Ngay từ khi thành lập, Đảng ta đã luôn coi trọng vai trò của văn hóa đối với tiến trình cách mạng của dân tộc và sự phát triển đất nước. Trải qua các thời kỳ, quan điểm này vẫn không thay đổi và dần hoàn thiện qua mỗi kỳ Đại hội.
Trong Văn kiện Đại hội XIV, Đảng ta đã khẳng định: “Phát huy có hiệu quả giá trị văn hóa và tinh thần cống hiến của con người Việt Nam, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát triển đất nước”. Quan điểm này không chỉ thể hiện sự phát triển tư duy của Đảng mà còn mở ra những hướng đi mới cho văn hóa nói riêng, sự phát triển của đất nước nói chung. Đặc biệt việc đặt phát triển văn hóa và con người ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội là sự tái định vị văn hóa từ lĩnh vực "mềm" sang "nguồn lực cứng".
Theo TS Nguyễn Viết Chức, văn hóa và con người là “trụ cột, hệ điều tiết” của phát triển nhanh và bền vững. Đây là một cách nói mới, thể hiện tầm nhìn mới: văn hóa không chỉ “đứng sau” để tạo nền, mà còn “đứng trước” để định hướng, điều tiết, dẫn dắt. Với quan điểm mới, văn hóa và kinh tế đi liền với nhau, công nghiệp văn hóa đang tạo ra những thu nhập lớn . Bởi thế sự “điều tiết” rất quan trọng, điều tiết từ con người, tâm hồn cho đến nghị lực, ý chí, luật pháp.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với nhiều vận hội và thách thức đan xen. Đây là thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đang hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030; và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
“Trước thềm đại hội, Bộ chính trị đã ban hành Nghị quyết 80 - một căn cứ, văn kiện có tính pháp lý quan trọng để văn hóa phát triển, nhưng đồng thời chỉ rõ văn hóa cần phải phát triển, phát triển đặc biệt để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới”, TS Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.
Văn hóa và con người - như Đảng ta nhiều lần khẳng định, chính là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh, là động lực bền vững cho phát triển. Phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới phải bắt đầu, trước hết từ việc xây dựng con người, thông qua việc tạo dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh.
Cũng theo TS Nguyễn Viết Chức, văn hóa là tổng hòa mọi mặt của đời sống xã hội, góp phần quan trọng trong việc đưa vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. "Văn hóa không chỉ là "sức mạnh mềm" mà văn hóa thấm sâu vào trong mọi mặt của đời sống xã hội. Chúng ta có một nền văn hóa đa dạng nhưng thống nhất, thống nhất trong ý chí, thống nhất trong nghị lực, thống nhất trong mục tiêu - đó là văn hóa nhân văn, vì con người, vì sự tiến bộ của đất nước".
Đại hội XIV của Đảng không chỉ xác lập tầm nhìn kinh tế mà còn đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc về tư duy lý luận sau 40 năm đổi mới. Năm 2026 là năm đầu tiên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, đây cũng là năm đầu triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị “Về phát triển văn hóa Việt Nam”, “Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2025 - 2035”, cùng hệ thống chính sách, chiến lược, đề án đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Khi các chính sách văn hóa kết hợp được yếu tố hiện đại hóa và gìn giữ bản sắc sẽ tạo nên một diện mạo mới cho nền văn hóa nước nhà.
“Đây là một thời cơ vô cùng thuận lợi để chúng ta phát triển văn hóa. Toàn bộ văn kiện của đại hội Đảng lần này xoay quanh một trục vô cùng vững chắc và vô cùng lớn - đó là trục con người. Mọi chính sách phát triển đều vì con người, vì nhân dân”. TS Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.
Trong kỷ nguyên vươn mình, nền văn hóa mới không chỉ là sự phát triển của các sản phẩm văn hóa mà còn là sự nâng cao chất lượng cuộc sống, sự gắn kết cộng đồng và sự phát triển bền vững của xã hội. Để biến quan điểm thành sức mạnh thực tế thì cần phải có những đột phá về quản trị, về thể chế và quan trọng nhất vẫn là yếu tố con người. "Trước tiên phải xây dựng đội ngũ làm văn hóa có tính chuyên nghiệp hơn, có khả năng thích ứng trong kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, biết nắm bắt chính thời cơ thuận lợi nhất để phát triển văn hóa".
Điểm nhấn đặc biệt của nhiệm kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy "kiến tạo phát triển" và quyết tâm đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, coi đó là nguồn lực nội sinh để đất nước vươn mình bền vững.
Việc quán triệt và thực hiện tốt quan điểm này sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, xây dựng Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế. Đây cũng là lời khẳng định về vai trò của văn hóa, sự tái định vị văn hóa trong mô hình phát triển quốc gia, dân tộc.
