Sau hơn 500 năm bị các triều đại phương Bắc đô hộ, cuộc khởi nghĩa của Lý Bí thắng lợi và việc xưng đế đã chấm dứt một giai đoạn dài lệ thuộc, khẳng định mạnh mẽ ý chí độc lập của người Việt và đặt nền móng cho tư tưởng “nước ta là một quốc gia riêng, có chủ quyền.
PGS.TS Sử học Nguyễn Minh Tường cho biết, trước Lý Nam Đế, Hai Bà Trưng đã xưng vương, thế nhưng thực tế chưa có một triều đình cụ thể. Chỉ đến Lý Nam Đế, triều đình mới có đủ hai ban văn võ, đây mới là một triều đại của một vương triều quân chủ Việt Nam.
Tháng giêng năm 544, Lý Bí tự xưng là Lý Nam Đế, lên ngôi, đặt niên hiệu là Thiên Đức, lập trăm quan, đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng đô ở Ô Diên nay là Hạ Mỗ, xã Ô Diên, Hà Nội. Ông cũng cho dựng điện Vạn Thọ làm nơi triều hội, thành lập triều đình với hai ban văn, võ, lấy Triệu Túc làm thái phó, Tinh Thiều đứng đầu ban văn, Phạm Tu đứng đầu ban võ.
PGS.TS Sử học Nguyễn Đức Nhuệ cho rằng việc Lý Bí xưng đế, lấy niên hiệu riêng và đặt quốc hiệu là Vạn Xuân không chỉ mang ý nghĩa chính trị, mà còn là lời khẳng định đanh thép về chủ quyền quốc gia và vị thế bình đẳng của dân tộc Việt Nam.
Không dừng lại ở đó, nhà nước Vạn Xuân còn đánh dấu lần đầu tiên người Việt xây dựng được một chính quyền độc lập, có tổ chức tương đối hoàn chỉnh. Dưới triều Lý Nam Đế, bộ máy nhà nước được thiết lập với triều đình trung ương, các chức quan và hệ thống quản lý lãnh thổ. Điều này cho thấy dân tộc Việt Nam không chỉ có khả năng đấu tranh giành độc lập, mà còn đủ năng lực tổ chức và điều hành một quốc gia. Quốc hiệu “Vạn Xuân” với ý nghĩa “muôn đời tươi tốt”, thể hiện khát vọng về một đất nước trường tồn, phát triển lâu dài và bền vững.
Không chỉ xưng đế lập quốc, Lý Nam Đế còn tổ chức binh tướng sử dụng đại kế Tiên phát chế nhân, giao cho các tướng hành binh sang tận Hợp Phố đánh bại quan quân nhà Lương đang tập hợp ở đây để hòng một lần nữa xâm chiếm Giao Châu. Nhà nước Vạn Xuân ra đời vào năm 544 đã gây chấn động lớn lúc bấy giờ. Đặc biệt ông cũng chính là người đầu tiên đã nhận ra vị trí trung tâm đất nước của Hà Nội xưa. Thành Long Biên của Lý Nam Đế chính là tiền thân xưa nhất của thành Đại La.
GS.TS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết, Lý Nam Đế là người đầu tiên trong lịch sử Việt Nam đã nhận ra vị thế trung tâm của khu vực Hà Nội. "Ông quyết định xây dựng kinh đô đầu tiên xây dựng tại vùng đất trung tâm của Hà Nội bây giờ. Đây là hình ảnh của một nhà nước tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, khẳng định vị trí ngang hàng với các đế chế hùng mạnh ở phương Bắc".
Lý Nam Đế kiện toàn nhà nước Vạn Xuân, xây dựng thành trì, sửa sang phép nước, mở ra một thời kỳ mới mẻ chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Vốn từng theo học thiền pháp, từ nhỏ mồ côi được các sư phụ trong chùa Cổ Pháp rèn dạy trưởng thành, nên khi Lý Nam Đế lập nước trị quốc đã luôn đặt chữ Thiện, chữ Đức lên đầu. Không phải ngẫu nhiên ngay buổi đầu lập nước, Lý Nam Đế đã cho xây dựng chùa Khai Quốc nay là chùa Trấn Quốc.
"Dù chỉ ở ngôi được 5 năm (từ năm 544 đến năm 548) và nhà nước Vạn Xuân chỉ tồn tại trong khoảng thời gian 60 năm, nhưng Lý Nam Đế - Vạn Xuân là cột mốc vô cùng đáng tự hào trong lịch sử dân tộc. Vạn Xuân tồn tại từ khi Lý Nam Đế thành lập 544 cho đến năm 602 mới bị nhà Tùy xâm lược. Như vậy, trong suốt thời kỳ Bắc thuộc, đây là nhà nước tồn tại độc lập lâu dài nhất", PGS.TS Sử học Nguyễn Đức Nhuệ cho biết.
Sự ra đời của nhà nước Vạn Xuân là một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, đánh dấu sự chuyển mình từ thời kỳ bị đô hộ sang thời kỳ tự chủ. Đây không chỉ là thành quả của một cuộc khởi nghĩa, mà còn là nền tảng quan trọng cho quá trình xây dựng quốc gia độc lập, tự cường và phát triển lâu dài của Việt Nam trong các giai đoạn lịch sử tiếp theo.
