Radio
Podcast
Multimedia
Sau một ngày phẫu thuật, bé Nguyễn Khắc Minh Khang, 5 tuổi, ở Kiến Hưng, Hà Nội đã có thể ăn uống và nói chuyện. Mặc dù vết mổ vẫn còn đau, bé hơi sốt nhẹ, nhưng chị Bùi Thị Nga – mẹ bé, cảm thấy nhẹ nhõm bởi bệnh của con đã được điều trị triệt để.
Chị Nga cho biết, gia đình đã nhận thấy tinh hoàn của con bất thường, có lúc sờ thấy, lúc không từ khi bé mới vài tháng tuổi. Gia đình đưa con đi khám và được biết bé có tình trạng tinh hoàn co rút. Càng lớn, biểu hiện càng rõ hơn, đặc biệt sau mỗi lần bé chạy nhảy, vận động nhiều, một bên bìu lại to lên rõ rệt.
“Buổi tối, con em hay đi chơi, đi chơi là con chạy nhảy nô nhiều. Khi về tắm là thấy rõ một bên tinh hoàn lò xo bị dịch chảy ra nhiều hơn hẳn, to rõ rệt hơn so với bên kia. Đợt trước cũng đi khám rồi thì bác sĩ bảo là sau này nó sẽ tự xuống, đúng là về sau nó có xuống nhưng không đáng kể” – Chị Nga kể.
Mặc dù con không đau nhưng khi thấy dịch ra nhiều bất thường từ một bên tinh hoàn, chị Nga quyết định đưa con đến BV Nhi Hà Nội khám và được bác sĩ chỉ định phẫu thuật ngay sau đó.
“Mình cảm thấy mặc dù là nó không đau, nhưng nếu không can thiệp thì có thể sẽ ảnh hưởng đến tương lai của con. Mình quyết định mổ sớm để sau này không ảnh hưởng gì đến chức năng sinh sản của con” – Chị Nga cho biết.
Thoát vị bẹn ở trẻ do nguyên nhân bất thường bẩm sinh từ thời kỳ bào thai
Trao đổi với phóng viên VOV2, BSCKII Trần Văn Quyết – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, BV Nhi Hà Nội cho biết, thoát vị bẹn là một trong những bệnh lý ngoại khoa khá thường gặp ở trẻ em và cũng là một trong những bệnh lý cần phẫu thuật phổ biến trong Ngoại nhi.
Theo các tài liệu quốc tế, tỷ lệ thoát vị bẹn ở trẻ đủ tháng vào khoảng 0,8–5%, tùy quần thể nghiên cứu. Đặc biệt, bệnh gặp nhiều hơn rõ rệt ở trẻ sinh non và trẻ có cân nặng khi sinh thấp; ở nhóm trẻ nhẹ cân, tỷ lệ có thể lên tới khoảng 20%. Bệnh gặp ở trẻ trai nhiều hơn trẻ gái và thường gặp bên phải nhiều hơn bên trái.
Thoát vị bẹn ở trẻ không giống hoàn toàn thoát vị bẹn ở người lớn. Ở người lớn, nguyên nhân gây thoát vị bẹn chủ yếu là do thành bụng yếu dẫn đến các tạng trong ổ bụng bị đẩy ra thành bụng khi tăng áp lực ổ bụng. Ở trẻ em, nguyên nhân chủ yếu là do bất thường bẩm sinh tồn tại từ thời kỳ bào thai.
“Trong thời kỳ bào thai có một cấu trúc gọi là ống phúc tinh mạc, là một đường thông nhỏ từ ổ bụng xuống vùng bẹn. Bình thường, sau khi tinh hoàn ở trẻ trai di chuyển xuống bìu, đường thông này sẽ đóng lại. Ở trẻ gái cũng có một cấu trúc tương tự đi theo dây chằng tròn xuống vùng bẹn. Nếu đường thông này không đóng hoặc đóng không hoàn toàn, dịch ổ bụng, các tạng trong ổ bụng có thể đi qua đó xuống vùng bẹn và tạo thành nhóm bệnh lý tồn tại ống phúc tinh mạc: tràn dịch màng tinh hoàn, nang thừng tinh, thoát vị bẹn.
Ở trẻ trai, thành phần thoát vị thường là ruột hoặc mạc nối; ở trẻ gái, ngoài ruột còn có thể gặp buồng trứng hoặc vòi tử cung đi xuống túi thoát vị. Vì vậy, có thể hiểu thoát vị bẹn ở trẻ em về cơ bản là một bệnh lý có nguồn gốc bẩm sinh. Trẻ khóc, ho hoặc rặn không phải là nguyên nhân tạo ra bệnh, nhưng những động tác này làm tăng áp lực trong ổ bụng nên khối thoát vị có thể phồng lên và cha mẹ dễ nhận thấy hơn. Cơ chế này phù hợp với đặc điểm thoát vị bẹn gián tiếp do tồn tại ống phúc tinh mạc ở trẻ em” - BSCKII Trần Văn Quyết cho biết.
