Radio
Podcast
Multimedia
Theo các chuyên gia y tế, việc chẩn đoán, điều trị sớm và chăm sóc người bệnh đúng cách cũng như sự thấu hiểu, sẻ chia của gia đình, cộng đồng sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong kiểm soát bệnh, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho các bệnh nhân mắc bệnh vảy nến.
BSCK II Nguyễn Tiến Thành- Phó trưởng Khoa Bệnh da tự miễn và Vảy nến, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, vảy nến là một bệnh viêm mạn tính khá thường gặp trong chuyên ngành Da liễu, có thể gặp ở cả nam và nữ, ở nhiều lứa tuổi khác nhau.
“Tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, đặc biệt ở Khoa Bệnh da tự miễn và Vảy nến, chúng tôi tiếp nhận bệnh nhân với phổ bệnh rất rộng. Có người chỉ có một vài mảng đỏ, bong vảy ở khuỷu tay, đầu gối hoặc da đầu. Nhưng cũng có những bệnh nhân tổn thương rất rộng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống. Nặng hơn có thể gặp vảy nến đỏ da toàn thân, vảy nến thể mủ hoặc bệnh nhân có tổn thương khớp, gây ảnh hưởng lớn tới giao tiếp, nghề nghiệp hoặc sinh hoạt…Vì vậy, vảy nến cần được nhìn nhận là một bệnh mạn tính cần quản lý toàn diện, điều trị tích cực chứ không chỉ đơn thuần là vài mảng tổn thương trên da”- BS Thành nói.
Cần hiểu đúng về bệnh vảy nến
Theo BSCK II Nguyễn Tiến Thành, biểu hiện điển hình trên da của bệnh vảy nến là những dát hoặc mảng đỏ, ranh giới rõ, trên phủ vảy trắng, dày, dễ bong. Những vị trí thường gặp là da đầu, khuỷu tay, đầu gối và vùng cùng cụt.
Tuy nhiên, bệnh có rất nhiều hình thái khác nhau: Thể mảng, thể giọt, vảy nến da đầu, nếp gấp, lòng bàn tay bàn chân, vảy nến móng, đỏ da toàn thân hoặc thể mủ.
Ngoài tổn thương da, người bệnh có thể có tổn thương móng như móng lõm lấm tấm, đổi màu, dày hoặc bong móng.
Một điểm rất quan trọng nữa là khớp. Nếu bệnh nhân có đau hoặc sưng khớp, cứng khớp buổi sáng, đau vùng gót chân hoặc sưng cả ngón tay, ngón chân, cần nghĩ tới khả năng viêm khớp vảy nến.
Để phân biệt với các bệnh về da khác, chúng ta cần với các cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ thăm khám để chẩn đoán chính xác.
Vảy nến cũng có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng. Một trong số đó là viêm khớp vảy nến. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, viêm kéo dài có thể gây tổn thương cấu trúc khớp và ảnh hưởng chức năng. Ngoài ra, bệnh nhân vảy nến, đặc biệt vảy nến mức độ nặng, cần được lưu ý tới các bệnh chuyển hóa như thừa cân béo phì, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường và nguy cơ tim mạch.
“Tại Khoa Bệnh da tự miễn và Vảy nến, chúng tôi vẫn gặp những bệnh nhân đến viện khi bệnh đã rất nặng, chẳng hạn vảy nến đỏ da toàn thân hoặc vảy nến thể mủ. Vảy nến thể mủ toàn thân có thể gây sốt cao, mệt mỏi, suy kiệt, rối loạn nước điện giải, mất protein, giảm albumin, ảnh hưởng chức năng gan thận, suy tim hoặc nhiễm trùng thứ phát. Vì vậy, nếu bệnh nhân đột ngột đỏ da diện rộng, xuất hiện nhiều mụn mủ, sốt, rét run hoặc mệt nhiều, cần đến cơ sở chuyên khoa sớm”- BS Thành cảnh báo.
Chuyên gia cũng cho biết, vảy nến không phải bệnh truyền nhiễm và hoàn toàn không lây từ người này sang người khác.
