Nghe phóng sự tại đây:

Đón khách bằng cốc tre

Tại farmstay Gió Núi ở xã Mỹ Đức, Hà Nội, gia đình ông Nguyễn Quốc Huân mời khách bằng những chén trà đựng trong cốc tre. Dù khách có lưu trú hay chỉ ghé tham quan, chụp ảnh, chủ nhà vẫn đón tiếp niềm nở. Trong câu chuyện bên chén trà, ông Huân giới thiệu về đời sống và văn hóa của cộng đồng người Mường tại địa phương.

Gia đình ông bắt đầu làm du lịch từ tháng 6/2026, khi Mường Cốc phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng. Với ông Huân, đây là cơ hội để gia đình có thêm việc làm, đồng thời giới thiệu những nét sinh hoạt quen thuộc của người dân đến du khách.

“Khi có quyết định của thành phố Hà Nội về phát triển du lịch cộng đồng Mường Cốc thì gia đình tôi đăng ký. Xã và Sở Du lịch thành phố cho phép, như vậy là gia đình tôi tiến hành xây dựng”, ông Huân chia sẻ.

Ông Nguyễn Quốc Huân quản lý Gió Núi Farmstay (thôn Phú Cốc, xã Mỹ Đức, TP Hà Nội)

Với diện tích hơn 9.000m², farmstay Gió Núi bố trí căn nhà chính làm nơi tiếp khách, trưng bày các vật dụng sản xuất nông nghiệp của người Mường. Khu nhà cộng đồng nổi trên mặt nước giữa ao lớn được sử dụng làm nơi lưu trú cho các đoàn khách. Gia đình tiếp tục hoàn thiện các hạng mục để phục vụ hoạt động tham quan, trải nghiệm tại khu trồng cây, trồng rau, nuôi cá.

Theo ông Huân, khách đến đây chủ yếu tìm hiểu và tham gia các hoạt động nông nghiệp. Một số du khách nước ngoài thích trải nghiệm mò trai, mò ốc. Hoạt động du lịch bước đầu tạo thêm thu nhập, dù nguồn thu của gia đình còn khiêm tốn.

Cốc uống nước bằng tre thay thế cốc nhựa

“Nói chung cũng vui. Thỉnh thoảng có khách đến tham quan, nghỉ ngơi, ăn uống. Cũng có thêm phần thu nhập cho gia đình. Thế nhưng từ tháng 6 đến giờ thì cũng chưa đáng kể”, ông nói.

Cùng với việc chuẩn bị dịch vụ, gia đình ông Huân từng bước thay đổi vật dụng phục vụ khách, hạn chế đồ nhựa và chú ý thu gom rác. Những chiếc cốc tre trở thành một phần trong cách đón khách của cơ sở này.

Giữ cảnh quan để phát triển sinh kế

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 60km, Mường Cốc có cảnh quan bán sơn địa với hồ Bai Bó, đầm sen, những cánh đồng lúa và dãy núi đá vôi. Cùng với thiên nhiên, văn hóa của đồng bào Mường là nền tảng để địa phương xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng.

Đến đây, du khách có thể trải nghiệm nông nghiệp, thưởng thức ẩm thực địa phương, tìm hiểu Mo Mường, cồng chiêng và những làn điệu dân ca Mường. Các hoạt động gắn với đời sống cộng đồng giúp người dân có thêm cơ hội cung cấp dịch vụ ngay tại quê hương.

Nhà cộng đồng nổi trên mặt nước là nơi lưu trú của các đoàn khách

Ngày 1/7/2026, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Mỹ Đức tổ chức lễ công bố sản phẩm du lịch cộng đồng Mường Cốc với chủ đề “Mường Cốc - Chạm vào bình yên”. Sản phẩm được phát triển theo định hướng du lịch xanh, gắn hoạt động đón khách với giữ gìn cảnh quan và văn hóa bản địa.

Theo ông Nguyễn Hoàng Hân, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty Du lịch cộng đồng Mường Cốc, tính đến thời điểm phỏng vấn, Mường Cốc đã đón hơn 2.000 lượt khách kể từ khi khai trương. Việc phát triển du lịch tạo động lực để người dân đầu tư dịch vụ lưu trú, ăn uống và khôi phục nhà sàn phục vụ khách tham quan.

“Người dân nhìn thấy có thu nhập được nên các hộ phát triển các homestay, farmstay, rồi mở các nhà ăn, khôi phục lại những nhà sàn để khách tham quan, chụp ảnh”, ông Hân cho biết.

