Radio
Podcast
Multimedia
Nghe chương trình tại đây:
Trên mái các nhà xưởng của Công ty Cổ phần Bao bì Sông La Xanh tại Đức Thọ, Hà Tĩnh, hơn 2.000 tấm pin mặt trời đang tạo ra một phần điện năng phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất.
Doanh nghiệp này chuyên sản xuất bao bì nhựa, cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khẩu sang Đông Á, Đông Nam Á, với công suất hơn 6 triệu kg sản phẩm mỗi năm. Quy mô sản xuất lớn khiến chi phí điện trở thành một trong những khoản chi đáng kể của doanh nghiệp.
Trước khi đầu tư điện mặt trời mái nhà, mỗi tháng công ty phải trả từ 900 triệu đồng đến 1 tỷ đồng tiền điện. Để giảm chi phí năng lượng và chủ động sản xuất một phần điện tại chỗ, từ tháng 6/2025, doanh nghiệp bắt đầu lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu.
Đầu tư hơn 10 tỷ đồng, giảm khoảng 20-25% chi phí điện
Ông Phan Trí Tâm, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Bao bì Sông La Xanh, cho biết hệ thống có tổng công suất hơn 1,2 MWp, với giá trị đầu tư hơn 10 tỷ đồng.
“Sau khi lắp đặt hệ thống tự sản, tự tiêu, công ty giảm được khoảng 20-25% chi phí tiền điện hằng tháng”, ông Tâm cho biết.
Theo tính toán của doanh nghiệp, mỗi tháng hệ thống giúp giảm khoảng 200 triệu đồng tiền điện. Với mức tiết kiệm này, thời gian dự kiến để thu hồi vốn đầu tư là khoảng 7 năm.
Tuy nhiên, hệ thống điện mặt trời mái nhà chưa thể thay thế hoàn toàn nguồn điện lưới. Công ty không lắp pin lưu trữ nên lượng điện được tạo ra được sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất vào ban ngày. Ban đêm, nhà máy vẫn sử dụng hoàn toàn điện lưới.
“Điện mặt trời phụ thuộc theo mùa, theo thời điểm và thời tiết. Ban ngày, công ty vẫn phải lấy khoảng 70% điện từ lưới, buổi tối sản xuất hoàn toàn bằng điện lưới”, ông Phan Trí Tâm nhận định.
Những con số này cho thấy điện mặt trời mái nhà mang lại hiệu quả rõ ràng về chi phí, nhưng mức độ hiệu quả còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, quy mô hệ thống và đặc điểm sử dụng điện của từng doanh nghiệp.
Ông Hoàng Xuân Cẩn – Tổ phó Tổ kinh doanh tổng hợp, Điện lực Đức Thọ, Công ty Điện lực Hà Tĩnh cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh đã có hơn 100 khách hàng là cơ quan, tổ chức và hộ dân lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu, với tổng công suất trên 2,5 MWp.
"Chúng tôi thực hiện tuyên truyền, vận động để các doanh nghiệp, hộ dân hiểu biết về lợi ích của điện mặt trời mái nhà", ông Cẩn nói.
Theo số liệu của Tổng công ty Điện lực miền Bắc, đến hết quý I/2026, tại 17 tỉnh, thành phố miền Bắc có 4.622 khách hàng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, tổng công suất hơn 611 MW. Trong đó, 2.201 khách hàng mới tham gia, bổ sung hơn 141,5 MW công suất.
Không phải cứ phủ kín mái nhà là đạt hiệu quả
Sau khi ghi nhận hiệu quả bước đầu, Công ty Cổ phần Bao bì Sông La Xanh đang xem xét khả năng mở rộng hệ thống. Tuy nhiên, điều kiện mặt bằng, khả năng lắp đặt và nguồn vốn tiếp tục là những vấn đề doanh nghiệp phải tính toán.
Theo ông Phan Trí Tâm, khoản đầu tư cho điện mặt trời mái nhà hiện vẫn phải sử dụng nguồn vốn có mức lãi suất và chi phí tương tự khi doanh nghiệp đầu tư các loại máy móc, thiết bị khác.
“Doanh nghiệp mong muốn Nhà nước có thêm hỗ trợ về tài chính. Hiện việc đầu tư chưa có ưu đãi đặc biệt, mặc dù đây là định hướng tốt cho thị trường chung, cũng như môi trường”, ông Tâm chia sẻ.
Thực tế này cho thấy quyết định đầu tư điện mặt trời mái nhà không thể chỉ căn cứ vào diện tích mái còn trống hoặc mong muốn giảm ngay hóa đơn tiền điện. Trước khi lắp đặt, doanh nghiệp cần đánh giá diện tích và kết cấu mái nhà xưởng, nhu cầu phụ tải, thời gian sử dụng điện, cấu hình kỹ thuật, tổng mức đầu tư và khả năng thu hồi vốn.
