Radio
Podcast
Multimedia
Trong bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm nhân kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: “Thanh niên với tương lai đất nước”, Tổng Bí thư đã nhấn mạnh: Thanh niên không chỉ là lực lượng xung kích, mà còn là chủ thể quyết định tương lai phát triển nhanh và bền vững của quốc gia. Thông điệp ấy không chỉ là sự khẳng định vai trò, mà còn là lời nhắn gửi về trách nhiệm, về khát vọng cống hiến và bản lĩnh của thế hệ trẻ khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu cao hơn về trí tuệ, sáng tạo và hội nhập.
Theo TS Nguyễn Tuấn Anh, Học viện Thanh thiếu niên, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, trong bối cảnh mới, trách nhiệm với đất nước của thế hệ trẻ không chỉ được hiểu theo nghĩa truyền thống là sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần, mà còn phải được nhìn nhận rộng hơn như một ý thức sống có trách nhiệm với hiện tại và tương lai của quốc gia trong từng hành động hằng ngày. Đó là trách nhiệm học tập nghiêm túc để nâng cao tri thức; rèn luyện đạo đức, bản lĩnh và năng lực nghề nghiệp; tuân thủ pháp luật; sống tử tế, nhân ái, trung thực; đồng thời chủ động tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng, của xã hội và của đất nước. Trong thời đại số, trách nhiệm ấy còn thể hiện ở việc làm chủ công nghệ, ứng xử văn minh trên không gian mạng, biết bảo vệ mình, bảo vệ người khác và góp phần lan tỏa những giá trị tích cực.
Trách nhiệm với đất nước của thanh niên hôm nay cũng gắn chặt với tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên. Đất nước đang đứng trước rất nhiều cơ hội lớn từ chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, kinh tế tri thức, kinh tế xanh, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với không ít thách thức như cạnh tranh toàn cầu, biến đổi khí hậu, khoảng cách phát triển, áp lực việc làm, và cả những tác động tiêu cực từ môi trường truyền thông mới. Trong bối cảnh đó, yêu nước không chỉ là cảm xúc, mà phải được chuyển hóa thành năng lực hành động, thành ý chí học hỏi, dấn thân và sáng tạo để tạo ra giá trị mới cho xã hội.
Vì vậy, có thể nói, trách nhiệm với đất nước của thế hệ trẻ hôm nay trước hết là trách nhiệm với chính mình, với gia đình, với cộng đồng và cao hơn là với sự phát triển phồn vinh của dân tộc. Thanh niên cần nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, tinh thần phụng sự, ý thức công dân và năng lực hội nhập để không chỉ thành công cho bản thân mà còn góp phần làm cho đất nước giàu mạnh, văn minh, hùng cường hơn. Đó chính là cách thiết thực nhất để thể hiện tình yêu nước trong thời đại mới.
Tuy nhiên, TS Nguyễn Tuấn Anh cũng cho rằng, ở một bộ phận thanh niên, sự dấn thân vẫn còn mang tính bề nổi. Có những biểu hiện như tham gia phong trào để có thành tích, để “đẹp hồ sơ”, để xuất hiện trên mạng xã hội, hoặc hưởng ứng rất nhanh lúc đầu nhưng thiếu bền bỉ, thiếu chiều sâu, thiếu tinh thần theo đuổi đến cùng.
"Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Một mặt, môi trường hiện nay tạo điều kiện cho thanh niên thể hiện bản thân rất nhanh, nhưng cũng dễ làm nảy sinh tâm lý chuộng hình ảnh, thích được ghi nhận tức thì hơn là kiên trì với những giá trị lâu dài. Mặt khác, ở một số nơi, việc tổ chức phong trào vẫn nặng về bề nổi, thiên về số lượng hơn chất lượng, chú trọng báo cáo kết quả hơn hiệu quả thực chất, khiến người trẻ tham gia theo quán tính chứ chưa thực sự xuất phát từ động lực bên trong. Ngoài ra, áp lực học tập, việc làm, thu nhập và cạnh tranh trong đời sống hiện đại cũng khiến không ít bạn trẻ muốn tham gia nhanh, ngắn, dễ thấy kết quả, thay vì chấp nhận những hành trình dấn thân lâu dài và thầm lặng", TS Nguyễn Tuấn Anh phân tích.
