Radio
Podcast
Multimedia
Yến mạch và sự kỳ vọng quá lớn về sức khỏe và vóc dáng?
Theo đuổi chế độ ăn kiêng đã vài năm nay, chị Nguyễn Thanh Thúy sống tại phường Hai Bà Trưng, Hà Nội lựa chọn yến mạch là nguồn cung cấp tinh bột sau khi tham khảo các hội nhóm trên mạng. Theo chị Thanh Thúy, yến mạch không chỉ giúp giảm cân mà còn phòng ngừa được bệnh tiểu đường. Chính vì vậy, chị Thúy luôn thích bắt đầu ngày mới bằng bữa sáng được chế biến đơn giản với yến mạch. “Yến mạch mình ngâm qua đêm với các loại hạt ngũ cốc, cho thêm ít ít sữa không đường và trái cây. Chồng mình cũng thích ăn kiểu này nên mình cũng chế biến luôn. Không mất thời gian, nhanh gọn mà lại ngon và healthy”- chị Thúy cho hay.
Tuy không cầu kỳ nhưng chị Thúy vẫn phải chuẩn bị các bữa ăn sáng từ đêm hôm trước và đong đếm liều lượng một cách cẩn thận.
Không chỉ ăn sáng bằng yến mạch, chị Nguyễn Hà Thu, nhân viên văn phòng làm việc tại Hà Nội lại sử dụng yến mạch trong bữa chính của mình bằng món cháo yến mạch. Việc lựa chọn yến mạch cho bữa chính xuất phát từ thông tin cho rằng yến mạch giúp kiểm soát đường huyết rất tốt. “Mình cũng áp dụng nhiều chế độ ăn kiêng với cả gạo lứt, thì mình thấy yến mạch nó sẽ nhạt hơn rất nhiều. Đường trong yến mạch sẽ không ngọt như gạo lứt tuy rằng gạo lứt cũng đã nhạt hơn cơm trắng nhưng mình thấy đối với yến mạch còn nhạt hơn cả gạo lứt nữa” - chị Thu chia sẻ.
Trải qua một thời gian sử dụng yến mạch cho bữa trưa, chị Hà Thu thấy sức khỏe vẫn duy trì ở mức khá tốt, tuy nhiên, cân nặng cơ thể không giảm nhiều như mong đợi.
Phần lớn các “tín đồ” của yến mạch đều cho rằng: yến mạch là thực phẩm lành mạnh, có thể giúp giảm cân, tạo vóc dáng cân đối và quan trọng là có thể phòng ngừa một số bệnh như tim mạch, đái tháo đường tuýp 2, ung thư đại trực tràng và chứng rối loạn tiêu hóa.
Trao đổi với VOV2, Ths.BS Dương Thị Phượng- Khoa Dinh dưỡng và Tiết chế- BV Đại học Y dược- ĐH Quốc gia HN – cơ sở Linh Đàm cho biết, tuy thuộc nhóm ngũ cốc nguyên hạt nhưng yến mạch lại có sự nổi trội về giá trị dinh dưỡng, chứa nhiều chất xơ hơn các thực phẩm ngũ cốc khác, thậm chí còn cao hơn rau xanh gấp 4 đến 6 lần tùy từng loại.
“Ngoài chất xơ, trong yến mạch cũng có các vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin nhóm B, kẽm, phốt pho và magiê. Trong đó, beta-glucan là chất xơ có khả năng hút nước và tạo độ nhớt, khiến chúng ta ăn yến mạch sẽ có cảm giác no lâu hơn, tiêu hóa chậm hơn và có thể, chỉ số đường huyết cũng sẽ giảm thấp hơn so với việc chúng ta sử dụng các thực phẩm như cơm, bánh mì hoặc miến dong… Tuy nhiên, cũng phải nhấn mạnh, yến mạch không phải là một thực phẩm đốt mỡ hay giúp giảm cân hoàn toàn, bởi muốn giảm cân phải giảm tổng khẩu phần ăn, giảm năng lượng nạp vào, chứ không đơn giản chỉ là chuyển nhóm tinh bột đơn thuần”- BS Dương Thị Phượng cho hay.
Nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng và ảnh hưởng sức khỏe nếu thay cơm bằng yến mạch
Không ít người đã thay thế hoàn toàn cơm bằng yến mạch trong các bữa chính. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, nếu thực hiện chế độ ăn như vậy trong một thời gian dài, rất có thể tiềm ẩn một số nguy cơ đối với sức khỏe.
