Trẻ thấp còi do thiếu hormone tăng trưởng - can thiệp thế nào?

Nhận biết sớm trẻ thấp còi do thiếu hormone tăng trưởng

Lo lắng khi thấy con thấp bé hơn các bạn cùng trang lứa, chị Phạm Thị Thủy đưa con trai là bé Phạm Tiến Dũng, 26 tháng tuổi, đi khám dinh dưỡng. Kết quả kiểm tra cho thấy bé nặng 10,2kg, cao 85,3cm, trong khi mức chuẩn được bác sĩ thông báo là 12,4kg và 88cm. Dù chăm sóc chế độ ăn khá cẩn thận, chị Thủy cho biết con lười ăn, khó hấp thu. Chị cũng cho rằng yếu tố di truyền từ bố có thể là một trong những nguyên nhân khiến con thấp còi.

Tương tự, chị Vũ Thị Hạnh ở Hải Dương đưa con đi khám dinh dưỡng khi thấy bé thường xuyên ốm vặt. Bé Tiến Hải – con của chị, 27 tháng tuổi, nặng 11,5kg, cao 85cm, thấp hơn 5cm và nhẹ hơn 1,5kg so với chuẩn. Chị Hạnh cho biết, trước đó chị không quá lo lắng vì ở quê, nhiều trẻ cũng có vóc dáng nhỏ bé. Chị bận công việc, con đi học cả ngày, bữa ăn chủ yếu là cháo dinh dưỡng nên chị nghĩ đã đủ chất. Chỉ đến khi được bác sĩ tư vấn, chị mới nhận ra chế độ ăn của con chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển.

Theo TS.BS Lê Thị Thu Hương, bác sĩ chuyên khoa nhi, chiều cao của trẻ nhỏ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: gene, dinh dưỡng, môi trường sống. Đa số các trường hợp trẻ chậm tăng trưởng chiều cao là do chăm sóc không đúng cách, trẻ không được cung cấp đủ dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, trẻ có thể bị thấp lùn do bệnh lý và một trong số đó là thiếu hormone tăng trưởng. TS.BS Lê Thị Thu Hương cho biết, tình trạng này có thể được chia thành thiếu hormone tăng trưởng bẩm sinh và thiếu hormone tăng trưởng thứ phát.

Với trường hợp thiếu hormone tăng trưởng bẩm sinh, các biểu hiện có thể xuất hiện khá sớm và dễ nhận biết như trẻ có vóc dáng nhỏ bé hơn so với bạn bè cùng tuổi, gương mặt thường sẽ tròn và non nớt hơn. Ngoài ra, một số trẻ còn có mỡ quanh bụng, trông mũm mĩm mặc dù tỷ lệ cơ thể bình thường.

Thiếu hormone tăng trưởng thứ phát có thể xảy ra trong những trường hợp trẻ mắc bệnh lý như u tuyến yên, u sọ hầu; trẻ từng phải điều trị bằng tia xạ hoặc bị chấn thương, dấu hiệu thường thấy trẻ là dậy thì muộn, các cơ quan sinh dục phát triển chậm.

“Khi trẻ chậm tăng trưởng chiều cao, việc can thiệp cần dựa trên nguyên nhân cụ thể. Với những trường hợp có bệnh lý, điều trị bệnh nền là một trong những hướng giúp cải thiện khả năng tăng trưởng của trẻ. Đối với trường hợp nghi ngờ thiếu hormone tăng trưởng, trẻ cần được đánh giá và thực hiện các xét nghiệm, nghiệm pháp cần thiết. Trên cơ sở kết quả đánh giá, bác sĩ chuyên khoa nội tiết sẽ đưa ra phác đồ điều trị hormone tăng trưởng phù hợp. Những trường hợp mới ở mức nghi ngờ, chưa có chỉ định điều trị, cần được theo dõi chặt chẽ tốc độ tăng trưởng chiều cao. Vì vậy, khi nhận thấy con tăng chiều cao chậm, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa nội tiết để được đánh giá, thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn hoặc tìm mua các sản phẩm được quảng cáo giúp tăng chiều cao”, TS.BS Lê Thị Thu Hương hướng dẫn.

“Giai đoạn vàng” mà cha mẹ không nên bỏ lỡ để giúp con phát triển chiều cao

Cũng theo TS.BS Lê Thị Thu Hương, quá trình phát triển chiều cao của trẻ có những giai đoạn quan trọng mà cha mẹ cần đặc biệt chú ý.

Giai đoạn đầu tiên bắt đầu từ thời kỳ bào thai. Từ khoảng tháng thứ tư của thai kỳ, hệ xương của trẻ bắt đầu hình thành và phát triển. Vì vậy, người mẹ cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là chất đạm, khoáng chất, vitamin D3, K2 và canxi theo tư vấn của bác sĩ.

Giai đoạn tiếp theo là từ khi trẻ sinh ra đến 2 tuổi. Đây là thời kỳ trẻ tăng trưởng nhanh, với mức tăng chiều cao khoảng 25cm trong năm đầu tiên và khoảng 10cm trong năm thứ hai. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ trong giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển thể chất của trẻ.

Từ 3 tuổi đến trước dậy thì, trẻ thường tăng khoảng 5-8cm mỗi năm. Nếu không được chăm sóc phù hợp trong giai đoạn này, trẻ có thể bỏ lỡ một thời kỳ quan trọng của quá trình tăng trưởng.

Tuổi dậy thì là giai đoạn tăng chiều cao vượt bậc, trẻ có thể cao thêm khoảng 8-12cm mỗi năm. Đây cũng là thời kỳ cần tiếp tục chú trọng dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ để hỗ trợ trẻ phát triển thể chất.

Như vậy, chăm sóc chiều cao cho trẻ không phải là việc chỉ bắt đầu khi trẻ đã lớn hoặc bước vào tuổi dậy thì. Quá trình này cần được quan tâm từ thời kỳ mang thai, tiếp tục trong những năm đầu đời và duy trì xuyên suốt các giai đoạn phát triển.

Trước các loại thuốc và sữa được quảng cáo có tác dụng giúp trẻ cao lớn trên thị trường và mạng xã hội, bác sĩ Lê Thị Thu Hương lưu ý không có loại thuốc nào được bán tràn lan trên thị trường mà có thể bảo đảm giúp trẻ tăng chiều cao.

"Muốn hỗ trợ trẻ phát triển chiều cao, cần phối hợp nhiều giải pháp, trong đó có dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ. Chế độ ăn cần đáp ứng nhu cầu năng lượng, đồng thời cung cấp đầy đủ các vi chất cần thiết. Cha mẹ không nên chỉ trông chờ vào một sản phẩm riêng lẻ", TS.BS Lê Thị Thu Hương nhấn mạnh.

Ngoài dinh dưỡng, cha mẹ cần xây dựng cho trẻ thói quen sinh hoạt lành mạnh, ngủ đúng giờ và vận động phù hợp với thể trạng. Đồng thời, các bậc cha mẹ nên theo dõi tốc độ tăng trưởng của trẻ và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Khi nghi ngờ trẻ chậm tăng trưởng do bệnh lý, cha mẹ cần đưa con đi khám chuyên khoa nội tiết để xác định nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp, tránh bỏ lỡ những giai đoạn phát triển quan trọng của trẻ.