Ngày Liệt sĩ Đỗ Văn Kỳ, ở thôn Hoàng Tân, xã Vĩnh An, tỉnh Phú Thọ lên đường nhập ngũ tuổi đời còn rất trẻ. Trong hành trang của người lính năm ấy có lời hẹn ngày trở về với gia đình và những người thân yêu. Nhưng chiến tranh khốc liệt đã khiến lời hẹn ấy mãi mãi dang dở.

Tháng 8 năm 1945, anh hy sinh nơi chiến trường để lại phía sau một gia đình với bao năm tháng đợi chờ tìm kiếm…Mãi sau từ những tư liệu thu thập được, gia đình mới biết nơi chôn cất ban đầu của liệt sĩ là tại nghĩa trang thôn Hương Đình, xã Hoàng An. Nhưng lúc đó do chưa được giám định ADN cũng như kết quả đối chiếu thông tin chưa rõ ràng nên gia đình không thể đưa Liệt sĩ Đỗ Văn Kỳ về nơi chôn rau cất rốn. Từ đó đến nay, hằng năm, con cháu vẫn đến thăm viếng ngôi mộ được cho là của ông để thắp nén hương tưởng nhớ, nhưng trong lòng luôn đau đáu một mong muốn được xác định chính xác danh tính.

“Một là lúc đó điều kiện kinh tế gia đình rất khó khăn, hai là quy định của tỉnh Vĩnh Phúc cũ lúc đó là bảo liệt sĩ nằm ở đâu thì cũng cứ để nguyên đấy, không được chuyển về quê hương nên dù rất muốn cũng không thực hiện được”, ông Đỗ Văn Phúc cháu của liệt sĩ Đỗ Văn Kỳ chia sẻ.

Hàng chục năm trôi qua, lần này, với sự quan tâm của các cơ quan chức năng trong Chiến dịch 500 ngày đêm, danh tính của liệt sĩ Đỗ Văn Kỳ đã được xác định và chính quyền địa phương, gia đình thực hiện các nghi lễ đưa liệt sĩ về quê hương. Trong ngày đón người thân trở về, những giọt nước mắt hạnh phúc lặng lẽ rơi vì sau bao năm cuối cùng ông Phúc và những người thân đã hoàn thành được tâm nguyện của mình.

Giọng nghẹn ngào, ông Phúc cho biết: Đón được thân nhân của gia đình tôi về quê cha đất tổ, quê mẹ là một niềm tự hào lớn. Từ trước đến nay tôi thấy hiếm có một lễ truy điệu được tổ chức lớn và trang nghiêm như thế, phải nói là gia đình tôi được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước rất nhiều

Đằng sau khoảnh khắc thiêng liêng ấy là sự nỗ lực kiên trì của những người còn sống đang tiếp nối hành trình tìm kiếm đồng đội. Theo ông Đào Lưu Hải, Phó Chủ tịch HĐND xã Hoàng An, việc xác định danh tính và tổ chức truy điệu, an táng liệt sĩ Đỗ Văn Kỳ là kết quả của quá trình phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, lực lượng quân đội, chính quyền địa phương và thân nhân gia đình trong việc rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin, thu thập dữ liệu và thực hiện giám định ADN.

Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, thời gian đã phủ lên nhiều vùng đất dấu tích của chiến tranh, nhưng dưới lòng đất vẫn còn đó những người lính chưa thể trở về, có những phần mộ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Có những gia đình đã nhiều lần đi tìm, lần theo từng manh mối, từng thông tin ít ỏi nhưng vẫn chưa biết người thân mình đang nằm lại nơi đâu. Bởi vậy chiến dịch 500 ngày đêm đặt ra yêu cầu rất lớn đối với các cấp, các ngành của tỉnh Phú Thọ trong đó có lực lượng quân đội.

Xác định rõ nhiệm vụ của mình, mỗi cán bộ, chiến sĩ của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh xác định đây không đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm chính trị và tình cảm thiêng liêng đối với các thế hệ cha anh. Thượng tá Bạch Hồng Quảng, Phó chủ nhiệm chính trị, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ chia sẻ, đây là nhiệm vụ cao cả mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ nên luôn cố gắng hết sức mình, tinh thần trách nhiệm. Mỗi hài cốt được khai quật thể hiện sự tri ân của mình và mang lại niềm vui đoàn tụ của nhiều gia đình sau bao nhiêu năm chờ đợi.

Không chỉ với những cán bộ ở Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, trong hành trình này mỗi cán bộ quân sự của xã phường chính là một mắt xích quan trọng để đưa thông tin từ cơ quan chuyên môn đến với người dân. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho toàn dân về ý nghĩa chính trị của chiến dịch; vận động các tổ chức, cá nhân tích cực cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và phối hợp tham gia tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trung tá Nguyễn Văn Công, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự xã Hoàng An, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ cho biết: "Quá trình tìm kiếm rồi quy tập, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trên địa bàn của xã bước đầu cũng gặp rất nhiều khó khăn bởi đây là nhiệm vụ chưa có tiền lệ và xã là một trong những đơn vị làm trước của tỉnh Phú Thọ. Sau khi đơn vị tổ chức xong cũng rút kinh nghiệm rất nhiều cho các đơn vị tổ chức về sau để không phải lúng túng, gần như là thành một quy trình. Mỗi cá nhân đều tâm niệm phải nỗ lực hết sức mình chung tay góp sức với cả nước để làm sao sớm trả lại tên tên cho các liệt sĩ".

Vượt lên những khó khăn, mỗi cán bộ, chiến sĩ luôn tự hứa với lòng mình: Khi được tham gia vào chiến dịch 500 ngày đêm chính là niềm vinh dự và tự hào bởi vậy phải nỗ lực hết sức mình để góp một phần công sức của mình tri ân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Theo như chia sẻ của Thượng uý Bùi Xuân Ngôn, Phó chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự xã Hoàng An lời hứa ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi liệt sĩ đều có cơ hội được gọi đúng tên mình, mỗi gia đình có thêm hy vọng đoàn tụ, mỗi sự hy sinh đều được đất nước ghi nhớ bằng những hành động thiết thực.

Dù thời gian có thể làm phai mờ nhiều dấu tích nhưng lòng biết ơn của thế hệ hôm nay với những người đã hy sinh vì tổ quốc vẫn luôn vẹn nguyên. Họ đang nỗ lực từng ngày để đi tìm những người có thể chưa từng gặp mặt, nhưng luôn được gọi bằng một cái tên rất đỗi thân thương: đồng đội. Và có lẽ, đó cũng chính là điều làm nên ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất của hành trình 500 ngày đêm…