Tranh cãi xung quanh câu hát “Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu”

MV "Người Việt mình thương nhau" là sự kết hợp giữa hai giọng ca thuộc hai thế hệ - Cẩm Ly và Hoà Minzy - vốn đã tạo nên nhiều kỳ vọng về một sản phẩm âm nhạc giàu cảm xúc, tôn vinh tinh thần đoàn kết dân tộc.

MV mang màu sắc dân gian đương đại, tái hiện những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam: cánh đồng lúa, mái nhà tranh, những con người bình dị... Thông điệp chính của ca khúc xoay quanh sự yêu thương, đùm bọc lẫn nhau trong cộng đồng người Việt - một giá trị vốn được xem là cốt lõi trong văn hóa dân tộc.

Tuy nhiên, bên cạnh những lời khen ngợi về giai điệu và hình ảnh, ca khúc lại gây tranh cãi xoay quanh một câu hát “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu”.

Nhiều ý kiến cho rằng, hình ảnh “lúa chín” trong văn hóa Việt Nam từ lâu vốn gắn với sự khiêm nhường. Câu thành ngữ quen thuộc “lúa chín cúi đầu” được xem như biểu tượng cho người có tri thức, có giá trị thật thì càng biết sống khiêm tốn. Vì vậy, việc sử dụng hình ảnh “lúa chín cao” nhưng “không cúi đầu” khiến một bộ phận khán giả cảm thấy chưa phù hợp, thậm chí cho rằng đi ngược lại triết lý truyền thống.

Ở chiều ngược lại, cũng có nhiều người bênh vực cách dùng từ trong ca khúc. Họ cho rằng, đây có thể là một cách diễn đạt mang tính ẩn dụ hiện đại, nhằm khơi gợi tinh thần tự tin, bản lĩnh của người Việt trong bối cảnh hội nhập. “Không cúi đầu” ở đây không nhất thiết đồng nghĩa với sự kiêu ngạo, mà có thể được hiểu là không khuất phục trước khó khăn, không đánh mất lòng tự tôn dân tộc.

Tranh cãi này, suy cho cùng, phản ánh sự khác biệt trong cách tiếp nhận nghệ thuật giữa các thế hệ và góc nhìn văn hóa. Âm nhạc, vốn dĩ luôn vận động và đổi mới, đôi khi sẽ chạm đến những ranh giới nhạy cảm giữa truyền thống và sáng tạo.

Trao đổi với VOV2, nhạc sĩ - nhà phê bình âm nhạc Nguyễn Quang Long cho biết, ông cảm thấy vui khi giới trẻ ngày nay quan tâm nhiều hơn đến những chủ đề lớn như Tổ quốc, quê hương, đất nước, với cách nghĩ, cách cảm và thẩm mỹ rất khác thế hệ trước, cho thấy sự nối tiếp, lan tỏa... Việc có nhiều nhạc sĩ sáng tác, nhiều ca sĩ thể hiện, nhiều sản phẩm ra đời có thể coi là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, "nhiều" chưa hẳn đồng nghĩa với "tốt" bởi người trẻ có sức sáng tạo dồi dào nhưng kinh nghiệm và độ chín lại cần thời gian tích lũy.

"Cái quan trọng nhất là các bạn trẻ đã rất yêu và quan tâm đến chủ đề yêu nước. Tôi mong rằng khi sáng tác về chủ đề này chúng ta cần phải nghiên cứu kỹ hơn, cả về chất liệu âm nhạc lẫn các ý nghĩa trong tính hình tượng, biểu tượng trong văn hóa nghệ thuật... để từ đó có thể diễn tả được tình yêu về quê hương, đất nước, tình yêu Tổ quốc trong đó".

Trong khi đó, chia sẻ với truyền thông, nhạc sĩ Châu Đăng Khoa - tác giả ca khúc, lý giải: hình ảnh “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” là cách khắc họa một dân tộc đã đi qua nhiều biến động nhưng vẫn giữ được lòng tự tôn và ý chí vươn lên. Thông điệp cốt lõi, theo nhạc sĩ Châu Đăng Khoa, là người Việt có thể khiêm nhường trong ứng xử, nhưng chưa bao giờ là một dân tộc cúi đầu.

Tuy nhiên, nhạc sĩ Châu Đăng Khoa cũng cho biết, với tinh thần cầu thị và tôn trọng cảm xúc của công chúng, anh và ekip đã quyết định chỉnh sửa câu hát thành "dẫu bão giông kiên cường luôn vững vàng". Anh mong muốn được lan tỏa trọn vẹn hơn tinh thần của ca khúc: đó là tình yêu thương, niềm tự hào và sự gắn kết.