Năm 1076, dưới triều Lý, Quốc Tử Giám được thành lập, trở thành trường quốc học đầu tiên của Việt Nam. Cùng với sự phát triển của nền giáo dục và khoa cử, Văn Miếu - Quốc Tử Giám dần trở thành biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc.

Trải qua 950 năm, những giá trị được hun đúc từ truyền thống Quốc học không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn được kế thừa, trao truyền và phát huy trong đời sống hôm nay. Từ ý nghĩa đó, chương trình nghệ thuật “Khai Văn” được tổ chức tại chính không gian di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhằm tôn vinh hành trình phát triển của nền giáo dục và đạo học Việt Nam; khẳng định sức sống của các giá trị văn hiến Thăng Long - Hà Nội; đồng thời lan tỏa tinh thần hiếu học, ý thức rèn luyện nhân cách, khát vọng lập thân, lập nghiệp và trách nhiệm cống hiến cho cộng đồng, đất nước.

Việc lựa chọn Vườn Giám làm không gian tổ chức cũng tạo nên sự kết nối trực tiếp giữa chương trình nghệ thuật và di sản. Trong đó, giá trị lịch sử, kiến trúc và cảnh quan của Văn Miếu - Quốc Tử Giám được đặt ở vị trí trung tâm; nghệ thuật và công nghệ trình diễn được sử dụng như những phương tiện hỗ trợ kể chuyện, góp phần làm nổi bật chiều sâu văn hóa của di sản mà không lấn át những giá trị vốn có của di tích.

Một tiết mục trong chương trình nghệ thuật "Khai Văn"

Theo TS Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tên gọi “Khai Văn” gợi mở hành trình hoàn thiện con người bằng tri thức và đạo học: Từ mở mang tri thức, bồi đắp nhân cách đến nuôi dưỡng chí hướng, khát vọng và tinh thần cống hiến. Đó cũng là hành trình học tập, tu dưỡng và thực hành những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

NSND Thái Bảo và nghệ sĩ saxophone Bảo Anh mang đến những giai điệu giàu cảm xúc.​​​​​​ tại chương trình.

Lấy cảm hứng từ mạch nguồn đạo học được vun bồi qua gần một thiên niên kỷ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, “Khai Văn” được xây dựng trên 5 giá trị: Khai Tâm - Mở lòng nhân ái; Khai Trí - Mở mang tri thức; Khai Chí - Xây dựng lý tưởng; Khai Nghiệp - Cống hiến bằng nghề nghiệp; Khai Sáng - Lan tỏa giá trị cho cộng đồng.

Năm giá trị trên tạo nên một hành trình xuyên suốt của đạo học: học để hoàn thiện nhân cách, mở mang tri thức, nuôi dưỡng chí hướng, biến tri thức thành hành động và đóng góp những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng, xã hội và đất nước. Qua đó, “Khai Văn” tiếp nối một tinh thần căn cốt của truyền thống giáo dục Việt Nam: việc học không chỉ nhằm tích lũy tri thức mà còn hướng tới tu dưỡng đạo đức, lập chí và thực hiện trách nhiệm của người có học đối với quốc gia, dân tộc.

NSND Thanh Lam và ca sĩ Phạm Anh Khoa biểu diễn trong chương trình “Khai Văn”.

Chương trình “Khai Văn” kết hợp các loại hình nghệ thuật truyền thống với ngôn ngữ biểu đạt đương đại, tạo nên một không gian nghệ thuật giàu chiều sâu văn hóa, lịch sử nhưng vẫn gần gũi với công chúng hôm nay. Các tiết mục được xây dựng theo một mạch nội dung xuyên suốt, từ khai mở tri thức, tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo đến ý chí lập thân, khát vọng cống hiến và trách nhiệm của người tài đối với đất nước.

Thông qua nghệ thuật, những câu chuyện và giá trị gắn với Văn Miếu - Quốc Tử Giám được chuyển tải bằng những phương thức biểu đạt mới, góp phần giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận di sản không chỉ như một dấu tích của lịch sử mà còn như một nguồn cảm hứng cho học tập, sáng tạo và phát triển trong hiện tại.

Gần một thiên niên kỷ đã đi qua, nhưng mạch nguồn Quốc học vẫn bền bỉ chảy trong đời sống bao thế hệ. Từ biểu tượng của nền Quốc học xưa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám hôm nay tiếp tục gìn giữ, phát huy các giá trị văn hiến, lan tỏa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài. Bởi tri thức chỉ thực sự phát huy giá trị khi góp phần hoàn thiện con người và được chuyển hóa thành những hành động có ích cho cộng đồng, xã hội và đất nước.