Chiến tranh qua đi nhưng vẫn còn hàng nghìn chiến sỹ nằm lại nơi từng là chiến trường ác liệt. Có người được đồng đội an táng vội vàng giữa bom đạn. Có người chỉ kịp để lại một cái tên trong ký ức của người còn sống. Chính vì vậy, đến hôm nay, nhiều gia đình vẫn chưa thể biết nơi chôn cất người thân ở đâu, có nhiều phần mộ vẫn chưa thể xác định danh tính.

Trong khi đó, mỗi năm, những nhân chứng từng biết nơi một người lính ngã xuống lại ít đi. Những cánh rừng, địa danh cũ đã thay đổi. Những hồ sơ, kỷ vật, bản đồ chiến trường có nguy cơ thất lạc. Cho nên, theo ông Hoàng Quang Tuân ở phường Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thắp lên niềm tin và hi vọng cho các thân nhân liệt sĩ và những người đồng đội đã từng vào sinh ra tử với họ.

Ông Hoàng Quang Tuân vẫn luôn đau đáu về những người đồng đội đã ngã xuống vì độc lập dân tộc

Từng là lính bộ binh, sau được điều chuyển về Quân chủng Phòng không không quân, Trung đoàn 28 nay là Lữ đoàn 28. Chính vì đã từng đi qua bom lửa chiến tranh, trong gia đình cũng có một người anh là liệt sĩ, ông Tuân càng hiểu rõ về sự mất mát, mòn mỏi chờ đợi mà các thân nhân liệt sĩ đã và đang phải trải qua. Những năm qua, ông đã nhiều lần tham gia vào các cuộc tìm kiếm những người đồng đội cũ đã ngã xuống để có thể đưa họ trở về quê hương, về với gia đình.

"Trong chiến tranh, ai được sống sót đó là may mắn. Với những người đã hi sinh thân mình để bảo vệ độc lập dân tộc càng cần phải nhớ ơn. Chính vì vậy, Chiến dịch 500 đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ càng trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết", ông Hoàng Quang Tuân khẳng định.

Gia đình ông Nguyễn Viết Chức ở phố Kim Mã Thượng, thành phố Hà Nội có 2 liệt sĩ vẫn chưa tìm thấy phần mộ, trong đó một người là anh trai ruột của ông. Mỗi khi nhắc tới anh là những kỷ niệm xưa cũ đều ùa về khiến ông không khỏi xúc động. Anh trai ông là liệt sĩ Nguyễn Viết Thức, hơn ông 3 tuổi. Từ nhỏ, hai anh em đã rất thân thiết nên trong học tập cũng như cuộc sống, ông Chức đều noi theo anh trai. Ngay cả việc đi lính, anh vào chiến trường năm 1968 thì ba năm sau, theo tiếng gọi của tổ quốc, ông Chức cũng gia nhập đoàn tăng cường của tỉnh Hà Tây lúc bấy giờ. Vậy mà chỉ sau một năm, ông Chức lại nhận được tin anh trai đã hi sinh. Nén đau thương, ông cố gắng hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ thay cho phần người anh kính yêu của minh.

Ông Nguyễn Viết Chức bên di ảnh của người anh - Liệt sĩ Nguyễn Viết Thức

Giờ đây, khi đã ở tuổi thất thập cổ lai hi, điều mà ông day dứt nhất chính là chưa thể đưa được anh về bên cha mẹ, về với quê hương. Những năm qua, ông Chức và các thành viên trong gia đình nhiều lần trở lại chiến trường xưa để tìm kiếm phần mộ người anh trai thế nhưng những gì có được chỉ là những thông tin chưa trùng khớp.

"Ở Đồng Xoài, nơi anh tôi hi sinh có một phần mộ ghi đồng chí Thức hi sinh năm 1973 nhưng trong giấy báo tử lại là hi sinh năm 1971. Còn tôi thì nghĩ rằng, anh tôi phải hi sinh từ giữa hoặc cuối năm 1972, do đầu năm 1972 gia đình tôi vẫn nhận được thư của anh", ông Nguyễn Viết Chức kể.

Vì lẽ đó, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được triển khai, các phần mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin được lấy mẫu ADN, thân nhân liệt sĩ được lấy mẫu sinh phẩm, ông Chức cho rằng, đây chính là tia hi vọng để không chỉ riêng gia đình ông mà tất cả các thân nhân liệt sĩ có thể thực hiện được ước nguyện, đó là đưa người thân trở về.

"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" là một chiến dịch có quy mô toàn quốc, huy động sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị. Đây không chỉ là một chiến dịch đơn thuần mà còn là một cuộc tăng tốc về thời gian. Bởi, mỗi thông tin được cung cấp, dù rất nhỏ, đều có thể góp phần đưa một người con của Tổ quốc trở về với gia đình và quê hương. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một lời hứa của đất nước được thực hiện.

Tuy nhiên, 500 ngày đêm là một mốc thời gian của Chiến dịch, nhưng không phải điểm kết thúc của hành trình tri ân. Bởi, vẫn còn hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa được tìm thấy, hàng trăm nghìn ngôi mộ chưa có tên. Vì thế, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt LS sẽ còn được tiếp tục, để mỗi người con hy sinh vì Tổ quốc đều được trở về trong ký ức của đất nước và trong vòng tay của gia đình.