Radio
Podcast
Multimedia
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) đánh giá dự thảo luật đã có những điểm mới tích cực như bổ sung truyền thông chính sách, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển từ phổ biến văn bản sang xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần tiếp tục chuyển mạnh tư duy từ phổ biến pháp luật sang quản trị việc tuân thủ pháp luật. Người dân không chỉ được cung cấp thông tin mà còn phải có khả năng tiếp cận, sử dụng pháp luật, tự bảo vệ mình và phòng ngừa các rủi ro pháp lý.
Đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo nội dung về hình thành năng lực tiếp cận, sử dụng pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ. Đồng thời, bổ sung quyền của công dân được giải đáp pháp luật, tiếp cận miễn phí dữ liệu pháp luật, sử dụng các nền tảng số phục vụ việc học tập và tiếp cận thông tin pháp luật bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Theo đại biểu, dự thảo cần thể hiện rõ hơn nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, thay vì chủ yếu tập trung vào trách nhiệm của các cơ quan quản lý.
Liên quan đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng nội dung do AI cung cấp phải minh bạch nguồn dữ liệu, thường xuyên cập nhật văn bản mới, cảnh báo khi thông tin chưa chắc chắn, không thay thế ý kiến pháp lý chính thức và đặc biệt phải có cơ chế kiểm chứng.
Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Chamaléa Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) đánh giá việc dự thảo dành riêng một điều quy định về AI là điểm mới, tiến bộ. Tuy nhiên, quy định hiện nay mới tập trung vào việc định danh tài khoản phổ biến pháp luật trên không gian mạng mà chưa làm rõ trách nhiệm kiểm chứng nội dung do AI tạo ra.
Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc kiểm chứng tính chính xác của nội dung do AI tạo ra trước khi công bố, đồng thời xác định trách nhiệm pháp lý nếu thông tin sai lệch gây hậu quả.
Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là nguồn lực dành cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) cho rằng quy định “ưu tiên nguồn lực tương xứng” trong dự thảo còn chung chung, chưa đủ để giải quyết tình trạng thiếu kinh phí đã tồn tại trong quá trình thực hiện luật hiện hành.
Theo đại biểu, nếu chỉ thay khái niệm “nguồn lực cần thiết” bằng “nguồn lực tương xứng” mà không có quy định cụ thể thì khó tạo ra chuyển biến trong thực tế. Vì vậy, dự thảo cần quy định rõ kinh phí chi thường xuyên tương xứng cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách và các đối tượng đặc thù do ngân sách nhà nước bảo đảm, bên cạnh việc huy động các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Chính phủ cần được giao quy định chi tiết nội dung này.
Đại biểu Chamaléa Thị Thủy đồng tình giữ nguyên nguyên tắc ưu tiên nguồn lực tương xứng, song đề nghị văn bản hướng dẫn phải quy định rõ tiêu chí phân bổ, tránh tình trạng chính sách ưu tiên chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà không có nguồn lực thực hiện.
Đối với xã hội hóa công tác phổ biến pháp luật, đại biểu cho rằng cần có một khung nguyên tắc chung do Chính phủ ban hành. Nếu giao hoàn toàn cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định trong điều kiện ngân sách của các địa phương khác nhau, những địa phương còn khó khăn có thể tiếp tục bị tụt lại phía sau.
Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (Đoàn ĐBQH TP.HCM) cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên phân bổ ngân sách cho cấp xã, nhất là các xã có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn. Đồng thời, Chính phủ cần quy định khung chính sách xã hội hóa để các tỉnh có cơ sở xây dựng chính sách cụ thể, phù hợp với điều kiện của địa phương.
Về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đề nghị quy định bắt buộc thành lập, thay vì quy định “có thể thành lập”. Theo đại biểu, sau khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn, dân cư và khối lượng công việc của cấp xã đều tăng lên, trong khi phổ biến pháp luật là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung trách nhiệm của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp tỉnh trong việc hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra hoạt động của hội đồng cấp xã, tạo sự kết nối và hỗ trợ trong quá trình triển khai.
Trong khi đó, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh) đồng tình với việc giao Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập hội đồng trên cơ sở nhu cầu thực tế, nhưng đề nghị làm rõ thẩm quyền hướng dẫn giữa UBND cấp tỉnh và Chính phủ. Theo đại biểu, nếu vừa quy định cấp xã thành lập theo hướng dẫn của UBND cấp tỉnh, vừa giao Chính phủ quy định chi tiết thì có thể dẫn đến chồng chéo trong thực hiện.
Việc mở rộng các nhóm đối tượng đặc thù cũng được nhiều đại biểu đề cập. Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đề nghị không chỉ xác định người lao động trong khu công nghiệp, khu chế xuất là đối tượng đặc thù, mà cần mở rộng đến người lao động tại tất cả các doanh nghiệp.
Theo đại biểu, người lao động tại những doanh nghiệp riêng lẻ bên ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất còn gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận thông tin pháp luật, do không có ban quản lý hay cơ chế tuyên truyền tập trung.
Đại biểu Chamaléa Thị Thủy đề nghị bổ sung cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài vào nhóm đối tượng đặc thù. Nhu cầu tìm hiểu pháp luật trong nước của kiều bào rất lớn, nhất là các quy định liên quan đến đất đai, quốc tịch, hôn nhân có yếu tố nước ngoài và đầu tư về nước. Cùng với đó, dự thảo cần quy định trách nhiệm phối hợp của Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu Tráng A Dương (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) đề nghị bổ sung người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu pháp luật vào đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật, bên cạnh già làng, trưởng bản, người có uy tín.
Theo đại biểu, việc sử dụng người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu pháp luật sẽ giúp truyền tải nội dung pháp luật phù hợp hơn với ngôn ngữ và điều kiện thực tế của người dân tại cơ sở.
Về truyền thông chính sách, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cho rằng việc bổ sung nội dung này vào dự thảo luật là cần thiết, góp phần gắn kết giữa xây dựng và thi hành pháp luật, tạo điều kiện để người dân hiểu sớm ý nghĩa, lợi ích của chính sách và tự giác tuân thủ sau khi văn bản được ban hành.
Đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) đề nghị quá trình truyền thông không chỉ dừng lại ở việc lấy ý kiến mà phải công khai việc tiếp thu, giải trình, giúp người dân biết ý kiến của mình đã được cơ quan soạn thảo xử lý như thế nào. Theo đại biểu, điều này sẽ tăng tính tương tác và tạo đồng thuận trong quá trình xây dựng chính sách.
Trong khi đó, đại biểu Vũ Huy Khánh (Đoàn ĐBQH TP.HCM) lưu ý cần có cơ chế kiểm soát phù hợp đối với những chính sách nhạy cảm, nhất là nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy, chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan. Nếu truyền thông quá sớm, thiếu kiểm soát, thông tin có thể lan truyền nhanh trên mạng xã hội, tạo ra những luồng dư luận chưa mang tính xây dựng và gây khó khăn cho quá trình soạn thảo.
Các đại biểu cho rằng dự thảo luật cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm pháp luật được truyền tải bằng ngôn ngữ dễ hiểu, đúng nhu cầu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Cùng với đổi mới phương thức, việc quy định rõ trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế kiểm chứng thông tin là điều kiện quan trọng để công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đi vào thực chất.
