Lan tỏa văn hóa đọc ở vùng biên giới, hải đảo

Trong điều kiện công tác đặc thù, xa trung tâm, thiếu thốn về vật chất và phương tiện giải trí, sách không chỉ là nguồn tri thức mà còn trở thành “người bạn đồng hành” bền bỉ, góp phần bồi dưỡng bản lĩnh, nhân cách và ý chí cho người lính nơi đầu sóng, ngọn gió.

Tại Lữ đoàn 101, Vùng 4 Hải quân, các hoạt động hưởng ứng được tổ chức bài bản, sáng tạo, phù hợp với điều kiện huấn luyện và sinh hoạt của bộ đội. Không gian đọc được mở rộng từ thư viện, phòng Hồ Chí Minh đến thao trường, bãi tập, giờ nghỉ, ngày nghỉ. Các đầu sách được lựa chọn kỹ lưỡng, tập trung vào nội dung lịch sử truyền thống Quân đội, Hải quân Nhân dân Việt Nam, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, cùng các lĩnh vực khoa học – công nghệ, kỹ năng sống, pháp luật và chuyển đổi số.

Điểm nhấn nổi bật là việc ứng dụng công nghệ trong lan tỏa văn hóa đọc. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xây dựng các video giới thiệu sách với nội dung ngắn gọn, sinh động, giàu cảm xúc. Những câu chuyện về truyền thống đơn vị, về tấm gương chiến đấu anh dũng của các thế hệ đi trước hay những cuốn sách nuôi dưỡng nghị lực sống được chuyển tải qua hình thức mới mẻ, phù hợp với chiến sĩ trẻ. Đây không chỉ là đổi mới phương thức tuyên truyền mà còn góp phần đưa sách đến gần hơn với đời sống hiện đại của quân nhân.

Phong trào đọc sách tại đơn vị không dừng lại ở việc tiếp nhận tri thức, mà hướng tới hành động cụ thể. Các buổi tọa đàm về cuốn sách “Mãi mãi tuổi 20”, các hoạt động thảo luận của tổ chức Đoàn, Hội phụ nữ đã giúp cán bộ, chiến sĩ liên hệ thực tiễn, xây dựng lý tưởng sống, củng cố phẩm chất người quân nhân cách mạng.

Nếu ở các đơn vị tàu mặt nước, văn hóa đọc đã trở thành nếp sinh hoạt thường xuyên, thì tại Lữ đoàn Tàu ngầm 189 Hải quân, việc đọc sách mang một ý nghĩa đặc biệt hơn. Trong môi trường làm việc khép kín, áp lực cao, không có internet, hạn chế các phương tiện giải trí, sách trở thành lựa chọn ưu tiên hàng đầu của cán bộ, thủy thủ.

Không gian tàu ngầm chật hẹp nhưng vẫn dành vị trí trang trọng cho những tủ sách nhỏ. Tại đây, hàng trăm đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực được bố trí khoa học, phục vụ nhu cầu học tập và giải trí. Đáng chú ý, nguồn sách không chỉ từ đơn vị mà còn đến từ sự đóng góp của chính cán bộ, chiến sĩ và các tổ chức, địa phương kết nghĩa.

Với thủy thủ tàu ngầm, đọc sách không chỉ để giải trí mà còn là phương thức tự học quan trọng. Các tài liệu chuyên ngành, sách khoa học quân sự giúp bộ đội làm chủ các trang bị kỹ thuật hiện đại như tàu ngầm Kilo 636, nâng cao khả năng xử lý tình huống trong điều kiện phức tạp. Việc đọc gắn liền với ghi chép, trao đổi, thảo luận, tạo thành môi trường học tập tích cực ngay trong lòng biển sâu.

