Nắng nóng làm tăng nguy cơ thiểu ối ở thai phụ

Nắng nóng có thể gián tiếp gây thiểu ối

Bước ra khỏi phòng siêu âm, nụ cười rạng rỡ hiện rõ trên gương mặt chị Thu Hằng (quê Thanh Hóa) khi nghe bác sĩ thông báo em bé đang phát triển khỏe mạnh, các chỉ số thai kỳ đều trong giới hạn bình thường, trong đó có lượng nước ối.

“Thấy con phát triển bình thường là em rất mừng và yên tâm. Bởi ở lần mang thai trước, em từng phải nhập viện vì thiểu ối khi thai gần đủ tháng. Tối hôm đó, không thấy em bé đạp nên em đi kiểm tra thì bác sĩ cho biết bị thiếu nước ối và phải nhập viện ngay. Từ kinh nghiệm đó, lần mang thai này em đi khám đều đặn hơn và luôn cố gắng uống đủ nước mỗi ngày", chị Thu Hằng chia sẻ.

Lo ngại thời tiết nắng nóng có thể khiến cơ thể mất nước, chị hạn chế ra ngoài vào những giờ cao điểm, chỉ làm những công việc nhẹ trong nhà và duy trì thói quen bổ sung nước thường xuyên. Dù vậy, chị vẫn băn khoăn, không biết việc uống nước đầy đủ liệu đã giúp phòng ngừa được nguy cơ thiểu ối hay chưa? Không riêng chị Hằng, đây cũng là nỗi lo chung của nhiều thai phụ trong mùa hè.

Theo thạc sĩ - bác sĩ Phan Thu Hằng (Bệnh viện Phụ sản Trung ương), trong suốt thai kỳ, nước ối đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của thai nhi. Nguyên nhân gây thiểu ối rất đa dạng và có thể xuất phát từ người mẹ, thai nhi hoặc phần phụ của thai. Trong đó, thời tiết nắng nóng là nguyên nhân gián tiếp gây ra tình trạng giảm lượng nước ối ở thai phụ.

"Khi thời tiết nắng nóng, người mẹ dễ bị mất nước qua hơi thở và tăng tiết mồ hôi. Nếu không được bù nước đầy đủ, thể tích tuần hoàn trong cơ thể sẽ giảm. Khi đó, cơ thể người mẹ sẽ ưu tiên duy trì hoạt động của các cơ quan quan trọng, đồng thời giảm lưu lượng máu đến tử cung và bánh rau. Hệ quả là lượng máu và dưỡng chất đến thai nhi giảm, làm giảm lượng nước tiểu của thai - nguồn tạo nên phần lớn nước ối trong những tháng cuối thai kỳ", bác sĩ Phan Thu Hằng giải thích.

Bên cạnh tình trạng mất nước do thời tiết, nhiều nguyên nhân khác cũng có thể dẫn đến thiểu ối.

Ở người mẹ, các bệnh lý như tăng huyết áp, tiền sản giật, bệnh thận hoặc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ đều có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn bánh rau và làm giảm lượng nước ối.

Đối với thai nhi, những bất thường của hệ tiết niệu như bất sản thận, loạn sản thận dạng nang, tắc nghẽn đường tiết niệu hoặc các dị tật cản trở quá trình bài tiết nước tiểu đều có nguy cơ gây thiểu ối.

Ngoài ra, rỉ ối hoặc vỡ ối do tổn thương màng ối cũng là một nguyên nhân thường gặp khiến lượng nước ối giảm dần theo thời gian.

Chính vì có nhiều nguyên nhân khác nhau nên khi phát hiện thiểu ối, bác sĩ không chỉ đánh giá lượng nước ối mà còn phải tìm nguyên nhân để có hướng xử trí phù hợp.

Phát hiện sớm và phòng ngừa nguy cơ thiểu ối

Theo bác sĩ Phan Thu Hằng, thiểu ối thường diễn tiến âm thầm và rất khó nhận biết bằng cảm nhận thông thường. Phương pháp chính xác nhất để chẩn đoán thiểu ối hiện nay vẫn là siêu âm và đo chỉ số nước ối. Việc quan sát bên ngoài hoặc chỉ dựa vào các triệu chứng lâm sàng rất dễ bỏ sót.

Tuy nhiên, thai phụ vẫn nên lưu ý một số dấu hiệu bất thường để đi khám sớm. Một trong những biểu hiện có thể gặp là bụng lớn chậm hơn so với tuổi thai. Khi khám thai, bác sĩ sẽ đo chiều cao tử cung và nếu chỉ số này thấp hơn mức tương ứng với tuổi thai, thai phụ sẽ được chỉ định siêu âm để đánh giá lượng nước ối cũng như sự phát triển của thai nhi.

Một số phụ nữ cũng có thể cảm nhận cử động của thai gây đau hơn bình thường. Bởi khi lượng nước ối giảm, lớp dịch đệm bảo vệ thai nhi mỏng đi nên mỗi cú đạp của em bé sẽ truyền lực trực tiếp nhiều hơn lên thành tử cung, khiến người mẹ cảm thấy đau hơn.

Ngoài ra, tình trạng vùng kín thường xuyên ẩm ướt hoặc có dịch chảy ra bất thường cũng cần được đặc biệt lưu ý. Đây có thể là dấu hiệu rỉ ối hoặc vỡ ối - một trong những nguyên nhân làm giảm lượng nước ối và cần được thăm khám ngay để tránh ảnh hưởng đến thai nhi.

BS Phan Thu Hằng cũng nhấn mạnh, khám thai đúng lịch và siêu âm định kỳ vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm những bất thường về nước ối trước khi xảy ra các biến chứng nguy hiểm.

Cũng theo bác sĩ Phan Thu Hằng, không phải mọi trường hợp thiểu ối đều có thể phòng tránh, bởi nhiều nguyên nhân xuất phát từ bệnh lý của mẹ hoặc bất thường của thai nhi. Tuy nhiên, việc duy trì lối sống khoa học và tuân thủ lịch khám thai sẽ góp phần giảm nguy cơ cũng như giúp phát hiện sớm những bất thường để xử trí kịp thời.

Trong thai kỳ, phụ nữ nên uống khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày. Khi thời tiết nắng nóng hoặc phải hoạt động ngoài trời nhiều, lượng nước và điện giải cần được bổ sung nhiều hơn để tránh tình trạng mất nước.

Bên cạnh đó, thai phụ cần duy trì chế độ ăn cân đối, đầy đủ các nhóm dưỡng chất; hạn chế làm việc quá sức trong điều kiện nắng nóng; nghỉ ngơi hợp lý và tập thói quen nằm nghiêng bên trái nhằm cải thiện tuần hoàn tử cung - bánh rau. Đặc biệt, khám thai định kỳ vẫn là việc quan trọng nhất để theo dõi sự phát triển của thai nhi cũng như phát hiện sớm các bất thường về nước ối./.