Ông Nguyễn Hoàng Hân - Giám đốc Công ty Du lịch cộng đồng Mường Cốc

Quá trình làm du lịch cũng thúc đẩy người dân quan tâm hơn đến không gian sống. Theo ông Hân, trước đây, cây cối tại một số gia đình chưa được chỉnh trang, đường làng chưa đẹp. Khi triển khai du lịch cộng đồng, chính quyền, các đơn vị liên quan, lãnh đạo thôn và hợp tác xã đã vận động bà con chỉnh trang cảnh quan, trồng cây, hoa.

Những thay đổi này vừa phục vụ hoạt động đón khách, vừa góp phần cải thiện môi trường sống của cộng đồng. Với một điểm đến có thế mạnh về trải nghiệm thiên nhiên và đời sống bản địa, giữ gìn cảnh quan cũng là giữ gìn nguồn lực phát triển sinh kế.

Thông điệp bảo vệ môi trường được treo nhiều nơi để nhắc nhở người dân và du khách cùng chung tay

Trong định hướng phát triển du lịch cộng đồng, Mường Cốc xây dựng bộ tiêu chí “5 không”, trong đó có nội dung không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần. Địa phương đồng thời giới thiệu trạm tiếp nước miễn phí, tạo thêm lựa chọn cho du khách khi cần nước uống.

Tại các cơ sở dịch vụ, một số vật dụng nhựa được thay thế bằng sản phẩm từ tre, thủy tinh hoặc inox. Theo ông Nguyễn Hoàng Hân, đây là những việc cụ thể để các hộ dân cùng tham gia giảm rác thải nhựa.

“Ví dụ như các cốc uống nước thì chúng ta sử dụng vật dụng bằng tre. Còn chai nước uống thì chúng ta sử dụng không phải là chai nhựa mà chai thủy tinh hoặc chai inox chẳng hạn”, ông Hân nói.

Tuy nhiên, thay đổi thói quen sử dụng đồ nhựa cần có thời gian và điều kiện thực hiện. Theo ông Hân, hợp tác xã hiện chưa đưa ra chế tài đối với việc sử dụng đồ nhựa. Trước mắt, hoạt động chủ yếu dựa trên tuyên truyền, vận động và khuyến khích người dân tham gia.

Gian trưng bày vật dụng sản xuất nông nghiệp của người Mường

Tại farmstay Gió Núi, gia đình ông Huân lựa chọn thay thế vật dụng từng bước. Một số sản phẩm phải đặt mua, trong khi vốn đầu tư cho hoạt động du lịch còn hạn chế. Việc chuyển đổi vì thế được thực hiện phù hợp với khả năng của gia đình.

Với ông Huân, du lịch xanh gắn liền với việc hạn chế tác động đến môi trường và cuộc sống của người dân xung quanh. Cơ sở cũng chú trọng sử dụng sản phẩm địa phương, trong đó có ẩm thực Mường, để phục vụ khách.

“Du lịch xanh có nghĩa là chúng tôi làm thuần túy, thân thiện với môi trường mà không làm ảnh hưởng đến cảnh vật xung quanh”, ông chia sẻ.

Khuyến khích du khách cùng thay đổi

Bên cạnh việc lựa chọn đồ dùng, gia đình ông Huân trao đổi với khách về cách sử dụng vật dụng và thu gom rác tại cơ sở. Khách mang theo đồ dùng được hướng dẫn bỏ rác vào nơi quy định sau khi sử dụng. Với những lần ghé thăm tiếp theo, gia đình khuyến khích khách dùng các vật dụng đã được chuẩn bị sẵn.

“Nếu các bác mang đồ đến thì khi sử dụng xong rồi để vào đây. Từ lần sau, khi các bác đến đây thì chúng tôi đã có sẵn, các bác cứ thế sử dụng thôi”, ông Huân cho biết.

Thùng rác làm từ gỗ, tre, thân thiện với môi trường

Cách làm này cho thấy việc giảm rác thải nhựa cần sự tham gia của cả người cung cấp dịch vụ và người sử dụng. Chủ cơ sở chuẩn bị vật dụng thay thế, hướng dẫn thu gom rác; du khách hợp tác trong quá trình trải nghiệm.

Tại Mường Cốc, những thay đổi đang bắt đầu từ từng gia đình, từng cơ sở dịch vụ. Khó khăn về vốn và thói quen sử dụng vẫn hiện hữu, đòi hỏi việc chuyển đổi được duy trì cùng với sự hướng dẫn, hỗ trợ cộng đồng.

Khi những chiếc cốc tre, chai thủy tinh và việc bỏ rác đúng nơi trở thành thói quen trong mỗi chuyến đi, định hướng du lịch xanh sẽ có thêm cơ sở để được thực hiện bền bỉ. Đó cũng là cách người dân Mường Cốc giữ gìn cảnh quan quê hương trong quá trình mở rộng sinh kế từ du lịch./.