Các hệ sinh thái các-bon xanh dương như rừng ngập mặn, cỏ biển và đầm lầy ven biển ngày càng được ghi nhận là giải pháp quan trọng trong giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học.

Những hệ sinh thái này không chỉ có khả năng hấp thụ và lưu trữ các-bon với hiệu suất rất cao, mà còn đóng vai trò như “lá chắn tự nhiên” giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo vệ bờ biển, duy trì đa dạng sinh học và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, biến đổi khí hậu không còn là thách thức của tương lai, mà đã và đang tác động trực tiếp tới mọi mặt phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia.

"Chúng ta đang chứng kiến những tác động của nước biển dâng, xâm nhập mặn, suy giảm đa dạng sinh học biển, xói lở bờ biển và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Những tác động đó không chỉ ảnh hưởng tới môi trường tự nhiên mà còn trực tiếp đe dọa sinh kế, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và sự phát triển bền vững của hàng triệu người, đặc biệt là người dân ven biển", ông Thành phát biểu tại Lễ khởi động “Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương và Họp Nhóm công tác triển khai Chương trình lần thứ nhất”, tổ chức tại Hà Nội ngày 28/5.

Ông Lê Công Thành-Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (Blue Carbon Action Partnership-BCAP) được khởi xướng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2023, nhằm thúc đẩy hợp tác đa bên, huy động nguồn lực tài chính, củng cố nền tảng khoa học và kết nối mạng lưới toàn cầu về carbon xanh dương.

Các chương trình NBCAP cấp quốc gia đã được triển khai tại Indonesia (2023) và Philippines (2025). Việt Nam là quốc gia tiếp theo tham gia triển khai sáng kiến này.

Việt Nam là quốc gia biển, có hơn 3.200km bờ biển và hệ sinh thái biển, ven biển phong phú. Trong đó có khoảng 200.000ha rừng ngập mặn cùng nhiều hệ sinh thái cỏ biển và vùng triều có giá trị cao về hấp thụ và lưu giữ carbon.

Theo các đánh giá sơ bộ, các hệ sinh thái carbon xanh dương có thể đóng góp đáng kể vào mục tiêu giảm phát thải và tăng cường hấp thụ carbon trong Cam kết Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam trong giai đoạn tới.

"Việc bảo vệ các hệ sinh thái này có ý nghĩa rất quan trọng đối với sinh kế của người dân, bởi đây là nơi sinh trưởng của các loài cá và tôm. Các hệ sinh thái ven biển cũng đóng vai trò bảo vệ cộng đồng trước những tác động của biến đổi khí hậu như nước biển dâng, góp phần bảo vệ người dân ở các khu vực ven biển", bà Ramla Khalidi trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam đánh giá.

Việt Nam đã xây dựng nhiều chính sách, triển khai các chương trình, sáng kiến liên quan đến bảo tồn biển, phục hồi rừng ngập mặn, phát triển kinh tế xanh và thúc đẩy tăng trưởng carbon thấp. "Tuy nhiên, các nỗ lực hiện nay vẫn cần được kết nối chặt chẽ hơn, cần có cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng khoa học, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển quốc tế", lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ rõ.

Bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam

Việt Nam vẫn đang trong quá trình tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành hệ thống quản trị hiệu quả, đem lại nguồn lực đầu tư cụ thể và triển khai thực chất tại địa phương. Trong bối cảnh đó, Chương trình NBCAP không đơn thuần là một sáng kiến mới, mà là nền tảng điều phối giữa cơ quan Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng tháo gỡ những thách thức đó.

"Việc đầu tư vào lĩnh vực carbon xanh dương rất khả thi cho khu vực tư nhân. Ở tầm quốc gia, việc bảo tồn các hệ sinh thái này giúp Việt Nam có thể tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050", lãnh đạo UNDP tại Việt Nam chia sẻ.

Chương trình NBCAP Việt Nam được triển khai trên phạm vi toàn quốc, ưu tiên các khu vực có hệ sinh thái biển-ven biển quan trọng như: các vùng rừng ngập mặn ven biển; các khu vực có hệ sinh thái cỏ biển; các khu bảo tồn biển và vùng sinh thái ven biển có tiềm năng phát triển các sáng kiến carbon xanh dương.

Nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác hành động carbon xanh (NBCAP) Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành làm Trưởng nhóm, với sự tham gia của 25 thành viên đại diện cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính, đối tác phát triển, tổ chức nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ./.