Điểm đặc sắc của văn hóa đọc tại đây chính là tính nền nếp, kỷ luật và bền vững. Các mô hình như “Mỗi ngày 10 trang sách”, “Mỗi tuần một cuốn sách”, “Mỗi ngày một lời Bác Hồ dạy” hay “Mỗi ngày một điều luật” được duy trì nghiêm túc, góp phần rèn luyện tư duy, bản lĩnh và nhân cách cho người lính. Trong không gian biệt lập, sách trở thành “vũ khí mềm”, giúp thủy thủ giữ vững tâm lý, nâng cao trí tuệ và hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Tại Trường Sa – nơi đầu sóng ngọn gió của Tổ quốc, văn hóa đọc mang màu sắc riêng, vừa giản dị, vừa sâu sắc. Những tủ sách trên đảo, dù không lớn, vẫn chứa đựng nhiều thể loại phong phú, từ chính trị, lịch sử đến văn học, khoa học kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu đa dạng của cán bộ, chiến sĩ và người dân.

Trong điều kiện sinh hoạt còn nhiều khó khăn, việc duy trì thói quen đọc sách đòi hỏi ý thức và sự kiên trì cao. Sau những giờ tuần tra, canh gác, hình ảnh người lính tranh thủ ánh đèn đọc sách đã trở thành nét đẹp quen thuộc. Sách giúp họ nâng cao nhận thức, nuôi dưỡng tâm hồn, tiếp thêm động lực để vững vàng nơi đảo xa.

Đáng chú ý, văn hóa đọc tại Trường Sa không chỉ dừng lại trong lực lượng quân đội mà còn lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng dân cư. Các điểm trường xây dựng “góc thư viện thân thiện”, “ngôi nhà sách cho em”, giúp học sinh tiếp cận tri thức, hình thành thói quen đọc từ sớm. Những chương trình tặng sách từ đất liền đã góp phần kết nối tình cảm, tạo nên sợi dây gắn bó giữa hậu phương và tiền tuyến.

Nhiều mô hình sáng tạo được triển khai như “tủ sách lưu động”, “mỗi tuần một cuốn sách hay”, thi kể chuyện theo sách, giới thiệu sách trong sinh hoạt đoàn… tạo nên không khí sôi nổi, gắn kết cộng đồng, đồng thời duy trì văn hóa đọc một cách bền vững.

Không chỉ ở hải đảo, tại các đơn vị Bộ đội Biên phòng như Lai Châu, văn hóa đọc cũng được chú trọng trong bối cảnh chuyển đổi số. Tọa đàm “Phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số” được tổ chức với sự tham gia của cán bộ, chiến sĩ, học sinh và các nhà quản lý văn hóa, đã trở thành diễn đàn trao đổi thiết thực về vai trò của sách trong tình hình mới.

Các ý kiến tại tọa đàm đều khẳng định, trong điều kiện công tác nơi biên giới còn nhiều khó khăn, việc duy trì thói quen đọc sách không chỉ giúp nâng cao trình độ chuyên môn mà còn bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất người quân nhân. Đồng thời, trước sự bùng nổ thông tin, việc đọc có chọn lọc, khai thác hiệu quả tài liệu số cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Hoạt động tặng sách, xây dựng thư viện, hướng dẫn kỹ năng đọc hiệu quả… đã góp phần hình thành môi trường học tập tích cực trong đơn vị, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của lực lượng.

Dù ở thao trường, biên giới, trên tàu ngầm hay giữa trùng khơi, những trang sách vẫn được mở ra mỗi ngày, lặng lẽ nhưng bền bỉ. Trong điều kiện đặc thù, nơi mà mỗi phút giây đều gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, việc duy trì thói quen đọc sách chính là cách để người lính làm giàu trí tuệ, giữ vững tinh thần và hoàn thiện nhân cách. Đây cũng là một trong những biểu hiện sinh động nhất của hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới – vững vàng nơi tuyến đầu, không ngừng học tập để thích ứng với yêu cầu hiện đại hóa quân đội và bảo vệ Tổ quốc.