Radio
Podcast
Multimedia
Tại không gian trưng bày đặc biệt có tựa đề: “Weaving Hands, Women’s Time: Textile Traditions in ASEAN” (Những bàn tay dệt, Thời gian của phụ nữ: Truyền thống dệt may ở ASEAN) tại Trung tâm văn hóa ASEAN, Busan, Hàn Quốc một cậu bé thích thú cầm chày giã từng nhành cánh kiến khô trong cối.
Dưới sự hướng dẫn tỉ mẩn của chị Sầm Thị Tình, sắc đỏ trầm tự nhiên của núi rừng Châu Tiến, Nghệ An từ từ tan ra trong làn nước, trước ánh mắt ngạc nhiên và thích thú của đông đảo bạn bè quốc tế.
Ngay bên cạnh gian trải nghiệm nhuộm màu, mẹ chị Tình – bà Sầm Thị Bích đưa từng đường thoi uyển chuyển trên chiếc khung dệt gỗ. Những hoa văn Thái cổ đặc trưng bắt đầu hiện lên sống động trước sự chiêm ngưỡng của khách tham quan.
"Tất cả đều do cái sự cố gắng của bản thân và sự cố gắng của bà con ở bản làng, ở hợp tác xã thì mới có được những cái sản phẩm và chất liệu cũng như là mẫu mã, nhờ tất cả những bàn tay khéo léo của bà con nơi đây, để các cô mới được đưa những cái tấm vải đẹp nhất, những cái khung cửi và những cái khung dệt bên kia người ta chưa bao giờ nhìn thấy. Họ cũng rất là vui và thấy ờ những cái sản phẩm của mình kỳ công như thế nào. Chúng tôi rất là tự hào". - Bà Sầm Thị Bích chia sẻ.
Không chỉ xuất hiện trên các sàn diễn hay triển lãm quốc tế, ngay tại bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, tỉnh Nghệ An, hình ảnh du khách từ Anh, Thụy Sĩ, Đức, Nhật Bản... đến ở homestay 15 - 20 ngày để học giã cánh kiến, ươm tơ, bật bông, dệt vải… đã trở thành nét sinh hoạt quen thuộc. Hành trình đưa thổ cẩm và văn hóa dân tộc Thái vươn ra thế giới bắt đầu chính từ những trải nghiệm chân thật và đỗi mộc mạc như thế.
Nghề dệt thủ công ở Hoa Tiến từng có thời gian chìm lắng. Trước năm 1992, khi hàng may mặc công nghiệp tràn ngập thị trường, những tấm khăn, tấm váy dệt tay bị bị rơi vào quên lãng, làng nghề đứng trước nguy cơ mai một.
Nhưng vì tình yêu bản sắc và mong muốn giữ nghề cha ông, năm 2012, bà Sầm Thị Bích đã đứng lên thành lập Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Hoa Tiến. Từ 10 thành viên nòng cốt, Hợp tác xã hiện có 50 thành viên, thu nhập từ 2,5 - 4 triệu đồng/tháng.
Nghề dệt hồi sinh không chỉ cứu giữ một di sản văn hóa, quan trọng hơn là mang lại dòng sinh kế ổn định cho phụ nữ Thái ngay tại bản làng.
Để thổ cẩm bước ra khỏi nếp nhà sàn và thích nghi với gu thẩm mỹ quốc tế, chị Sầm Thị Tình cùng các chị em Hợp tác xã đã chọn cách đi, học và lắng nghe. Chị mang sản phẩm đến các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước để nắm bắt nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.
"Sản phẩm của mình thu hút được khách quan tâm đó chính là hoa văn họa tiết của mình. Và một cái nữa là mình đang sử dụng các cái nguyên liệu tự nhiên để tạo ra sản phẩm. Ví dụ như sợi tơ bà con ở Hoa Tiến sẽ tự trồng dâu, nuôi tằm và kéo sợi bằng thủ công. Để tạo màu cho thổ cẩm chúng tôi cũng đang sử dụng các cái nguyên liệu tự nhiên từ cây, củ, quả, rễ, lá... Chính những điều đặc biệt như thế khiến cho sản phẩm của chúng tôi được khách hàng trong nước và quốc tế họ quan tâm nhiều hơn". - Chị Sầm Thị Tình bày tỏ.
Năm 2018, hai sản phẩm khăn và váy thổ cẩm của HTX xuất sắc đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Đây là đòn bẩy quan trọng để thương hiệu mở rộng thị trường từ Hà Nội, Hội An, TP.HCM, Phú Quốc vươn xa tới Nhật Bản, Mỹ, Đức, Tây Ban Nha...
Những bước chân quảng bá văn hóa tiếp tục nối dài: Năm 2022, chị Sầm Thị Tình mang sản phẩm sang Malaysia tham dự Triển lãm Sự kiện Dệt may ASEAN. Năm 2024 thổ cẩm Hoa Tiến tiếp tục có mặt tại Lào trong chuỗi sự kiện dệt may khu vực. Tháng 3 năm nay, hai mẹ con vinh dự hiện diện tại Busan, Hàn Quốc trong chương trình trưng bày đặc biệt của Trung tâm Văn hóa ASEAN.
"Khi tôi mang sản phẩm đi ra ngoài thị trường tôi cũng mong muốn khách hàng họ nhìn thấy cái hoa văn đó, cái sản phẩm đó thì họ sẽ nhớ đến "Đây là cái sản phẩm được làm từ bà con người dân tộc Thái ở Hoa Tiến" và họ sẽ giống như là một cái định vị về sản phẩm thương hiệu của bản Hoa Tiến". - Chị Sầm Thị Tình cho hay.
Từ vạt màu nhuộm cánh kiến thơm hương rừng núi Châu Tiến đến các không gian sáng tạo tại Seoul, Busan, hay các cửa hàng thiết kế tại Thụy Sĩ, hành trình đưa thổ cẩm Hoa Tiến ra thế giới là minh chứng sống động cho sức sống của di sản.
Khi hoa văn dân tộc được gìn giữ bằng tình yêu, được nâng tầm bằng tri thức thị trường và được kết nối bằng lòng kiêu hãnh văn hóa, nhịp thoi bản Thái sẽ còn tiếp tục vang xa, mang hình ảnh Việt Nam chạm đến trái tim của bạn bè quốc tế.
