Radio
Podcast
Multimedia
TS.BS Đinh Thúy Linh, Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cho biết, một thai kỳ an toàn cần được đánh giá trên cả hai phương diện: sự phát triển của thai nhi và tình trạng sức khỏe của người mẹ. Siêu âm là công cụ quan trọng để theo dõi thai, phát hiện bất thường hình thái nếu có, nhưng không thể thay thế cho việc thăm khám toàn diện, xét nghiệm và sàng lọc các bệnh lý có thể xuất hiện trong thai kỳ.
Theo bác sĩ, trong mỗi lần khám thai, ngoài siêu âm, thai phụ cần được đo huyết áp, đánh giá toàn trạng, làm các xét nghiệm cần thiết để phát hiện tình trạng thiếu máu, rối loạn đường huyết, bệnh lý tuyến giáp, tăng huyết áp thai kỳ hoặc nguy cơ tiền sản giật. Đây là những vấn đề không phải lúc nào cũng có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhưng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Chẳng hạn, đái tháo đường thai kỳ có thể không gây triệu chứng dễ nhận biết, nhưng nếu không được tầm soát và kiểm soát tốt, tình trạng rối loạn đường huyết có thể làm tăng nguy cơ tai biến sản khoa. Tương tự, tiền sản giật thường xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ, có thể gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé nếu phát hiện muộn.
Vì vậy, giá trị của một lần khám thai không chỉ nằm ở việc biết thai nhi nặng bao nhiêu, phát triển ra sao, mà còn ở việc bác sĩ đánh giá được người mẹ có đang gặp nguy cơ nào hay không: huyết áp có tăng không, xét nghiệm nước tiểu có bất thường không, đường huyết có cần kiểm soát không, mức tăng cân và chế độ dinh dưỡng đã phù hợp chưa.
Những mốc thai phụ không nên bỏ qua
Trong thai kỳ, các mốc thăm khám và sàng lọc có ý nghĩa khác nhau. Ở quý I, thai phụ cần được xác định tuổi thai, đánh giá sức khỏe ban đầu, khai thác tiền sử bệnh và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Giai đoạn từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày là mốc quan trọng để siêu âm đánh giá sớm hình thái thai nhi, đo độ mờ da gáy và thực hiện các xét nghiệm sàng lọc phù hợp theo chỉ định.
Đây cũng là thời điểm một số thai phụ có thể được sàng lọc nguy cơ tiền sản giật. Với những trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị dự phòng sớm nhằm giảm nguy cơ biến chứng về sau.
Ở quý II, siêu âm hình thái thai nhi thường được thực hiện trong khoảng 18–22 tuần. Đây là mốc quan trọng để khảo sát các cơ quan của thai nhi như hệ thần kinh trung ương, tim mạch, tiết niệu, tiêu hóa, xương khớp… Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện nhiều bất thường cấu trúc nếu có. Nếu bỏ lỡ mốc này, việc phát hiện bất thường có thể bị chậm lại, ảnh hưởng đến quá trình theo dõi và tư vấn cho thai phụ.
Từ tuần 24–28, thai phụ cần được tầm soát đái tháo đường thai kỳ. Đây là biến chứng khá thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua nếu chỉ dựa vào cảm giác chủ quan. Những thai phụ thừa cân, béo phì, tăng cân nhanh hoặc có yếu tố nguy cơ chuyển hóa cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Ở quý III, việc khám thai tiếp tục nhằm theo dõi tăng trưởng thai, nước ối, bánh rau, ngôi thai và những bất thường có thể xuất hiện muộn. Đây cũng là giai đoạn bác sĩ đánh giá tổng thể để chuẩn bị cho cuộc sinh an toàn.
Không chờ có dấu hiệu nặng mới đi khám
Theo TS.BS Đinh Thúy Linh, nhiều biến chứng trong thai kỳ diễn tiến âm thầm, vì vậy thai phụ không nên chỉ đi khám khi thấy bất thường rõ rệt. Sau tuần thứ 20, việc đo huyết áp, xét nghiệm nước tiểu và theo dõi các dấu hiệu toàn thân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm tiền sản giật.
Thai phụ cần đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện như phù tăng nhanh, đau đầu nhiều, hoa mắt, chóng mặt, huyết áp tăng hoặc cảm thấy cơ thể có những thay đổi bất thường. Trong sản khoa, việc phát hiện và xử trí sớm có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và thai nhi.
Khám thai vì thế không nên được hiểu đơn giản là đi siêu âm theo lịch hẹn. Quan trọng hơn, mỗi mẹ bầu cần hiểu ở từng giai đoạn thai kỳ, mình đang được theo dõi điều gì, được sàng lọc nguy cơ nào và vì sao không nên bỏ qua các mốc khám quan trọng. Một thai kỳ an toàn không chỉ là em bé phát triển tốt, mà còn là người mẹ được theo dõi, phát hiện và kiểm soát kịp thời những nguy cơ có thể xảy ra.
