Vì sao trẻ cần tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch?

Vì sao trẻ cần tiêm đủ các loại vắc xin?

Trong cuộc sống, con người luôn phải đối mặt với các nguy cơ bị mắc các bệnh truyền nhiễm. Theo BS Nguyễn Quốc Thái, Trưởng phòng Quản lý chất lượng và An toàn người bệnh, Trung tâm Quản lý chất lượng khám, chữa bệnh, Phó Trưởng khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, cơ thể con người vốn có những hàng rào bảo vệ tự nhiên trước sự tấn công của vi sinh vật gây bệnh, chẳng hạn như da và niêm mạc. Tuy nhiên, những hàng rào này không thể ngăn chặn hoàn toàn sự xâm nhập của virus, vi khuẩn.

“Đối với các mầm bệnh vi sinh, virus, vi khuẩn, nấm…, cơ thể chúng ta có nhiều hàng rào bảo vệ cơ thể chống lại sự tấn công của những tác nhân này. Ban đầu là các hàng rào tự nhiên, ví dụ như da của chúng ta là một lớp hàng rào bảo vệ tuyệt vời. Tuy nhiên, đấy chỉ là những hàng rào bảo vệ mang tính chất tự nhiên. Với việc có vắc xin thì hàng rào bảo vệ của chúng ta được củng cố mạnh hơn nữa, thêm một lớp kháng thể, thêm một lớp mà cơ thể chúng ta sinh ra để ngăn chặn sự tấn công của các mầm bệnh vi sinh” - BS Nguyễn Quốc Thái phân tích.

Những năm tháng đầu đời, khi hệ miễn dịch còn đang trong quá trình hoàn thiện, trẻ nhỏ dễ bị ảnh hưởng bởi các tác nhân gây bệnh từ môi trường xung quanh. Đáng lo ngại, nhiều bệnh truyền nhiễm như sởi, ho gà, bạch hầu, viêm gan B hay viêm màng não do vi khuẩn Hib có thể gây biến chứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng trẻ.

Tiêm vắc xin là biện pháp chủ động giúp cơ thể trẻ hình thành miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế những hậu quả nghiêm trọng do bệnh truyền nhiễm gây ra. Và Chương trình Tiêm chủng mở rộng chính là cơ hội để trẻ em được tiếp cận các loại vắc xin phòng bệnh cần thiết, góp phần bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cả cộng đồng.

Mỗi liều vắc xin trong một liệu trình đều có vai trò nhất định. Những liều ban đầu giúp cơ thể đáp ứng miễn dịch; những liều tiếp theo giúp củng cố và nâng cao mức độ bảo vệ. Một số vắc xin cần tiêm nhắc lại để duy trì khả năng phòng bệnh khi miễn dịch suy giảm theo thời gian.

Vì vậy, tiêm thiếu liều có thể khiến trẻ không đạt được mức độ bảo vệ như mong muốn, ngay cả khi trước đó trẻ đã được tiêm phòng.

Tiêm đúng lịch để không bỏ lỡ thời điểm bảo vệ trẻ

Theo ThS.BS Nguyễn Văn Thành - Giảng viên, Bác sĩ Viện Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội, mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có những mốc tiêm chủng quan trọng mà cha mẹ cần lưu ý.

Trong 24 giờ đầu sau sinh, trẻ cần được tiêm vắc xin phòng viêm gan B theo chỉ định. Vắc xin phòng lao cũng cần được thực hiện sớm trong giai đoạn sơ sinh, đặc biệt là tháng đầu đời.

“Vắc xin phòng lao được tiêm trong giai đoạn trẻ sơ sinh, đặc biệt trong 1 tháng đầu tiên. Từ 2 đến 4 tháng tuổi là giai đoạn mà trẻ sẽ phải tiêm khá là nhiều mũi cơ bản. Trẻ cần được tiêm các vắc-xin như là các vắc xin phối hợp, bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, các bệnh do HIB. Cùng với đó, trẻ sẽ uống vắc-xin phòng bại liệt cũng như là vắc xin phòng Rota.

Riêng vắc xin Rota hiện nay đã được triển khai trong chương trình tiêm chủng mở rộng trên toàn quốc và trẻ sẽ cần được hoàn thiện 2 mũi, 2 liều trước 6 tháng tuổi.

Khoảng thời gian từ 5 tháng và 9 tháng tuổi, trẻ sẽ tiếp tục được bổ sung thêm vắc xin phòng bệnh bại liệt dạng tiêm. 9 tháng tuổi, trẻ sẽ có mũi tiêm sởi đầu tiên. Ở mốc trên 1 tuổi, trẻ sẽ bắt đầu tiêm phòng vắc-xin viêm não Nhật Bản. Đến thời điểm 18 tháng tuổi, trẻ sẽ tiêm nhắc lại mũi phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván cũng như là mũi sởi, rubella” - ThS.BS Nguyễn Văn Thành cho biết.

Nếu cha mẹ bỏ lỡ thời điểm tiêm vắc xin theo quy định, trẻ có thể không còn đủ điều kiện để hoàn thành liệu trình. Điều này cho thấy việc theo dõi lịch tiêm không chỉ giúp tránh tiêm muộn mà còn bảo đảm trẻ không bỏ lỡ cơ hội được phòng bệnh.

Đáng mừng là hiện nay, không chỉ ở thành phố, nhiều gia đình ở các vùng miền núi, vùng sâu vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn cũng đã quan tâm đến việc đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch.

Điển hình tại xã Nam Quang, tỉnh Cao Bằng, dù nhà cách xa điểm tiêm, chị Nguyễn Thị Oanh vẫn cố gắng đưa các con đi tiêm phòng theo lịch.

“Tiêm vắc xin phòng bệnh cho con nên đi lại vất vả cũng phải đi. Cũng có lần con bị sốt khi tiêm vắc xin Hib, cũng lo lắng lắm. Tôi đến hỏi cán bộ y tế thì được tư vấn, hướng dẫn chăm con sốt nên yên tâm hơn, đưa con đi tiêm tiếp” – Chị Oanh chia sẻ.

Chương trình Tiêm chủng mở rộng không chỉ mang đến cơ hội phòng bệnh cho trẻ em mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế, bảo vệ sức khỏe cho mọi trẻ em, ở mọi vùng miền.

Tuy nhiên, không phải cứ tiêm vắc xin là ngay lập tức trẻ được bảo vệ đầy đủ. Sau tiêm, cơ thể trẻ cần có thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch. Với nhiều loại vắc xin, trẻ còn phải tiêm nhiều liều theo một khoảng cách nhất định để tạo được mức độ bảo vệ cần thiết và duy trì hiệu quả phòng bệnh.

Đó cũng là lý do lịch tiêm chủng được xây dựng theo từng độ tuổi, dựa trên nguy cơ mắc bệnh và khả năng đáp ứng miễn dịch của trẻ.