Nghe chương trình tại đây:

Nơi làm việc xa nhà, nhiệm vụ ở cơ sở tăng lên

Từ trung tâm tỉnh Hòa Bình cũ đến Việt Trì (Phú Thọ) - nơi đặt Trung tâm Hành chính tỉnh Phú Thọ sau hợp nhất, quãng đường khoảng 80km. Với những cán bộ di chuyển hằng ngày bằng ô tô, hành trình mất khoảng một tiếng rưỡi mỗi chiều.

Những khó khăn này được đề cập tại hội thảo “Thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công ở Việt Nam trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị”, do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Đại sứ quán Canada tổ chức.

Từ thay đổi nơi làm việc, khối lượng nhiệm vụ đến bố trí nhân sự, các ý kiến tại hội thảo đặt ra yêu cầu nhận diện tác động đối với cán bộ nữ, có dữ liệu để xây dựng chính sách hỗ trợ và bảo đảm cơ hội tham gia lãnh đạo, quản lý.

Hội thảo "Thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công ở Việt Nam trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị"

Ông Bùi Mạnh Cường, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ, cho biết khoảng cách địa lý tác động đến quá trình công tác của nhiều cán bộ. Ông kể, trong một chuyến kiểm tra, đoàn công tác phải di chuyển hơn hai tiếng bằng ô tô gầm cao để đến một xã cách trung tâm huyện cũ khoảng 40 km.

"Khoảng cách địa lý là một trong những biến số tác động đến quá trình công tác của cả nam giới và nữ giới. Tuy nhiên, nữ giới còn một vai trò rất lớn đó là chăm sóc con cái, vẹn toàn gia đình", ông Cường nói.

Ông Bùi Mạnh Cường, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ

Trong giai đoạn sắp xếp, Phú Thọ đã tạo điều kiện để cán bộ cấp tỉnh có nhu cầu chuyển về xã gần nhà, nếu địa phương còn chỉ tiêu và có vị trí việc làm phù hợp. Có người chấp nhận rời vị trí lãnh đạo cấp phòng để đảm nhiệm công việc chuyên môn ở xã, nhằm thuận tiện hơn trong chăm sóc gia đình.

Việc chuyển công tác có thể giúp giải quyết khó khăn trước mắt. Tuy nhiên, cơ hội phát triển nghề nghiệp lâu dài của những cán bộ này cũng là vấn đề cần được quan tâm khi bố trí, sử dụng nhân sự.

Tại Bắc Ninh, áp lực tập trung vào khối lượng công việc ở cấp xã. Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện được chuyển xuống, khiến cán bộ xã phải xử lý công việc liên quan đến nhiều sở, ngành.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Bắc Ninh, nhìn nhận đây vừa là cơ hội rèn luyện, vừa là áp lực đối với cán bộ cơ sở. Khối lượng công việc lớn, thời gian họp hành nhiều, cùng tình trạng báo cáo trùng lặp và dữ liệu chưa liên thông làm gia tăng quá tải hành chính.

“Điều này vô hình chung đã tạo rào cản lớn đối với cán bộ, nhất là đối với cán bộ nữ”, ông Hùng nhận định. Một người có thể được giao nhiệm vụ về bình đẳng giới, nhưng nếu phải dành phần lớn thời gian hoàn thành những báo cáo trùng lặp thì họ còn bao nhiêu thời gian để tìm hiểu một chính sách tác động khác nhau giữa nam và nữ? Đây là câu hỏi rất thực tế trong quá trình vận hành bộ máy mới.

Những phản ánh từ hai địa phương cho thấy việc thúc đẩy bình đẳng giới cần gắn với điều kiện làm việc cụ thể. Khoảng cách đi lại, nhiệm vụ được giao và khả năng thu xếp trách nhiệm gia đình đều cần được xem xét trong quá trình vận hành bộ máy mới.

Cơ hội lãnh đạo của phụ nữ cần được theo dõi sau sắp xếp

Tại hội thảo, TS Lương Thu Hiền, Phó Viện trưởng Viện Quyền Con người, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giới và Quyền Phụ nữ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, chia sẻ kết quả nghiên cứu về tác động của quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy đối với sự tham gia của phụ nữ và cơ chế thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công.

Nghiên cứu được khảo sát tại 04 tỉnh/thành phố: Hải Phòng, Bắc Ninh, Phú Thọ và Cần Thơ, với 125 người tham gia, gồm 78 nữ và 47 nam.

Kết quả ghi nhận phụ nữ nghỉ chế độ theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP sớm hơn nam giới từ 1,7 đến 5 năm. Tại 04 địa phương được khảo sát, sau sắp xếp, không có phụ nữ đảm nhiệm 12 vị trí đứng đầu cấp tỉnh thuộc ba chức danh Bí thư, Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND.

