Thai kỳ- niềm vui và nỗi lo
Chị Lê Lan Anh sống tại phường Long Biên, Hà Nội cùng chồng đến phòng khám sản để kiểm tra định kỳ sự phát triển của thai nhi. Cầm trên tay hình ảnh siêu âm thai, chị Lan Anh vui mừng chia sẻ cùng chồng, cả hai đều yên tâm vì con phát triển bình thường.
Còn chị Nguyễn Thị Hương, sống tại Cầu Giấy, Hà Nội, trải qua hơn 23 tuần mang thai, chị không bỏ sót bất kỳ lần khám thai định kỳ nào. “Lúc mới mang bầu đi kiểm tra xem thai đã vào tổ chưa, rồi lúc 6-8 tuần, 12-16-18 tuần, hôm nay hơn 20 tuần lại đi khám tiếp. Siêu âm rất là quan trọng, có những cái bắt buộc phải đi để mình kiểm tra xem em bé có khỏe không và có ổn không?”- chị Hương chia sẻ.
Tuy nhiên, không phải mẹ nào cũng vui sau mỗi lần khám thai, cũng có những mẹ tỏ ra khá lo lắng khi thai nhi xuất hiện các vấn đề bất thường trong đó có vấn đề thai phát triển không đúng theo tiêu chuẩn. Như chị Phạm Hải Vân sống tại Tây Hồ đã khá lo lắng khi bác sĩ nói thai của chị nhẹ cân. Dù chị Hải Vân đã bổ sung đầy đủ thực phẩm nhưng đôi khi diễn biến của thai nhi lại không giống như kỳ vọng. Và không ít mẹ cũng đang gặp phải những tình huống tương tự, thậm chí còn có những bệnh lý tác động không tốt đến sự phát triển của thai nhi như tình trạng thai chậm tăng trưởng.
Thai chậm tăng trưởng khác gì "thai nhỏ" so với tuổi thai?
Theo BS Võ Minh Tuấn - Chuyên khoa Sản - BV Nam học và hiếm muộn Việt Bỉ, thai chậm tăng trưởng trong tử cung là tình trạng em bé phát triển chậm hơn so với tuổi thai và không đạt được tốc độ tăng trưởng bình thường khi còn trong bụng mẹ. Nói một cách dễ hiểu hơn, em bé không nhận được đủ oxy và chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển tốt nhất.
“Nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là bánh rau hoạt động không hiệu quả. Bánh rau là cơ quan có nhiệm vụ cung cấp oxy và dinh dưỡng từ mẹ sang thai. Khi bánh rau hoạt động kém, lượng máu và chất dinh dưỡng truyền sang thai sẽ giảm, khiến thai nhi phát triển chậm hơn. Ngoài ra, tình trạng thai chậm tăng trưởng cũng có thể liên quan đến một số yếu tố khác, ví dụ như mẹ bị tăng huyết áp, tiền sản giật, thiếu máu, dinh dưỡng kém, hoặc trong thai kỳ mẹ hút thuốc lá, uống rượu bia. Một số ít trường hợp cũng có thể do bất thường của thai nhi hoặc nhiễm trùng trong thai kỳ”- BS Tuấn cho hay.
Theo BS Võ Minh Tuấn, hai khái niệm này “Thai nhỏ so với tuổi thai” và “thai chậm tăng trưởng” dễ bị hiểu nhầm. Trên thực tế, 2 tình trạng này hoàn toàn khác nhau.
“Thai nhỏ so với tuổi thai nghĩa là em bé có kích thước nhỏ hơn mức trung bình so với tuổi thai, nhưng không phải lúc nào cũng là bệnh lý. Có những trường hợp em bé nhỏ đơn giản vì yếu tố di truyền, ví dụ như bố mẹ có thể trạng nhỏ thì em bé cũng có thể nhỏ hơn bình thường nhưng vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Trong khi đó, thai chậm tăng trưởng là tình trạng em bé không chỉ nhỏ mà còn bị hạn chế về nguồn cung cấp oxy và dinh dưỡng trong tử cung, thường liên quan đến vấn đề của bánh rau”- BS Tuấn giải thích.