Thoát vị bẹn nghẹt – biến chứng đáng lo ngại nhất của thoát vị bẹn
Nếu phát hiện và điều trị đúng thời điểm, bệnh lý thoát vị bẹn có thể được điều trị khỏi, không để lại di chứng. Nhưng nếu điều trị muộn, bệnh có thể gây biến chứng nghẹt.
Bình thường, ruột hoặc các tạng có thể đi xuống túi thoát vị rồi trở lại ổ bụng. Nhưng khi tạng bị mắc kẹt và không trở lại được, chúng có thể bị chèn ép mạch máu. Nếu kéo dài, đoạn ruột có thể bị thiếu máu, hoại tử, thậm chí thủng ruột và gây viêm phúc mạc.
Thoát vị nghẹt không những ảnh hưởng đến tạng nghẹt mà còn ảnh hưởng tới những cấu trúc trong ống bẹn. Ở trẻ trai, tình trạng nghẹt còn có thể ảnh hưởng tới mạch máu nuôi tinh hoàn. Ở trẻ gái, nếu buồng trứng nằm trong túi thoát vị, buồng trứng có nguy cơ bị xoắn hoặc tổn thương do thiếu máu.
Nguy cơ nghẹt đặc biệt đáng lưu ý ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ nhũ nhi. Theo báo cáo lâm sàng của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ, thoát vị nghẹt ở trẻ khoảng 4%, trong đó nhóm trẻ nhũ nhi có nguy cơ cao hơn.
“Trong thực tế khám lâm sàng, chúng tôi gặp khá nhiều trường hợp thoát vị bẹn nghẹt bị bỏ quên hoặc bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Những trường hợp trẻ bị thoát vị nghẹt mà khối căng nghẹt ngay từ đầu khiến trẻ đau, quấy khóc hay nôn thì cha mẹ có thể đưa trẻ đi khám ngay.
Nhưng nếu trường hợp nghẹt âm thầm hơn, không gây đau hoặc chỉ đau thoáng qua, trẻ mải chơi rồi quên luôn, 1-2 ngày sau mới đến viện thì chúng tôi đã phải xử lý cắt đoạn ruột cũng như cắt buồng trứng cho một số trường hợp mà trẻ nữ bị thoát vị nghẹt bị bỏ quên” – BS Trần Văn Quyết cho biết.
Phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn được áp dụng ở BV Nhi Hà Nội điều trị triệt để thoát vị bẹn.
Theo BS Trần Văn Quyết, với kỹ thuật tiên tiến nhất hiện nay là phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn, mỗi năm, các bác sĩ BV Nhi Hà Nội điều trị trung bình cho khoảng 600-800 trẻ bị thoát vị bẹn cũng nhóm bệnh lý ống phúc tinh mạc và nang nước thừng tinh.
“Trước đây, bệnh thoát vị bẹn thường phải mổ mở, rạch một đường khoảng 2 đến 3 cm ở bụng bẹn, sau đó chúng tôi tiếp cận bao thoát vị hay còn gọi là ống phúc tinh mạc rồi thắt ống phúc tinh mạc lại. Đối với phương pháp phẫu thuật này, tỷ lệ tái phát lên tới 2% và có nhược điểm là chỉ mổ được một bên nên có trường hợp là sau 1-2 tuần mới mổ tiếp bên kia.
Nhưng khi chúng tôi áp dụng phương pháp mổ nội soi thì vết mổ đi vào rốn rồi là sẹo tự nhiên của cơ thể, không nhìn rõ sẹo thì điều này rất có ý nghĩa đối với các cháu đặc biệt là các cháu gái vì tính thẩm mỹ cao. Ưu điểm thứ hai của phương pháp Phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn là trong cùng một ca phẫu thuật có thể xử lý triệt để cả 2 bên luôn” - BS Trần Văn Quyết nhận định.
Thống kê trong số 4000 trẻ được phẫu thuật tại BV Nhi Hà Nội bằng phương pháp Nội soi một vết mổ qua rốn cho thấy, không có trường hợp nào tái phát.
Thoát vị bẹn có thể bị chẩn đoán nhầm với bệnh nang thừng tinh. Vì vậy, BS Trần Văn Quyết khuyên cha mẹ khi thấy trẻ có khối bất thường ở bẹn bìu hoặc bẹn môi lớn thì nên cho trẻ đi khám bác sĩ Ngoại nhi để có kế hoạch điều trị phù hợp, không nên chờ đến khi xuất hiện biến chứng mới điều trị. Thời điểm mổ tốt nhất là trong 1 tháng kể từ khi trẻ có triệu chứng.