TS Nguyễn Tuấn Anh cũng cho rằng, trách nhiệm với đất nước không nhất thiết phải luôn gắn với những điều lớn lao, mà rất cần được “thiết kế” thành những hành vi nhỏ, cụ thể nhưng bền vững trong đời sống hằng ngày. Đây mới là cách hiểu thực tế và phù hợp với bối cảnh hiện nay. Bởi lẽ, nếu chỉ hình dung trách nhiệm với đất nước là những việc thật lớn, thật đặc biệt, thì nhiều người, nhất là người trẻ, sẽ dễ cảm thấy đó là điều xa vời, khó với tới, thậm chí không biết mình phải bắt đầu từ đâu. Trong khi đó, đất nước không chỉ được xây dựng bằng những quyết định lớn hay những đóng góp nổi bật, mà còn được tạo nên từ chất lượng sống, chất lượng lao động, chất lượng ứng xử của từng con người mỗi ngày. Một xã hội mạnh không chỉ nhờ những cá nhân xuất sắc, mà còn nhờ số đông công dân biết sống có trách nhiệm trong những việc tưởng như rất nhỏ.
Điều quan trọng là phải chuyển trách nhiệm với đất nước từ một khái niệm có phần trừu tượng thành một hệ thống hành vi cụ thể. Chẳng hạn, với học sinh, sinh viên, đó là học thật, thi thật, không gian lận, không sống buông thả, không thờ ơ với việc rèn luyện bản thân. Với công dân trong đời sống xã hội, đó là tuân thủ pháp luật, giữ gìn môi trường, ứng xử văn minh, không phát tán thông tin sai lệch, không cổ vũ bạo lực, biết quan tâm tới cộng đồng. Những hành vi ấy nhìn riêng lẻ có thể rất nhỏ, nhưng khi được thực hiện đều đặn bởi hàng triệu con người thì lại tạo nên nền tảng rất lớn cho sự phát triển quốc gia.
Trong bài viết của mình, TBT Tô Lâm cũng cho rằng, lực lượng thanh niên hôm nay có thể đưa ra phương châm hành động: “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai”. Nếu lấy mốc năm 2045 là khi tròn 100 năm thành lập nước thì trong 20 năm tới, “chuẩn mực mới” để đánh giá trách nhiệm của một người trẻ đối với tương lai của đất nước sẽ không chỉ dừng ở tinh thần nhiệt huyết hay những tuyên bố đẹp đẽ, mà phải được đo bằng năng lực tạo ra giá trị thực chất cho xã hội. Nói cách khác, trách nhiệm của người trẻ sẽ ngày càng được nhìn nhận qua ba tầng rất rõ: họ nghĩ gì, họ sống như thế nào và họ đóng góp được gì cho cộng đồng, cho quốc gia trong một thế giới biến động rất nhanh.
"Trước hết, chuẩn mực mới sẽ là năng lực tự chủ. Một người trẻ có trách nhiệm trong tương lai phải là người có thể tự học, tự thích ứng, tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, không buông xuôi trước khó khăn. Chuẩn mực thứ hai là năng lực sáng tạo và giải quyết vấn đề, biết tạo ra giải pháp và dám đi vào những lĩnh vực khó. Thứ ba là đạo đức công dân trong xã hội số. Thứ tư là tinh thần sống vì cộng đồng. Thành công cá nhân vẫn quan trọng, nhưng sẽ không còn được xem là đầy đủ nếu tách rời trách nhiệm xã hội. Một người trẻ giỏi, nhưng thờ ơ với cộng đồng, vô cảm với các vấn đề chung, thì chưa thể xem là đã làm tròn trách nhiệm với tương lai đất nước. Ngược lại, một người biết gắn sự phát triển của bản thân với lợi ích chung, với môi trường sống, với chất lượng nguồn nhân lực, với sự tử tế trong xã hội, thì đó mới là mẫu hình công dân trẻ mà đất nước cần", TS Nguyễn Tuấn Anh khẳng định.
