Tháng 5 hàng năm luôn gợi nhắc mỗi người dân Việt Nam nhớ về Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ kính yêu đã dành trọn đời mình cho độc lập dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân. Nhưng trước khi trở thành người lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người từng là một thanh niên yêu nước mang nặng nỗi đau mất nước và khát vọng tìm ra con đường cứu dân, cứu nước. Chính từ khát vọng ấy, hành trình ra đi tìm đường cứu nước đã bắt đầu - một hành trình không chỉ làm thay đổi vận mệnh của dân tộc Việt Nam, mà còn mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử hiện đại của đất nước.
Đầu thế kỷ XX, khi nhiều phong trào yêu nước lần lượt thất bại, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã sớm nhận ra rằng cần phải tìm một hướng đi mới cho dân tộc. Không lựa chọn con đường cầu viện hay dựa vào sự giúp đỡ từ bên ngoài, Nguyễn Tất Thành quyết định ra đi để tận mắt tìm hiểu thế giới, tìm lời giải cho tương lai đất nước.
“Ở trên cái bảng đen của lớp học Trường bản xứ Việt - Pháp có câu khẩu hiệu bằng tiếng Pháp của Cách mạng Pháp "Tự do - Bình đẳng - Bác ái", câu khẩu hiệu đó hấp dẫn tuổi trẻ Nguyễn Tất Thành, để rồi suy nghĩ mình phải làm sao đến tận nơi sinh ra khẩu hiệu này để tìm xem cái gì ẩn giấu đằng sau những từ hết sức tốt đẹp như vậy”, Tiến sĩ Chu Đức Tính, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh cho biết.
Ngày 5/6/1911, tại Bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành bước lên con tàu Đô đốc La-tút-sơ Tơ-rê-vin, bắt đầu hành trình bôn ba tìm đường cứu nước. Trong nhiều năm ở nước ngoài, quá trình vừa lao động kiếm sống, vừa học tập, tìm hiểu thực tiễn xã hội và các phong trào cách mạng trên thế giới đã giúp Nguyễn Tất Thành nhận ra bản chất của chủ nghĩa thực dân và những bất công mà các dân tộc thuộc địa phải chịu đựng.
“Cụ Hồ khi bước vào sự lựa chọn Cụ đưa ra một tiêu chí rất đơn giản thôi, chủ nghĩa nào, đường lối nào mà ủng hộ cho nước Việt Nam giành độc lập, ủng hộ cho những nước thuộc địa được tự do thì Cụ đi theo. Và điều đó đi suốt cuộc đời của Cụ Hồ, giúp Cụ đạt được mục tiêu trong khi đó các bậc đàn anh đi trước là những người yêu nước có uy tín nhưng cuối cùng đã thất bại...” -Nhà sử học Dương Trung Quốc cho biết.
Năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người đã gửi “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội nghị Versailles, đòi các quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam. Dù bản yêu sách không được chấp nhận, nhưng đây là dấu mốc quan trọng đưa tiếng nói của người Việt Nam yêu nước ra diễn đàn quốc tế.
Một bước ngoặt lớn trong hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc là khi Người tiếp cận Luận cương của Vladimir Lenin về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Từ đây, Người tìm ra con đường giải phóng dân tộc theo cách mạng vô sản - con đường phù hợp với thực tiễn Việt Nam lúc bấy giờ.
"Muốn đấu tranh giải phóng dân tộc phải làm gì? Lênin nhấn một câu rất rõ là phải có một chính đảng vô sản, tập hợp, lôi kéo được đông đảo quần chúng với đường lối cương lĩnh rõ ràng cho nên Bác nói con đường cứu nước là đây. Và ngay sau khi tìm được con đường cứu nước thì Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng Cộng sản Pháp, sau đó thì bắt đầu chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập một chính đảng ở Việt Nam...”. PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho hay.
Theo PGS.TS, NGƯT Ngô Đăng Tri, nguyên Phó Chủ nhiệm Khoa Lịch sử, Đại học Quốc gia Hà Nội, từ khát vọng độc lập của một người thanh niên yêu nước, Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra con đường cách mạng cho dân tộc Việt Nam, góp phần mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử hiện đại của đất nước.
“Lúc đó nói Nguyễn Ái Quốc đi tìm đường cứu nước thực chất theo tôi là tìm mô hình đất nước, một thể chế chính trị tương lai cho nước Việt Nam sau khi đã giành được độc lập. Mô hình XHCN tức là độc lập dân tộc và người cày có ruộng là hai mục tiêu cơ bản. Khi mô hình của Nguyễn Ái Quốc lựa chọn truyền bá về Việt Nam thì phong trào dân tộc và phong trào công nhân Việt Nam người ta chấp nhận, đi theo con đường đấy...”
Đến nay, hành trình tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành vẫn là nguồn cảm hứng đối với nhiều thế hệ về lòng yêu nước, tinh thần học hỏi và ý chí cống hiến vì Tổ quốc. Với nhiều bạn trẻ hôm nay, những câu chuyện lịch sử ấy không chỉ thuộc về quá khứ mà còn gợi mở trách nhiệm của tuổi trẻ đối với tương lai đất nước.
Từ khát vọng cứu nước của tuổi trẻ đến con đường giải phóng dân tộc, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã dành trọn cuộc đời mình cho độc lập dân tộc và tự do của nhân dân. Hành trình ấy không chỉ làm thay đổi vận mệnh đất nước Việt Nam mà còn để lại cho các thế hệ hôm nay bài học về ý chí tự lực, tinh thần vượt khó và khát vọng cống hiến vì Tổ quốc.
Mỗi dịp tháng Năm về, hành trình của người thanh niên yêu nước năm nào vẫn nhắc nhớ mỗi người Việt Nam về giá trị thiêng liêng của độc lập, tự do và trách nhiệm dựng xây đất nước hôm nay.