“Vitamin, khoáng chất, các axit amin thiết yếu có trong gạo cũng sẽ khác một chút so với yến mạch. Vì thế, nếu chúng ta thay thế hoàn toàn cơm bằng yến mạch thì cũng không khoa học. Bởi vì trong thực phẩm ngũ cốc, mỗi một loại sẽ cung cấp các axit amin thiết yếu khác nhau, do đó theo nguyên tắc của dinh dưỡng là chúng ta sẽ ăn đa dạng. Thêm nữa, với trường hợp người ăn ít chất xơ thì khi chúng ta ăn yến mạch hoàn toàn, thời gian đầu có thể gây ra một số các triệu chứng đường tiêu hóa, như: đầy bụng, khó tiêu… Tuy nhiên, triệu chứng này sẽ giảm dần nếu ăn yến mạch lâu dài” – BS Dương Thị Phượng lý giải.
Việc ăn yến mạch thay cơm còn tiềm ẩn nỗi lo thiếu hụt dinh dưỡng do trong gạo có một số axit amin khác so với yến mạch. Ngoài ra, cách chế biến và các thực phẩm ăn kèm giữa ăn cơm và ăn yến mạch cũng khác nhau, do đó, đây cũng là một trong những nguyên nhân gây thiếu chất.
“Khi chúng ta ăn thực phẩm như cơm, bánh mì hoặc các loại ngũ cốc khác, chúng ta có thể phối hợp với các nhóm đạm khác nhau đa dạng hơn. Nhưng với yến mạch, chúng ta lại chế biến thành các món như cháo, bánh yến mạch thì việc kết hợp với các nhóm đạm khác, ví dụ như thịt lợn, bò, gà, cá, tôm, cua…hoặc là với các loại rau củ quả… có thể nó không hợp trong bữa ăn thường ngày. Và vô hình chung, không phải ăn yến mạch mà thiếu chất, mà là vì ăn yến mạch nên việc phối trộn với các nhóm thực phẩm khác thay đổi dẫn đến tình trạng chúng ta ăn không đủ nhu cầu dinh dưỡng”- BS Dương Thị Phượng cho hay.
Chế độ ăn cần áp dụng đúng cách, đúng đối tượng
Theo bác sĩ dinh dưỡng, có những nhóm đối tượng có thể áp dụng chế độ ăn với yến mạch, ví dụ như bệnh nhân tiểu đường, hoặc những trường hợp thừa cân béo phì hay những người muốn tăng cái khẩu phần chất xơ trong ngày. Tuy nhiên, chế độ ăn hợp lý hơn cả đó là sử dụng cho bữa sáng. Có thể ăn cháo yến mạch vừa nhiều chất xơ mà dinh dưỡng cũng vừa phải. Hoặc có thể sử dụng như một bữa phụ trong ngày.
“Có những trường hợp cần thận trọng đối với yến mạch, bởi vì chúng ta biết yến mạch là một sản phẩm không chứa gluten, nhưng lại có thể bị nhiễm gluten trong quá trình sản xuất. Do đó, những trường hợp mắc bệnh lý như là Celiac thì cần phải lựa chọn sản phẩm phù hợp hơn. Với những trường hợp bệnh lý đường tiêu hóa cần hạn chế chất xơ, chẳng hạn những trường hợp bị liệt dạ dày, giảm nhu động của đường tiêu hóa, hoặc một số trường hợp bệnh nhân nguy cơ tắc ruột cần thận trọng khi sử dụng bởi yến mạch có chứa nhiều chất xơ”- BS Phượng nhấn mạnh.
Như vậy, để yến mạch phát huy tối đa lợi ích mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng, người dùng cần lưu ý gì về tần suất sử dụng, cách chế biến cũng như việc kết hợp với các thực phẩm đi kèm?
Theo BS Dương Thị Phượng, các thực khách có thể sử dụng luân phiên các loại tinh bột khác nhau như cơm, khoai, ngô hoặc các loại đậu…. Tuy nhiên, chúng ta nên ưu tiên yến mạch nguyên chất, ít chế biến và không bổ sung thêm đường. “Loại yến mạch cán dẹt hoặc nguyên hạt nên được ưu tiên sử dụng, hạn chế cho thêm đường hoặc hương liệu trong quá trình chế biến. Có thể sử dụng yến mạch thay bữa sáng trong ngày với cách chế biến như bánh hoặc cháo yến mạch ăn cùng các thực phẩm khác. Cần tuân thủ đúng nguyên tắc của dinh dưỡng đó là ăn đa dạng các loại thực phẩm” - BS Phượng nhấn mạnh.
