Radio
Podcast
Multimedia
Những thân hình bé nhỏ hiếm khi được nằm yên. Có trẻ đang ngủ bỗng mở choàng mắt, tay chân co giật. Có trẻ chỉ một tiếng động bất ngờ cũng có thể khởi phát cơn. Đó là những hình ảnh không hiếm gặp tại Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Nhi Trung ương.
Phụ huynh của cháu T.A.C đang điều trị tại đây kể lại, có thời điểm chỉ cần nghe tiếng gà gáy, tiếng đồ vật rơi hoặc một va chạm bất ngờ, con chị cũng có thể lên cơn rồi ngã. Những lần mất kiểm soát đột ngột khiến trẻ nhiều lần bị thương ở mặt, mũi.
Hiện mỗi ngày, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận khoảng 200 bệnh nhân đến khám các vấn đề liên quan đến động kinh, trong đó khoảng một nửa được chẩn đoán mắc bệnh.
Với phần lớn bệnh nhi, thuốc chống động kinh là lựa chọn điều trị đầu tiên. Việc điều trị cần được bắt đầu sớm và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ. Trên 60% bệnh nhi có thể kiểm soát được cơn và khỏi hoàn toàn sau liệu trình điều trị, từ đó trở lại học tập, sinh hoạt gần như bình thường.
Tuy nhiên, vẫn còn một nhóm trẻ phải sống chung với những cơn động kinh tái diễn dù đã được điều trị thuốc. Thuốc được đổi nhiều lần, tình trạng có thể cải thiện một thời gian rồi những cơn động kinh lại xuất hiện.
Khi thuốc không còn kiểm soát được cơn, bệnh nhi cần được đánh giá lại một cách toàn diện để tìm hướng điều trị phù hợp.
Khi tổn thương không hiện rõ trên MRI
BS Cao Vũ Hùng, Giám đốc Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, tỷ lệ động kinh kháng thuốc chiếm khoảng 20-25% tổng số bệnh nhân động kinh.
Một trong những hướng điều trị hiện nay là phẫu thuật, với mục tiêu giúp người bệnh hết cơn hoặc giảm tối đa số cơn động kinh. Bài toán quan trọng nhất là xác định chính xác vùng sinh động kinh - vùng não nơi các cơn động kinh khởi phát, đồng thời đánh giá mối liên quan giữa vùng này với những khu vực đảm nhiệm các chức năng quan trọng của não.
Việc tìm vùng sinh động kinh không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có những trẻ xuất hiện các cơn động kinh dai dẳng nhưng hình ảnh cộng hưởng từ không cho thấy tổn thương rõ ràng.
Theo ThS.BSCKII Nguyễn Thị Thảo, Khoa Thăm dò chức năng, Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, loạn sản vỏ não là một trong những nguyên nhân đáng chú ý ở nhóm bệnh nhân động kinh kháng trị. Trong khi đó, tỷ lệ tổn thương loạn sản vỏ não không nhìn thấy rõ trên cộng hưởng từ cũng khá cao. Ngoài ra còn có các u lành tính hệ thần kinh trung ương, xơ hóa hồi hải mã, bệnh xơ hóa củ, u mô thừa vùng dưới đồi, hội chứng Sturge-Weber hay một số tổn thương mạch não.
Vì vậy, với những trường hợp khó, bác sĩ phải phối hợp nhiều phương pháp thăm dò để “lần tìm” nơi cơn động kinh thực sự khởi phát. Điện não đồ có vai trò quan trọng trong quá trình này, giúp xác định vị trí ổ động kinh, thể động kinh cũng như ghi nhận hoạt động điện bất thường của não.Khi những phương pháp thăm dò thông thường chưa đủ để xác định vùng sinh động kinh, một số bệnh nhi có thể cần ghi điện não đồ nội sọ.