Ở Nghệ An, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm Thí nghiệm điện thuộc Công ty Điện lực Nghệ An, cho biết đơn vị đã thành lập tổ chuyên trách để tiếp nhận thông tin, khảo sát và tư vấn cho từng khách hàng.
“Chúng tôi khảo sát, tư vấn cho khách hàng những gói và cấu hình tối ưu nhất; sử dụng tấm pin, inverter, pin lưu trữ chính hãng. Việc tư vấn phải dựa trên tình hình sử dụng điện hiện tại để tối ưu cả về kinh tế và kỹ thuật”, ông Thanh cho hay.
Một hệ thống phù hợp không nhất thiết là hệ thống có công suất lớn nhất, mà phải tương thích với nhu cầu sử dụng điện thực tế. Nếu doanh nghiệp vận hành nhiều máy móc vào ban ngày, điện từ các tấm pin có thể được sử dụng trực tiếp tại nhà máy, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác nguồn điện sản xuất tại chỗ.
Nếu hệ thống có pin lưu trữ, phần điện chưa sử dụng hết vào ban ngày có thể được tích lại để dùng vào thời điểm khác. Tuy nhiên, việc bổ sung pin lưu trữ cũng làm thay đổi tổng chi phí đầu tư. Vì vậy, lựa chọn hệ thống có hoặc không có pin lưu trữ phải căn cứ vào đặc điểm phụ tải và khả năng tài chính của từng doanh nghiệp, không thể áp dụng một cấu hình giống nhau cho mọi nhà máy.
Từ giảm hóa đơn điện đến sản xuất xanh
Không chỉ những doanh nghiệp đã lắp đặt, nhiều đơn vị sản xuất đang nghiên cứu điện mặt trời mái nhà như một phần trong kế hoạch sử dụng năng lượng hiệu quả.
Tại Nghệ An, Công ty TNHH Công nghiệp Chính xác Goertek Vina chưa lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà nhưng đã chủ động nghiên cứu, đánh giá tiềm năng triển khai tại nhà máy. Doanh nghiệp đang phối hợp với Công ty Điện lực Nghệ An để tìm hiểu các quy định và giải pháp kỹ thuật.
Trước mắt, Goertek Vina cung cấp thông tin về nhu cầu phụ tải, xây dựng kế hoạch sử dụng điện phù hợp trong mùa nắng nóng, áp dụng các giải pháp quản lý năng lượng, sử dụng dây chuyền tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải để bảo đảm sản xuất liên tục.
Kỹ sư Nguyễn Đình Pháp, Công ty TNHH Công nghiệp Chính xác Goertek Vina, cho biết: “Điện mặt trời mái nhà là xu hướng phù hợp với định hướng sản xuất xanh và phát triển bền vững mà công ty đang hướng tới”.
Theo ông Pháp, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện, doanh nghiệp dự định đầu tư để góp phần giảm chi phí năng lượng, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng sạch.
Ở góc độ rộng hơn, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, nhìn nhận lợi ích của điện mặt trời mái nhà qua hai khía cạnh: “ích nước” và “lợi nhà”.
Khi người dân, doanh nghiệp chủ động sản xuất một phần điện phục vụ nhu cầu tại chỗ, yêu cầu huy động nguồn điện từ hệ thống có thể giảm, nhất là trong thời điểm phụ tải tăng cao và điều kiện thời tiết cực đoan.
Đối với từng doanh nghiệp, thời điểm điện mặt trời phát điện tốt cũng thường trùng với thời gian nhu cầu làm mát tăng cao. Nguồn điện tạo ra có thể được sử dụng cho quạt, hệ thống thông gió, quạt hút hoặc điều hòa không khí.
Theo ông Hà Đăng Sơn, kết quả đo đạc của một số nhà thầu, hộ dân và doanh nghiệp cho thấy việc lắp đặt các tấm pin tạo thêm một lớp che, có thể giúp nhiệt độ trên mái giảm khoảng 2-3 độ C, từ đó góp phần giảm nhu cầu làm mát bên trong công trình.
Điện mặt trời mái nhà còn được nhiều doanh nghiệp quan tâm trong quá trình đáp ứng yêu cầu sản xuất xanh.
“Các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu, có nhu cầu sử dụng nguồn điện xanh. Lựa chọn đầu tiên của nhiều doanh nghiệp là lắp điện mặt trời mái nhà để tiếp cận nguồn điện này”, ông Hà Đăng Sơn nhận định.
Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đặt mục tiêu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong kế hoạch giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh, thành phố.
Theo ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam, EVN đang phổ biến thông tin, hướng dẫn và tư vấn kỹ thuật cho khách hàng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc đấu nối hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu.
Hiệu quả của điện mặt trời mái nhà không được quyết định bằng số lượng tấm pin trên mái nhà xưởng. Chỉ khi được khảo sát kỹ, lựa chọn đúng cấu hình và sử dụng phù hợp với đặc điểm phụ tải, điện mặt trời mái nhà mới phát huy được lợi ích kép: giảm chi phí năng lượng cho doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh./.