Theo chuyên gia, nếu tình trạng thai chậm tăng trưởng không được phát hiện và theo dõi kịp thời, thai nhi có thể đối mặt với một số nguy cơ như thiếu oxy trong tử cung, suy thai, tăng nguy cơ thai lưu. Sau khi sinh, em bé cũng có thể nhẹ cân, dễ bị hạ đường huyết, hoặc cần được theo dõi và chăm sóc đặc biệt hơn trong giai đoạn sơ sinh.
Phát hiện và điều trị thai chậm tăng trưởng
Hiện nay, phương pháp quan trọng nhất để phát hiện tình trạng thai chậm phát triển là siêu âm thai.
“Thông qua siêu âm, bác sĩ sẽ đo các chỉ số phát triển của thai như chu vi đầu, chu vi bụng, chiều dài xương đùi, từ đó tính toán và ước tính cân nặng của em bé, rồi so sánh với tuổi thai để xem thai có phát triển phù hợp hay không. Ngoài ra, bác sĩ còn sử dụng siêu âm Doppler để đánh giá dòng máu qua bánh rau và dây rốn. Phương pháp này giúp chúng tôi biết được em bé có đang nhận đủ oxy và dinh dưỡng từ mẹ hay không. Bên cạnh đó, việc theo dõi lượng nước ối và nhịp tim thai cũng là những yếu tố quan trọng giúp đánh giá tình trạng sức khỏe và mức độ an toàn của thai nhi trong bụng mẹ” - BS Võ Minh Tuấn cho biết.
Hiện nay, y học vẫn chưa có thuốc nào có thể giúp thai nhi tăng trưởng nhanh trở lại ngay lập tức. Vì vậy, điều quan trọng nhất trong xử trí thai chậm tăng trưởng là theo dõi thai kỳ một cách chặt chẽ và thường xuyên.
“Thông thường, thai phụ sẽ được siêu âm kiểm tra định kỳ, theo dõi nhịp tim thai và đánh giá dòng máu qua bánh rau để xem em bé có đang phát triển ổn định hay không. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng sẽ điều trị và kiểm soát tốt các bệnh lý của mẹ nếu có, đồng thời tư vấn chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và chăm sóc thai kỳ phù hợp. Trong một số trường hợp, nếu thấy em bé không còn an toàn trong tử cung hoặc có dấu hiệu thiếu oxy, bác sĩ có thể cân nhắc cho em bé ra đời sớm hơn dự kiến để đảm bảo an toàn cho thai nhi”- BS Tuấn nói.
Làm thế nào để phòng tránh thai chậm tăng trưởng?
Việc dự phòng thai chậm tăng trưởng không mấy dễ dàng. Tuy nhiên, các mẹ hoàn toàn có thể giảm nguy cơ bằng cách chăm sóc thai kỳ một cách khoa học và đầy đủ. BS Võ Minh Tuấn khuyến cáo các mẹ một số điều cần lưu ý:
“Điều rất quan trọng là khám thai định kỳ đúng lịch, vì việc theo dõi thường xuyên sẽ giúp bác sĩ phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trong sự phát triển của thai nhi. Bên cạnh đó, các mẹ nên ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, đa dạng thực phẩm, bổ sung đầy đủ vi chất cần thiết, đồng thời tránh hút thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích trong thai kỳ. Ngoài ra, nếu mẹ có các bệnh lý như tăng huyết áp, thiếu máu hoặc đái tháo đường, thì cần được theo dõi và điều trị tốt trong suốt thai kỳ”- BS Tuấn chia sẻ.
Các chuyên gia sản khoa đều nhấn mạnh đến việc theo dõi thai kỳ tại cơ sở y tế và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, vì việc phát hiện sớm và theo dõi đúng cách sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và em bé.