“Người mắc vảy nến không thể lây bệnh cho người khác qua bắt tay, ôm, ăn uống chung, ngủ chung hay sinh hoạt cùng nhau. Bản chất của bệnh là sự tương tác giữa yếu tố di truyền, hệ miễn dịch và các yếu tố môi trường. Một số đường dẫn truyền viêm trong cơ thể hoạt động bất thường, làm tình trạng viêm kéo dài và khiến tế bào thượng bì tăng sinh nhanh hơn bình thường. Nhiều bệnh nhân vảy nến vẫn bị người khác xa lánh chỉ vì nhìn thấy những mảng đỏ và bong vảy trên da. Người bệnh đã phải chịu gánh nặng của bệnh, chúng ta không nên để họ phải chịu thêm gánh nặng từ sự kỳ thị”- BS Thành nhấn mạnh.
Những lưu ý trong điều trị bệnh vảy nến
Trên thực tế lâm sàng, các bác sĩ thường gặp các trường hợp bệnh tiến triển nặng, thậm chí gặp phải các biến chứng do chỉ điều trị theo từng đợt triệu chứng chứ không quản lý bệnh lâu dài.
“Khi tổn thương nhiều thì bệnh nhân dùng thuốc rất tích cực. Khi thấy da đẹp lên lại tự ngừng toàn bộ. Đến khi bệnh bùng phát mới quay lại điều trị. Sai lầm tiếp theo là người bệnh tự mua thuốc hoặc sử dụng các loại thuốc không rõ thành phần, đặc biệt những sản phẩm quảng cáo “chữa khỏi vảy nến tận gốc”. Một số sản phẩm có thể chứa corticosteroid hoặc những hoạt chất khác mà người bệnh hoàn toàn không biết. Cần khẳng định, corticosteroid không phải là thuốc xấu tuy nhiên, thuốc này chỉ phát huy đúng hiệu quả khi được sử dụng đúng chỉ định, đúng hoạt lực, đúng vị trí và đúng thời gian” – BS Thành chia sẻ.
Hiện nay có khá nhiều lựa chọn điều trị cho bệnh vảy nến. Với bệnh nhẹ, khu trú, điều trị thường bắt đầu bằng thuốc bôi, kết hợp chăm sóc da và dưỡng ẩm.
Khi tổn thương rộng hơn hoặc đáp ứng chưa đầy đủ, có thể sử dụng quang trị liệu trong những trường hợp phù hợp.
Đối với bệnh mức độ vừa đến nặng, có thể cần các thuốc toàn thân kinh điển như methotrexate, cyclosporine, acitretin, hoặc các thuốc nhắm trúng đích và thuốc sinh học.
BSCK II Nguyễn Tiến Thành cho biết, tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, việc lựa chọn điều trị không chỉ dựa vào diện tích tổn thương mà còn phải xem xét vị trí tổn thương, có hay không tổn thương khớp, bệnh đồng mắc, tuổi, kế hoạch sinh con, chức năng gan thận, đáp ứng với những phương pháp trước đó và khả năng tuân thủ của người bệnh. Mục tiêu của việc điều trị cá thể hóa hướng tới đó là giúp bệnh nhân có được làn da sạch hoặc gần sạch, kiểm soát bệnh ổn định lâu dài, bảo vệ khớp và giúp bệnh nhân trở lại cuộc sống bình thường. Hiện nay, thuốc sinh học là một trong những bước tiến rất quan trọng của điều trị vảy nến hiện đại.
“Khi hiểu rõ hơn cơ chế bệnh, chúng ta biết một số trục viêm như TNF, IL-23 và IL-17 đóng vai trò rất quan trọng. Thuốc sinh học có thể tác động tương đối chọn lọc vào những mắt xích này. Ở những bệnh nhân được lựa chọn phù hợp, chúng ta có thể đạt mức độ sạch da rất cao, kiểm soát bệnh kéo dài và cải thiện rõ chất lượng cuộc sống”- BS Thành cho biết.
