trọng của Quốc hội, từ luật hóa, mở rộng bao phủ cho đến chuyển đổi số và hướng tới chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân.
Năm 2014, Quốc hội khóa 13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, trong đó quy định thực hiện BHYT bắt buộc toàn dân có hiệu lực từ ngày 01/01/2015. Đây là bước đột phá quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách BHYT ở nước ta giúp nâng cao quyền lợi của người tham gia BHYT, góp phần đảm bảo tính bền vững của Quỹ BHYT.
Đến ngày 24/12/2016, Chính phủ ban hành Nghị định số 166/2016/NĐ-CP quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH, BHYT. Theo đó, triển khai ứng dụng công nghệ thông tin ở hầu hết các hoạt động nghiệp vụ, rút ngắn thời gian giao dịch cho người dân và đơn vị.
Năm 2023 Quốc hội khóa XV bấm nút thông qua Luật Khám chữa bệnh sửa đổi, đánh dấu bước tiến quan trọng Luật BHYT đã đồng bộ với Luật khám chữa bệnh.
“Năm 2023, Quốc hội bấm nút thông qua Luật Khám chữa bệnh sửa đổi. Từ đó, tất cả những vướng mắc trong công tác khám chữa bệnh từ trước cho đến năm 2023 về cơ bản đều được xem xét giải quyết. Vì Luật Khám chữa bệnh sửa đổi có nhiều điều liên quan đến Luật BHYT, do vậy, Luật BHYT cần phải được sửa đổi ngay. Tôi biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã rất quyết liệt để kịp thời sửa cho được Luật BHYT, trong khi trước đó còn chưa có kế hoạch nhưng mà sau đó bằng sự quyết tâm lớn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Quốc hội phải tập trung để sửa cho được Luật BHYT này. Thế thì có thể nói điều nổi bật nhất mà chúng ta thấy là Luật BHYT đồng bộ được với Luật Khám chữa bệnh năm 2023 sửa đổi". GS.TS.AHLĐ Nguyễn Anh Trí - Đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV cho biết.
Gần đây nhất, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế (được Quốc hội khóa XV thông qua có hiệu lực từ 01/07/2025), mang lại nhiều điểm mới đột phá nhằm tăng quyền lợi người tham gia, mở rộng đối tượng, và tối ưu hóa quy trình khám chữa bệnh… Các thay đổi nổi bật bao gồm việc thông tuyến đối với bệnh hiểm nghèo, cho phép khám chữa bệnh tại nhà, và đơn giản hóa thủ tục chuyển tuyến. Bà Bùi Thị An – Đại biểu quốc hội khóa XIII cho rằng: Những điều chỉnh này không chỉ xuất phát từ thực tiễn đời sống, mà còn là kết quả của nhiều phiên thảo luận sôi nổi tại nghị trường Quốc hội theo hướng có lợi cho người dân.
“Giai đoạn vừa rồi, các đại biểu Quốc hội đã nêu lên những vấn đề như là việc chuyển tuyến khám chữa bệnh BHYT phức tạp, thanh toán khó… Các đại biểu Quốc hội thảo luận và cuối cùng vừa rồi chính sách BHYT đã có những bước chuyển biến mà tôi cho rằng mang tính chất đột phá, chuyển tải những ý kiến của dân đến nghị trường và không phải chỉ nói thay dân mà đã đã hành động vì dân” - Bà Bùi Thị An nói.
Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, nếu như năm 2008, khi Luật BHYT mới ra đời, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế chỉ đạt 46% dân số thì hiện nay đã tăng lên hơn 95% (tương đương 97 triệu người) tham gia. Đằng sau những con số ấn tượng ấy là câu chuyện về những người bệnh được cứu chữa nhờ “tấm thẻ” hỗ trợ trong điều trị bệnh.
Trường hợp bệnh nhân Hoàng Thị Phênh, 43 tuổi ở xã Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng nhập viện trong tình trạng đau bụng, đi ngoài ra máu. Các bác sĩ chẩn đoán bước đầu bà bị trĩ, cần làm thêm một số xét nghiệm cận lâm sàng để đi đến quyết định nội soi hoặc phẫu thuật. Thế nhưng do lúc đi không mang theo thẻ BHYT, căn cước công dân, trong người lại không có tiền nên bà và gia đình đã vô cùng lo lắng.
Cũng may qua cổng Thông tin điện tử BHYT, nhân viên y tế BV đa khoa tỉnh Hà Giang tra ra mã số BHYT dành cho hộ nghèo của gia đình anh Bình- con trai bà Phênh nên đã đề nghị cán bộ địa phương khẩn trương làm thẻ BHYT mới cho bà Phênh, ngay lập tức, hồ sơ bệnh án của bà đã được bổ sung thêm danh mục bệnh nhân được hưởng chế độ BHYT chi trả 100% như điều trị đúng tuyến.
Nghe thông tin này, anh Hồ Văn Bình - con trai bà như trút được gánh nặng lớn.
“Lúc đầu gia đình lo lắng vì không có tiền đóng viện phí cho mẹ nhưng biết được bác sĩ tìm cho thẻ BHYT thì mừng lắm, mong mẹ khỏi nhanh để về nhà” - Anh Hồ Văn Bình chia sẻ.
BS Phạm Anh Tuấn - Trưởng khoa điều dưỡng, BV đa khoa tỉnh Hà Giang cho biết: Trước đây, những trường hợp như bà Phênh... thường sẽ gặp nhiều khó khăn khi điều trị bệnh vượt tuyến. Nếu điều trị bệnh ở tuyến xã, đúng theo nơi đăng ký thẻ BHYT ban đầu thì có thể bệnh sẽ không khỏi, còn nếu vượt tuyến xuống bệnh viện tỉnh khám thì sẽ phải chịu nhiều chi phí tốn kém. Thế nhưng, nhờ thực hiện chính sách BHYT thông tuyến tỉnh đã giúp cho nhiều bệnh nhân được cấp cứu kịp thời.
Có thể thấy, mỗi bước tiến của BHYT đều gắn liền với các quyết sách của Quốc hội. Chính sách BHYT không chỉ là công cụ tài chính, mà còn là biểu hiện của một hệ thống an sinh tiến bộ, lấy người dân làm trung tâm.
Trong thời gian tới, với sự đồng hành của Quốc hội và các cơ quan hoạch định chính sách, BHYT được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện, hướng tới một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững cho mọi người dân.
