Radio
Podcast
Multimedia
Nghe phỏng vấn tại đây:
Thạc sĩ, Luật sư Phan Công Tiến, Luật sư điều hành Công ty Luật TNHH Equity Law, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ gặp rủi ro khi tham gia các giao dịch dân sự do những hạn chế về sức khỏe, công nghệ và khả năng cập nhật các quy định pháp luật mới.
"Người cao tuổi chỉ ký khi biết mình đang ký gì, quyền và nghĩa vụ của mình là gì, hậu quả pháp lý sau khi ký ra sao", theo luật sư Phan Công Tiến, nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất là người cao tuổi chỉ nên đặt bút ký khi đã hiểu rõ mình đang ký vào văn bản gì.
Ông phân tích, trên thực tế, nhiều hợp đồng được soạn thảo bằng ngôn ngữ chuyên môn phức tạp hoặc dẫn chiếu đến nhiều văn bản khác, khiến người cao tuổi khó nắm bắt đầy đủ nội dung. Việc chỉ nghe giải thích qua loa hoặc quá tin tưởng vào đối tác giao dịch có thể dẫn đến những tranh chấp, thiệt hại về sau. Vì vậy, nếu có điều khoản chưa hiểu, người cao tuổi cần yêu cầu giải thích rõ hoặc nhờ luật sư, công chứng viên, người thân am hiểu pháp luật tư vấn trước khi quyết định.
Một lưu ý quan trọng khác được luật sư Phan Công Tiến nhấn mạnh là tuyệt đối không ký vào giấy tờ để trống hoặc các văn bản chưa ghi đầy đủ nội dung.
"Khi người ký đã ký tên vào giấy trắng hoặc hợp đồng chưa ghi đầy đủ nội dung, bên còn lại có thể bổ sung các điều khoản bất lợi sau đó", luật sư cảnh báo.
Theo ông, trước khi ký, người cao tuổi cần kiểm tra kỹ xem hợp đồng đã được điền đầy đủ thông tin hay chưa, số trang có đầy đủ hay không, nhằm tránh những rủi ro pháp lý phát sinh trong tương lai.
Đối với các tài sản lớn như tiền tiết kiệm, nhà đất hay sổ đỏ, luật sư Phan Công Tiến cho rằng người cao tuổi càng cần thận trọng hơn, bởi đây thường là thành quả tích lũy của cả cuộc đời và cũng là nguồn bảo đảm cho cuộc sống tuổi già.
Ông khuyến nghị người cao tuổi không nên sử dụng toàn bộ tài sản để đầu tư hoặc bảo đảm cho các khoản vay theo nguyên tắc đầu tư nói chung "không để tất cả trứng vào một giỏ", bởi đầu tư, kinh doanh luôn tiềm ẩn rủi ro."
Với người cao tuổi, tiền tiết kiệm không chỉ là tài sản mà còn là nguồn tài chính phục vụ sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và những nhu cầu thiết yếu khác. Nếu dùng toàn bộ tài sản để đầu tư, khi việc kinh doanh không thuận lợi, nguy cơ mất trắng là rất lớn.
Đặc biệt, luật sư Phan Công Tiến cảnh báo về các hình thức đầu tư biến tướng đang nhắm vào dòng tiền tiết kiệm của người cao tuổi.
"Nhiều tư vấn viên đánh tráo khái niệm, dụ dỗ người già rút tiền tiết kiệm có lãi suất thấp để chuyển sang đầu tư hoặc góp vốn với cam kết lãi suất gấp 2, gấp 3 lần", điều này đã được chứng minh qua vụ việc hợp đồng kỳ nghỉ.
Theo ông, khi doanh nghiệp vỡ nợ hoặc chủ đầu tư bỏ trốn, người cao tuổi gần như không có cơ hội lấy lại khoản tiền tích lũy của mình.
Đối với các giao dịch liên quan đến nhà đất, luật sư Phan Công Tiến khuyến nghị người cao tuổi cần đặc biệt chú ý đến thủ tục công chứng, chứng thực theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và Bộ luật Dân sự năm 2015.
"Khi công chứng, công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra năng lực hành vi dân sự, xác định ý chí tự nguyện của các bên, giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch", luật sư lưu ý.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu bị lừa, việc đầu tiên cần làm là dừng ngay việc ký kết hoặc chuyển giao tài sản.
"Nếu hợp đồng chưa được ký hoặc chưa hoàn tất việc chuyển tiền, giao sổ đỏ, sổ tiết kiệm hay các giấy tờ quan trọng khác, người cao tuổi nên dừng ngay giao dịch để có thời gian kiểm tra lại thông tin".
Bên cạnh đó, người cao tuổi cần nhanh chóng lưu giữ toàn bộ hợp đồng, tin nhắn, ghi âm, sao kê ngân hàng, thông tin người giao dịch để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi. Đồng thời, nếu có dấu hiệu lừa đảo, cần trình báo ngay với cơ quan công an và tham khảo ý kiến luật sư để có phương án xử lý phù hợp.
Theo luật sư Phan Công Tiến, nếu có căn cứ chứng minh giao dịch được xác lập do bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép, người bị xâm phạm hoàn toàn có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu.
"Khi giao dịch bị tuyên vô hiệu, các bên có trách nhiệm hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và bồi thường thiệt hại nếu có lỗi theo quy định của pháp luật".
Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, các chuyên gia cho rằng, với người cao tuổi, tài sản quý giá nhất không chỉ là tiền bạc, nhà đất hay sổ tiết kiệm, mà còn là sự tỉnh táo trước những lời hứa hẹn quá hấp dẫn. Bởi đôi khi, chỉ một chữ ký vội vàng cũng có thể đánh đổi bằng thành quả tích lũy của cả một đời người./.