Khoa Bệnh Da tự miễn và Vảy nến – Bệnh viện Da liễu Trung ương quản lý nhiều bệnh nhân vảy nến mức độ vừa và nặng bằng các phương pháp điều trị toàn thân hiện đại, trong đó có thuốc sinh học.
Tuy nhiên, BS CK II Nguyễn Tiến Thành nhấn mạnh, thuốc sinh học không đồng nghĩa với chữa khỏi hoàn toàn vảy nến. Thách thức hiện nay chủ yếu là chi phí, khả năng tiếp cận và việc duy trì điều trị lâu dài. Vì vậy, thuốc hiện đại rất quan trọng, nhưng lựa chọn đúng bệnh nhân và quản lý đúng quan trọng không kém.
Chăm sóc đúng cách cũng giúp kiểm soát và quản lý bệnh hiệu quả
Chăm sóc da là một phần rất quan trọng trong điều trị các bệnh nhân mắc vảy nến như chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Tiến Thành.
“Da người bệnh vảy nến thường khô, bong vảy và hàng rào bảo vệ da bị ảnh hưởng. Vì vậy, dưỡng ẩm thường xuyên giúp giảm khô, giảm ngứa, hạn chế nứt da và hỗ trợ hiệu quả điều trị. Nên lựa chọn sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, hạn chế những sản phẩm khiến da khô căng sau khi sử dụng. Không nên tắm nước quá nóng hoặc tắm quá lâu. Một sai lầm khá thường gặp là thấy vảy dày thì cố kỳ, cạo hoặc bóc cho sạch. Điều này có thể gây thêm chấn thương da và làm bệnh nặng hơn”- BS Thành khuyến cáo.
Về chăm sóc dinh dưỡng, thực tế, không có một chế độ ăn đặc biệt nào có thể chữa khỏi vảy nến và cũng không cần kiêng khem quá mức. Điều quan trọng là người bệnh cần ăn uống cân bằng, đa dạng, kiểm soát tổng năng lượng và duy trì cân nặng hợp lý. Ở người thừa cân, béo phì hoặc có tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, việc điều chỉnh chế độ ăn và giảm cân phù hợp có ý nghĩa đặc biệt. Người bệnh nên hạn chế rượu bia, không hút thuốc, hạn chế các thực phẩm quá nhiều đường, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
Mối quan hệ giữa tâm lý và vảy nến là hai chiều. Stress có thể góp phần làm bệnh bùng phát hoặc nặng lên. Nếu bệnh nhân có mất ngủ kéo dài, lo âu, buồn chán hoặc những dấu hiệu bất thường về tâm lý, vấn đề này cũng cần được quan tâm.
Cần hiểu rằng vảy nến là một bệnh mạn tính, tiến triển từng đợt, vì vậy hiện nay chưa có phương pháp nào bảo đảm chữa khỏi vĩnh viễn nhưng theo BS Nguyễn Tiến Thành, “không chữa khỏi hoàn toàn không có nghĩa là không thể kiểm soát tốt bệnh để nâng cao chất lượng cuộc sống”.
Để phòng ngừa và hạn chế tái phát, bác sĩ Nguyễn Tiến Thành tư vấn người bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám theo hẹn; Hạn chế các yếu tố làm bệnh nặng hơn như: stress kéo dài, nhiễm khuẩn, chấn thương da, sử dụng thuốc không đúng, hút thuốc, lạm dụng rượu bia; Người bệnh cũng nên duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn, ngủ đủ, kiểm soát các bệnh chuyển hóa và chăm sóc da bằng dưỡng ẩm thường xuyên. Một điểm rất quan trọng là không tự ý ngừng thuốc chỉ vì thấy da đã sạch.
Thông điệp mà BS Nguyễn Tiến Thành muốn chia sẻ đó là: “Vảy nến không lây, vì thế xin đừng xa lánh. Vảy nến là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt. Người bệnh cần điều trị đúng và đừng tự ti còn cộng đồng hãy hiểu đúng và đừng kỳ thị”.
