Mưa nhiều, sốt xuất huyết có nguy cơ gia tăng

Về mặt dịch tễ học, bệnh đang có những thay đổi đáng chú ý, cả về phân bố các tuýp huyết thanh virus Dengue lưu hành, phạm vi địa lý và nhóm quần thể có nguy cơ mắc bệnh.

Theo ThS.BS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, trước đây trong các mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm, tuýp 1 chiếm tỷ lệ chủ yếu. Tuy nhiên, hiện nay số ca nhiễm tuýp 2 có xu hướng gia tăng; các tuýp 3 và 4 cũng được ghi nhận nhiều hơn so với những năm trước.

Phạm vi lưu hành bệnh cũng có sự thay đổi. Trước đây, sốt xuất huyết chủ yếu được ghi nhận tại khu vực Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và các đô thị lớn ở miền Bắc, miền Trung. Hiện nay, bệnh không chỉ xuất hiện tại các tỉnh, thành khu vực đồng bằng mà còn được ghi nhận tại một số tỉnh miền núi.

Những thay đổi về dịch tễ học cho thấy sốt xuất huyết đang có diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác giám sát, dự báo và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch.

Đáng lưu ý, trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, tâm lý chủ quan trước những triệu chứng ban đầu có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện các dấu hiệu cảnh báo, dẫn đến bệnh diễn biến nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bệnh có thể diễn biến nhanh, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tiếp tiếp nhận và điều trị các bệnh nhân sốt xuất huyết với bệnh cảnh đa dạng. Một số trường hợp nhập viện trong tình trạng nặng, có giảm tiểu cầu, thoát huyết tương hoặc sốc do sốt xuất huyết.

Đáng chú ý, bệnh có thể diễn biến nhanh, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền.

Bà T., 72 tuổi, ở Hà Nội, là một trong những bệnh nhân đang điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Bà cho biết, tối thứ Sáu bắt đầu xuất hiện sốt cao. Sáng hôm sau, bà đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Đan Phượng và được chẩn đoán sốt xuất huyết, đồng thời hướng dẫn theo dõi tại nhà.

Đến sáng thứ hai, nhận thấy cơ thể mệt hơn, bà quay lại Bệnh viện Đa khoa Đan Phượng. Kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu giảm xuống mức rất thấp. Bà được chuyển ngay đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng bệnh diễn biến nặng.

Đáng chú ý, bà T. cho biết mình là thành viên thứ ba trong gia đình mắc sốt xuất huyết. Tuy nhiên, khi xuất hiện triệu chứng sốt, bà vẫn không nghĩ mình mắc bệnh.

“Uống thuốc giảm đau xong cứ nghĩ là khỏe rồi, nhưng đến sáng thì người mệt lả, không nghĩ là sốt vì sốt xuất huyết”, bà T. chia sẻ.

Một trường hợp khác là bệnh nhân H. ở Hà Nội. Ngay ngày thứ hai sau khi xuất hiện sốt, chị H. đến bệnh viện khám và được xét nghiệm xác định mắc sốt xuất huyết. Sang ngày thứ ba, chị xuất hiện đau bụng, buồn nôn; kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu giảm thấp. Bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục theo dõi và điều trị.

Không nên chờ đến ngày thứ 3 mới đi khám

Hiện vẫn đang là mùa mưa, điều kiện thời tiết thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển, kéo theo nguy cơ sốt xuất huyết gia tăng.

Trong những ngày đầu, sốt xuất huyết có thể có biểu hiện tương tự một số bệnh nhiễm virus thông thường, khiến người bệnh dễ chủ quan. Việc nhận diện sớm các triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi, điều trị và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

Theo BS Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Virus - Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes, thường được gọi là muỗi vằn.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường có biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau mỏi người; một số trường hợp có thể đau vùng hốc mắt. Bệnh có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng. Trường hợp nặng có thể xuất hiện các biến chứng như xuất huyết, thoát huyết tương, tụt huyết áp và sốc.

Giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết thường rơi vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát bệnh. Tuy nhiên, bác sĩ Nguyễn Thanh Bình lưu ý người bệnh không nên chờ đến ngày thứ 3 mới đi khám, đặc biệt với những người thuộc nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên, trẻ sơ sinh và người mắc các bệnh lý nền về tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc ung thư. Những người sống một mình hoặc ở xa cơ sở y tế cũng cần được lưu ý.

“Với những trường hợp này, khi có biểu hiện sốt nên đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay”, bác sĩ Nguyễn Thanh Bình khuyến cáo.

Phần lớn trường hợp sốt xuất huyết có thể diễn biến nhẹ và được theo dõi, điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng, đặc biệt trong giai đoạn nguy hiểm.

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo, theo dõi sát diễn biến lâm sàng và các chỉ số xét nghiệm cần thiết, trong đó có số lượng tiểu cầu và tình trạng thoát huyết tương, giúp bác sĩ có hướng xử trí phù hợp, hạn chế nguy cơ tiến triển thành sốc hoặc xuất huyết nặng, đe dọa tính mạng.

Mắc sốt xuất huyết một lần không có nghĩa là miễn nhiễm

Virus Dengue có 4 tuýp huyết thanh, một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần do nhiễm các tuýp huyết thanh khác nhau. Vì vậy, từng mắc sốt xuất huyết trước đó không đồng nghĩa với việc đã có miễn dịch bảo vệ trước tất cả các tuýp virus Dengue.

Để chủ động phòng bệnh, người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Theo khuyến cáo của bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, người dân cần giữ vệ sinh môi trường, thường xuyên kiểm tra và loại bỏ các dụng cụ có khả năng chứa nước. Cần đậy kín hoặc đổ bỏ nước trong xô, chậu, lọ, chai, vỏ lốp xe và các vật dụng khác có thể trở thành nơi muỗi đẻ trứng; đồng thời xử lý các khu vực có nước đọng, đặc biệt tại công trường xây dựng và những nơi có nguy cơ phát sinh ổ bọ gậy.

Với những khu vực có nhiều muỗi người dân cần ngủ màn cả ban ngày, bởi muỗi Aedes truyền virus Dengue chủ yếu hoạt động và đốt người vào ban ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối.

Bên cạnh các biện pháp phòng, chống muỗi, Việt Nam hiện đã triển khai tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết. Tiêm vaccine có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và nguy cơ bệnh diễn biến nặng ở những đối tượng phù hợp theo chỉ định và hướng dẫn sử dụng.

Tuy nhiên, vaccine không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi và loại bỏ ổ bọ gậy. Người dân cần kết hợp tiêm chủng với các biện pháp phòng, chống muỗi và vệ sinh môi trường để chủ động bảo vệ sức khỏe, nhất là trong thời điểm sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng.