Theo GS.TS Nguyễn Anh Trí, ĐBQH khóa 15, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, trong năm 2025, Đảng, Chính phủ đã có sự quan tâm đặc biệt đến ngành y tế với nhiều quyết sách đột phá như Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị với điểm nhấn quan trọng là chuyển mạnh từ tư duy “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách. Cùng với đó là việc sửa đổi Luật Bảo hiểm Y tế, ban hành các bộ Luật như Luật Phòng bệnh, Luật Dân số và Nghị quyết 261 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đối với y tế cơ sở. Đây là khung pháp lý quan trọng, khơi thông dòng chảy, tháo gỡ những điểm nghẽn, đưa ra tầm nhìn chiến lược cũng như tạo đà cho nền y tế nước ta “cất cánh” trong năm mới.
Năm 2026 đối với ngành y tế sẽ là năm tiếp tục củng cố, mở rộng, nâng cao chất lượng dịch vụ để chuyển dịch từ phòng bệnh sang chữa bệnh, xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện, suốt vòng đời cho người dân.
Song theo GS Nguyễn Anh Trí, để Luật Phòng bệnh, Luật Dân số được triển khai nhanh và đồng bộ, thực sự phát huy hiệu quả trong thực tiễn, thì cần sớm ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện, tránh tình trạng chính sách đã ban hành nhưng không được thực thi.
“Tôi thấy trong thực tế, từ khi một bộ luật hoặc là các văn bản pháp luật được thông qua, ban hành cho đến khi đưa vào thực tiễn thì bao giờ cũng có độ trễ. Vì vậy, năm 2026 tôi nghĩ là phải tập trung cao độ để tiếp tục ra các nghị định và thông tư để hiện thực hóa các bộ luật và nghị quyết. Đồng thời phải truyền thông để nhân dân biết quyền lợi được chăm sóc sức khỏe của mình còn người quản lý, lãnh đạo nắm được luật những quy định của luật để mà thực hiện. Còn một cái việc nữa rất quan trọng, đó là giám sát thực hiện luật đó trong thực tiễn và đây là công việc của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và Chính phủ”, GS Nguyễn Anh Trí nói.
Đối với hệ thống y tế của nước ta hiện nay, theo GS Nguyễn Anh Trí, trong năm 2026 cần tập trung ưu tiên củng cố hệ thống y tế cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đảm bảo gần gũi, dễ tiếp cận để khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Đồng thời, tiếp tục xây dựng, mở rộng các cơ sở y tế chuyên sâu, đủ mạnh, ngang tầm quốc tế, ứng dụng khoa học, công nghệ, phác đồ điều trị tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Bên cạnh đó, phải đảm bảo đủ thuốc, sinh phẩm y tế, vaccine… cho công tác khám chữa bệnh cũng như phòng bệnh.
“Với những định hướng, mục tiêu, yêu cầu đặt ra từ các quyết sách gần đây cũng như từ thực tế, bước sang năm 2026, tôi cảm thấy cán bộ y tế phải làm việc tốt hơn nữa, nhất là vấn đề là y đức phải nâng cao lên nữa. Còn về quản lý thì phải tổ chức là hệ thống y tế phù hợp hơn đối với xã hội mới thì mới làm tốt được công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân”, GS Nguyễn Anh Trí nói.
Tới đây, người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, quản lý sức khỏe toàn diện ngay tại trạm y tế cấp xã. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nhân lực, khó thu hút bác sĩ về công tác tại tuyến xã đã kéo dài rất nhiều năm qua. Mới đây, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết 261 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm tạo đột phá cho công tác chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó có những quy định về phụ cấp ưu đãi nghề, cơ chế tuyển dụng mang tính chất ưu tiên đối với y tế cơ sở. GS Nguyễn Anh Trí cho rằng, Nghị quyết 261 sẽ góp phần lấp đầy khoảng trống thiếu nhân lực ở tuyến y tế cơ sở, nhất là các trạm y tế xã.
“Tôi hy vọng rằng vấn đề thiếu hụt nhân lực ở tuyến y tế cơ sở sẽ được giải quyết tốt hơn trong những năm tới. Tất nhiên không phải là ngày 1 ngày 2 mà cần phải có quá trình đào tạo. Trong đó có 2 nhóm đào tạo cần phải hết sức lưu ý: đó là đào tạo bác sĩ phục vụ cho y tế cơ sở và y học dự phòng. Nhóm này cần phải có kiến thức giỏi chứ không phải là đào tạo chạy theo số lượng. Nhóm thứ 2 là đào tạo chuyên sâu, sau đại học, đào tạo bác sĩ chuyên khoa, bác sĩ nội trú tại các trường đại học lớn. Đồng thời, để giữ chân bác sĩ công tác tại tuyến y tế cơ sở, quan tâm về chính sách, thu nhập là rất đúng nhưng chưa đủ. Mà quan trọng là để cá nhân bác sĩ đó được cống hiến, được thể hiện năng lực, quan tâm về vị trí việc làm, về công việc”, GS Nguyễn Anh Trí chia sẻ.
Điều mà người dân mong đợi nhất là bắt đầu từ năm 2026 sẽ được khám sức khỏe định kỳ miễn phí và đến năm 2030 được miễn viện phí. Để triển khai chính sách này, hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng kế hoạch và các gói khám sức khỏe cho người dân đồng thời phân công chính quyền địa phương tổ chức thực hiện, hướng dẫn các cơ sở y tế tuyến trên về hỗ trợ tuyến dưới.
GS Nguyễn Anh Trí cho rằng, miễn viện phí là điều kiện tốt để tạo ra đột phá trong khám, chữa bệnh và cần có lộ trình hợp lý để đến năm 2030 phải tiến tới miễn viện phí toàn dân.Tuy nhiên, nên thực hiện miễn viện phí càng sớm càng tốt cho cho những người đang điều trị các bệnh ung thư, bệnh khó chữa, bệnh mạn tính mà không cần không đợi đến năm 2030.
Để quản lý, theo dõi, chăm sóc sức khỏe toàn diện suốt vòng đời cho nhân dân, GS Nguyễn Anh Trí nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của chuyển đổi số. "Nếu chúng ta muốn tạo ra đột phá trong y tế thì không thể chậm trễ trong việc chuyển đổi số, thậm chí đây là vấn đề sống còn của ngành y tế, không chỉ trong khám chữa bệnh mà cả y học dự phòng", GS Nguyễn Anh Trí nói.
Năm 2026 được xem là năm mở đầu cho kỷ nguyên mới và tăng tốc trong mọi lĩnh vực. Nghị quyết 72 và Luật Phòng bệnh cùng nhiều quyết sách khác của Đảng, Chính phủ, Quốc hội đã khơi thông dòng chảy, tháo gỡ những điểm nghẽn, đưa ra tầm nhìn chiến lược cũng như tạo đà cho nền y tế nước ta “cất cánh” trong năm mới. Nếu chính sách tiếp tục được triển khai đồng bộ cùng với sự đầu tư bài bản và sự nỗ lực của mỗi đơn vị, mỗi cán bộ nhân viên ngành y chắc chắn những mong muốn về một nền y tế nhân văn, công bằng, hiệu quả, nơi người dân được chủ động chăm sóc và theo dõi sức khỏe suốt vòng đời sẽ thành hiện thực.
