Radio
Podcast
Multimedia
Nghe chương trình tại đây:
Ngày 30/10, tại TP Quảng Ninh đã diễn ra Hội thảo khởi động dự án “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong quản lý tổng hợp chất thải rắn sinh hoạt thông qua thí điểm đồng xử lý trong lò nung xi măng tại Thành phố Quảng Ninh”. Dự án do Chính phủ Na Uy tài trợ, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP) thực hiện và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Quảng Ninh là chủ đầu tư.
Trả lời Phóng viên VOV2, Tiến sĩ Kåre Helge Karstensen, trưởng nhóm khoa học, Quỹ Nghiên cứu Công nghiệp và Kỹ thuật từ Na Uy (SINTEF) cho rằng: xử lý rác sinh hoạt không thể tái chế bằng việc tận dụng lò nung xi măng sẽ lợi thế hơn việc xây dựng nhà máy đốt rác phát điện mới.
Tiến sĩ Karstensen cho biết các nhà máy xi măng hiện hữu đã có lò nung vận hành liên tục 24 giờ mỗi ngày và quanh năm. Để bắt đầu đồng xử lý, doanh nghiệp xi măng sẽ đầu tư thêm thiết bị, nhân lực và các điều kiện cần thiết trên nền dây chuyền sản xuất đang hoạt động. Khoản đầu tư ban đầu vì thế tập trung vào việc giúp nhà máy đủ khả năng tiếp nhận và kiểm soát chất thải đưa vào lò.
“Có thể bắt đầu đồng xử lý với quy mô nhỏ, sau đó tăng dần, còn doanh nghiệp xi măng có thể đảm nhận việc đầu tư”, ông nói.
Về phương án đốt rác phát điện, phần vốn ban đầu phải tính đến việc xây dựng một cơ sở mới. Theo ông Karstensen, nếu Quảng Ninh chọn đầu tư một nhà máy đốt rác, quá trình này có thể kéo dài nhiều năm và cần nguồn vốn lớn. Chi phí sau khi nhà máy đi vào hoạt động cũng là một yếu tố địa phương phải tính đến.
Hai phương án khai thác nhiệt từ chất thải theo hai cách. Nhà máy điện rác dùng nhiệt từ quá trình đốt để phát điện. Trong đồng xử lý, nhiệt từ chất thải được dùng ngay trong quá trình sản xuất xi măng. Lợi thế mà ông Karstensen đề cập nằm ở khâu đầu tư và triển khai đối với phần chất thải có thể dùng làm nhiên liệu cho lò nung hiện hữu.
Ông Stein Iversen - Đại sứ Na Uy tại Việt Nam và Lào, thông tin tại lễ khởi động, Việt Nam là quốc gia sản xuất xi măng lớn thứ 3 trên thế giới. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế nhiệt trong ngành xi măng của Việt Nam là dưới 5%. Tại Na Uy, tỷ lệ thay thế nhiệt đạt 75%.
"Triển khai đồng xử lý có thể đóng góp đáng kể vào việc thực hiện các mục tiêu khí hậu của Việt Nam, bởi ngành xi măng hiện đóng góp khoảng 17% tổng lượng phát thải khí nhà kính của cả nước", ngài Đại sứ cho biết.
Riêng tại Quảng Ninh, 4 nhà máy xi măng có tổng công suất sản xuất khoảng 7,7 triệu tấn mỗi năm. Đây là nền tảng công nghiệp để địa phương xem xét phát triển đồng xử lý, tận dụng phần rác không thể tái chế và giảm phụ thuộc vào chôn lấp.
Với doanh nghiệp xi măng, hiệu quả kinh tế của đồng xử lý còn đến từ lượng than có thể thay thế trong quá trình sản xuất. Khi sử dụng chất thải phù hợp làm nhiên liệu, nhà máy có thể giảm lượng than tiêu thụ và tiết kiệm một phần chi phí nhiên liệu về lâu dài. Theo ông Karstensen, doanh nghiệp cũng có thể được trả phí để tiếp nhận, xử lý một số loại chất thải.
“Họ cần có chuyên môn, có thiết bị và phải đầu tư thêm”, ông nói về điều kiện để nhà máy tham gia đồng xử lý. Theo chuyên gia SINTEF, năng lực chuyên môn và thiết bị giúp nhà máy hiểu rõ loại chất thải mình tiếp nhận và kiểm soát được quá trình đưa chất thải vào lò. Đây là phần việc doanh nghiệp phải chuẩn bị ngay cả khi đã có sẵn dây chuyền sản xuất xi măng.
Từ kinh nghiệm của Na Uy, ông Karstensen cho rằng nhà máy muốn đồng xử lý phải đáp ứng các quy chuẩn và quy định về quản lý chất thải. Doanh nghiệp cần có đủ nhân lực chuyên môn và thiết bị để kiểm soát công việc, còn cơ quan quản lý môi trường cần kiểm tra việc tuân thủ trong quá trình nhà máy vận hành.
“Điều quan trọng nhất là phải có hệ thống quy định tốt và cơ quan quản lý môi trường thực hiện kiểm tra, giám sát các nhà máy xi măng, xem mọi hoạt động có diễn ra đúng yêu cầu hay không”, ông nói.
Lượng chất thải đưa vào lò phải phù hợp với khả năng tiếp nhận và kiểm soát của nhà máy. Việc bắt đầu ở quy mô nhỏ tạo điều kiện để đánh giá khả năng vận hành trước khi tiếp nhận thêm chất thải.
Năm 2024, Quảng Ninh phát sinh khoảng 1.100 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày, theo ước tính của Sở Nông nghiệp và Môi trường. Trong khi lượng rác gia tăng gây áp lực lên hệ thống thu gom, xử lý, địa phương đang thử một cách tận dụng phần chất thải không thể tái chế. Sau khi được phân loại và đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, phần rác có thể cháy sẽ được đưa vào lò nung xi măng để thay thế một phần nhiên liệu than./.
