Radio
Podcast
Multimedia
Sáng 12/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Đồng tình với sự cần thiết và cơ sở của hai đề án, các đại biểu dành nhiều sự quan tâm cho những công việc phải làm sau khi nghị quyết được thông qua.
Đô thị hóa không làm mờ bản sắc
Điểm gặp nhau trong nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không có nghĩa mọi địa bàn đều đô thị hóa theo cùng một cách. Khu vực công nghiệp cần phát triển theo chuẩn xanh, thông minh; không gian di sản phải được bảo tồn; nông thôn cần nâng cao chất lượng sống nhưng vẫn giữ cảnh quan, văn hóa và sinh kế phù hợp.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng khi trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương phải tạo ra mô hình quản trị mới, tổ chức lại không gian và nâng cao chất lượng sống.
Với Bắc Ninh, yêu cầu đặt ra là chuyển từ trung tâm sản xuất lớn thành trung tâm tạo giá trị lớn; giữ chuyên gia bằng môi trường đổi mới sáng tạo, giữ người lao động bằng nhà ở, trường học, y tế, giao thông và giữ văn hóa trước tốc độ công nghiệp hóa nhanh.
“Quan họ không nên chỉ được bảo tồn trong lễ hội mà phải hiện diện trong kiến trúc, không gian cộng đồng và đời sống đô thị. Thành phố có thể hiện đại nhờ công nghệ, nhưng chỉ đáng sống khi có văn hóa và ký ức”, đại biểu Bùi Văn Dũng nhấn mạnh.
Với Quảng Ninh, kinh tế biển, du lịch và công nghiệp phải phát triển hài hòa với Vịnh Hạ Long, Yên Tử, văn hóa vùng mỏ và đời sống cộng đồng; không thể đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.
Các đại biểu cho rằng quy hoạch phải đi trước, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa đô thị và nông thôn. Bắc Ninh cần được xây dựng trên nền tảng văn hóa Kinh Bắc; Quảng Ninh phát huy đặc trưng đô thị biển - di sản - biên giới, biến thiên nhiên, lịch sử và bản sắc vùng mỏ thành nguồn lực phát triển bền vững.
Lên thành phố, đời sống người dân phải tốt hơn
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) đề nghị hai địa phương chủ động kế hoạch ổn định giá cả, bảo đảm đời sống nhân dân.
Theo đại biểu, đô thị thường phát sinh những “khuyết tật” như ùn tắc giao thông, thiếu nhà ở xã hội, quá tải bệnh viện, trường học, áp lực rác thải, nước thải và những vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự. Vì vậy, Quảng Ninh và Bắc Ninh cần sớm rà soát, điều chỉnh quy hoạch theo tiêu chí cao hơn, đặc biệt là hạ tầng kinh tế - xã hội.
Mối quan tâm này càng rõ ở những địa bàn khó khăn. Bắc Ninh có vùng công nghiệp phát triển nhanh nhưng cũng có các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Quảng Ninh còn khoảng cách đáng kể giữa đô thị ven biển với miền núi, biên giới và hải đảo.
Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đề nghị xây dựng cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu từ những khu vực phát triển mạnh để hỗ trợ hạ tầng và an sinh xã hội cho vùng khó khăn. Đô thị hóa không nên chỉ tập trung vào một số cực tăng trưởng, trong khi người dân ở miền núi, biên giới, hải đảo chưa được tiếp cận tương xứng với y tế, giáo dục, giao thông và dịch vụ công.
Với một thành phố công nghiệp có dân số cơ học lớn như Bắc Ninh, nhà ở, trường học, y tế, giao thông và môi trường sống phải theo kịp tốc độ mở rộng khu công nghiệp. Nếu hạ tầng xã hội không được đầu tư đồng bộ, sức ép sẽ dồn lên người lao động, người có thu nhập thấp và các gia đình trẻ.
An sinh còn nằm ở việc người dân không bị phát sinh chi phí hoặc gián đoạn quyền lợi. Hai địa phương cần hỗ trợ điều chỉnh giấy tờ khi cần thiết và quy định chuyển tiếp rõ về hồ sơ, thủ tục; bảo đảm dịch vụ công liên tục, không ảnh hưởng quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.
Phát triển xanh phải trở thành thước đo
Theo các đại biểu Quốc hội, Bắc Ninh chịu áp lực từ công nghiệp, làng nghề và gia tăng dân số; Quảng Ninh phải giải quyết bài toán cân bằng giữa phát triển kinh tế biển, du lịch, công nghiệp với bảo vệ hệ sinh thái và di sản. Vì vậy, phát triển xanh không thể chỉ dừng ở định hướng mà cần được chuyển thành những tiêu chí đo lường cụ thể.
Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) cho rằng tốc độ phát triển phải đi cùng bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Với Bắc Ninh, phát triển công nghiệp và gia tăng dân số phải gắn với xử lý chất thải, bảo đảm nguồn nước và hạ tầng xã hội thiết yếu. Với Quảng Ninh, phát triển kinh tế biển, du lịch và đô thị cần gắn với bảo vệ sinh thái, cảnh quan, di sản, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu.
Mật độ khu công nghiệp, làng nghề cao tại Bắc Ninh có thể gây sức ép lên môi trường, cảnh quan và không gian văn hóa nếu không được kiểm soát. Trong khi đó, Quảng Ninh không cần đô thị hóa nhiều hơn bằng mọi giá mà phải “đô thị hóa tốt hơn”. Thước đo cần là năng suất, chất lượng môi trường, giá trị tạo ra trên một đơn vị tài nguyên và mức độ thu hẹp khoảng cách giữa khu vực trung tâm với miền núi, hải đảo, biên giới.
Do đó, các đại biểu đề nghị xây dựng cơ chế theo dõi sau khi hai thành phố đi vào hoạt động, làm rõ dịch vụ công, môi trường, hạ tầng xã hội được cải thiện ra sao và chênh lệch giữa các khu vực được thu hẹp đến đâu. Qua đó, mục tiêu phát triển xanh được chuyển thành kết quả người dân có thể cảm nhận và giám sát.
Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo hai địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp, phát triển cân đối, hài hòa giữa các khu vực; chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu.
Theo Bộ trưởng, việc thành lập hai thành phố không chỉ là nâng cấp đơn vị hành chính, chuyển đổi mô hình quản trị mà còn là chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành những cực tăng trưởng mới của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.
Vị thế mới cũng đi cùng trách nhiệm mới. Khi bản sắc tiếp tục sống trong không gian đô thị, người yếu thế được bảo vệ, vùng khó khăn được đầu tư, môi trường được coi là giới hạn không thể đánh đổi và chất lượng sống trở thành thước đo, việc “lên thành phố” mới thực sự mang ý nghĩa đối với mỗi người dân Quảng Ninh và Bắc Ninh./.