Khác với điện não đồ thông thường ghi tín hiệu qua các điện cực đặt trên da đầu, ở kỹ thuật điện não đồ nội sọ, các điện cực được đưa trực tiếp tới những vị trí cần khảo sát. Điện cực có thể được đặt trong nhu mô não hoặc dưới màng cứng để ghi hoạt động điện tại những khu vực nghi ngờ. Qua đó, bác sĩ có thể xác định chính xác hơn vùng khởi phát cơn động kinh.
Thông qua ghi và kích thích điện, các bác sĩ còn có thể đánh giá mối liên quan giữa vùng sinh động kinh với vỏ não chức năng; lập bản đồ các vùng vận động, cảm giác, ngôn ngữ và những chức năng quan trọng khác. Thông tin này đặc biệt cần thiết khi vùng nghi ngờ gây động kinh nằm gần vùng chức năng.
Bởi mục tiêu của phẫu thuật không phải là lấy bỏ càng nhiều mô não càng tốt, mà là loại bỏ vùng sinh động kinh trong giới hạn an toàn, đồng thời bảo tồn tối đa những vùng não lành và chức năng quan trọng của trẻ.
Phẫu thuật là kết quả của cả một quá trình đánh giá
Phẫu thuật động kinh là phẫu thuật cắt bỏ chọn lọc vùng bệnh lý của não được xác định là vùng sinh động kinh - đây là kỹ thuật đòi hỏi rất cao về độ chính xác và an toàn. Đằng sau một quyết định phẫu thuật vì thế là sự phối hợp của nhiều chuyên ngành.
Bệnh nhi được đánh giá từ đặc điểm lâm sàng, điện não đồ video, thăm dò thần kinh – tâm lý đến các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. Các trường hợp được hội chẩn với sự tham gia của bác sĩ nội thần kinh, ngoại thần kinh, chẩn đoán hình ảnh, chuyên gia điện não, tâm lý, giải phẫu bệnh, gây mê – hồi sức và các chuyên ngành liên quan. Sau phẫu thuật, trẻ tiếp tục được theo dõi, phục hồi chức năng và đánh giá dài hạn.
Bệnh viện Nhi Trung ương bắt đầu triển khai phẫu thuật điều trị động kinh kháng thuốc từ năm 2010. Qua nhiều năm, các kỹ thuật phẫu thuật được phát triển từ cắt hồi hải mã và thùy thái dương, cắt thùy trán, cắt thùy đỉnh, thùy chẩm, cắt tổn thương đa thùy đến các kỹ thuật phức tạp hơn như cắt bán cầu chức năng và ghi điện vỏ não trong phẫu thuật.
Đặc biệt, Trung tâm Thần kinh đã phát triển kỹ thuật ghi điện não đồ nội sọ, giúp nâng cao khả năng xác định vùng sinh động kinh ở những trường hợp khó. Đến nay, phẫu thuật động kinh kháng thuốc đã trở thành một phương pháp được thực hiện thường quy tại Trung tâm Thần kinh, Bệnh viện Nhi Trung ương. Hơn 100 bệnh nhi đã được phẫu thuật thành công và kết quả theo dõi cho thấy phần lớn trẻ cải thiện rõ rệt tình trạng động kinh sau mổ.
Theo BS Cao Vũ Hùng, với những bệnh nhân không có chỉ định phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc những phương pháp khác như chế độ ăn điều trị động kinh. Trong tương lai gần, một số phương pháp điều biến thần kinh cũng có thể mở thêm lựa chọn cho những trường hợp phù hợp.
Động kinh kháng thuốc vì vậy không đồng nghĩa với việc người bệnh đã hết cơ hội điều trị. Điều quan trọng là trẻ cần được đánh giá chuyên sâu để xác định nguyên nhân, vùng khởi phát cơn và lựa chọn phương pháp phù hợp. Bởi với một đứa trẻ, kiểm soát được những cơn động kinh không chỉ giúp tránh những lần co giật hay chấn thương. Đó còn là cơ hội bảo vệ sự phát triển của não bộ, khả năng vận động, nhận thức và một cuộc sống gần với bình thường nhất có thể.