Nghiên cứu cũng ghi nhận tỷ lệ nữ lãnh đạo có xu hướng giảm ở cấp tỉnh, nhưng gia tăng ở cấp phó, cấp phòng và cấp xã.

TS Lương Thu Hiền, Phó Viện trưởng Viện Quyền Con người, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giới và Quyền Phụ nữ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Sự thay đổi khác nhau giữa các cấp, các vị trí đặt ra yêu cầu theo dõi cụ thể cơ hội tham gia của phụ nữ. Cùng với số lượng cán bộ nữ, cần có thông tin về những người nghỉ chế độ, chuyển vị trí công tác, tiếp tục được quy hoạch và điều kiện làm việc sau sắp xếp.

Đây cũng là cơ sở để xem xét tác động của việc bố trí nhân sự đối với cơ hội cống hiến, phát triển và đảm nhiệm vị trí lãnh đạo, quản lý của cán bộ nữ.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, chuyên viên chính Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ, cho biết trong 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, chỉ có 8 địa phương có cán bộ đã từng làm công tác bình đẳng giới cấp tỉnh. Tại 26 địa phương còn lại, những người làm công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ đều là người mới.

Bộ Nội vụ đang tính đến việc đào tạo giảng viên nguồn, báo cáo viên để các bộ, ngành và địa phương có thể tổ chức tập huấn thường xuyên. Cùng với đó là kiện toàn cơ chế phối hợp của Ban vì sự tiến bộ của phụ nữ.

Khoảng cách địa lý, khối lượng công việc và trách nhiệm gia đình là áp lực với nhiều nữ giới sau sáp nhập chính quyền địa phương hai cấp

Tuy nhiên, việc phân công người phụ trách cần đi cùng điều kiện thực hiện nhiệm vụ. Trong bối cảnh cán bộ cơ sở phải xử lý khối lượng công việc lớn, giảm báo cáo trùng lặp và cải thiện việc sử dụng dữ liệu cũng là những giải pháp hỗ trợ công tác bình đẳng giới.

Bắc Ninh đang hướng tới hợp nhất biểu mẫu để cán bộ cơ sở chỉ nhập dữ liệu một lần, dùng chung cho cả hệ thống. Phú Thọ dự kiến rà soát số cán bộ phải đi lại hằng ngày, số người phải thuê nhà và những người đang nuôi con nhỏ để đề xuất hỗ trợ phù hợp với từng nhóm.

Các hướng giải quyết này gắn trực tiếp với những khó khăn được địa phương phản ánh, đồng thời tạo thêm cơ sở cho việc xây dựng chính sách.

Chuyển dữ liệu thành hành động

Theo bà Nguyễn Thanh Cầm, đại biểu Quốc hội khóa XVI, thiếu dữ liệu phân tách theo giới sẽ gây khó khăn cho việc lồng ghép bình đẳng giới vào xây dựng và giám sát chính sách.

"Chúng ta không thể nào thẩm tra, chúng ta không thể nào lồng ghép vấn đề bình đẳng giới nếu không dựa trên căn cứ thực tiễn khoa học, đó là số liệu cũng như là các vấn đề từ thực tế", bà Cầm cho biết.

Từ góc nhìn của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), bà Federica Dispenza, Trợ lý Đại diện Thường trú và Trưởng nhóm Quản trị và Tham gia của UNDP tại Việt Nam, cho rằng thu thập dữ liệu còn nhằm xác định nhu cầu quan trọng và định hướng ưu tiên đầu tư.

“Mục tiêu là chuyển dữ liệu thành hiểu biết, rồi chuyển hiểu biết thành hành động”, bà Federica Dispenzanói.

Bà Federica Dispenza cho biết, Việt Nam đang thu thập nhiều chỉ số về bình đẳng giới. Bộ Nội vụ chủ trì công việc liên quan đến Chỉ số Bình đẳng giới cấp tỉnh, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã xây dựng chỉ số dành riêng cho bình đẳng giới trong khu vực công. UNDP phối hợp với Học viện cũng sẽ sớm ra mắt một bảng dữ liệu về sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan dân cử.

Bà Federica Dispenza, Trợ lý Đại diện Thường trú và Trưởng nhóm Quản trị và Tham gia, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP)

Để sử dụng tốt các nguồn thông tin này, bà nhấn mạnh tính liên tục và thống nhất của dữ liệu. Việc quản lý dữ liệu cần trở thành công việc thường xuyên của cơ quan, tránh phụ thuộc vào một cá nhân vì họ có thể được điều chuyển hoặc nhận nhiệm vụ khác.

Theo đại diện UNDP, các chỉ số cần tiếp tục được theo dõi theo thời gian. So sánh dữ liệu ban đầu với dữ liệu sau khi chính sách được điều chỉnh sẽ giúp nhận diện tiến bộ, những nhu cầu còn tồn tại ở cấp tỉnh, cấp xã và các nội dung cần thay đổi./.