Radio
Podcast
Multimedia
Theo đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh, tham nhũng và lãng phí luôn là rào cản lớn cho sự phát triển, không chỉ làm đình trệ các nguồn lực mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác quản lý, gây thiệt hại cho xã hội cũng như dẫn đến mất niềm tin trong nhân dân. Xuất phát từ thực tiễn trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan thẳng thắn chỉ ra, những thủ tục hành chính rườm rà chính là mảnh đất “màu mỡ” cho tiêu cực, tham nhũng nảy mầm.
“ Hãy nhìn vào quy trình xử lý ngộ độc thực phẩm. Khi xảy ra một vụ nghi ngờ ngộ độc, dư luận và báo chí thường rất sốt ruột hỏi: Ai bị phạt, phạt bao nhiêu? Bản thân cơ quan quản lý như chúng tôi cũng rất muốn có kết quả ngay. Nhưng quy trình hiện nay quá phức tạp. Sự chậm trễ này làm mất đi tính răn đe. Hay câu chuyện về "tiền kiểm" và "hậu kiểm" trong cấp phép. Quan điểm của chúng ta luôn là "hậu kiểm quan trọng hơn tiền kiểm", nhưng thực tế quy định cấp phép lại ngày càng khó khăn hơn. Khi xin cái giấy phép quá khó, thì tham nhũng tiêu cực sẽ nảy sinh”, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan nói.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, đoàn ĐBQH TP Hải Phòng, cho rằng cùng với việc đẩy mạnh phòng chống tham nhũng, cần đặt công tác phòng chống lãng phí ở vị trí quan trọng tương đương bởi nếu không có cơ chế kiểm soát kỹ càng, hậu quả của lãng phí đôi khi còn nặng nề hơn cả tham nhũng. Trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang được sửa đổi cùng những biến động của tình hình thế giới và trong nước, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ công chức, lãnh đạo, đặc biệt là người đứng đầu ngày càng cao, hai điểm mới được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh là cần phân biệt rõ ràng giữa hành vi tham nhũng, lãng phí với các cơ chế thử nghiệm tiên phong có tính rủi ro. Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, một số luật và nghị quyết của Quốc hội gần đây đã bắt đầu xác lập cơ chế này.
Cụ thể, trong quá trình ứng dụng khoa học công nghệ, thử nghiệm các mô hình quản lý, điều hành, luôn tồn tại những rủi ro khách quan không thể kiểm soát. Khi các thử nghiệm này chưa mang lại hiệu quả như mong đợi, cần được nhìn nhận là rủi ro thay vì quy kết thành vi phạm. Việc tách bạch rạch ròi vấn đề này là nền tảng để khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân vào những điều mới mẻ.
Về giải pháp căn cơ, đại biểu cho rằng công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí phải bắt đầu ngay từ khâu đầu tiên là phòng ngừa. Trong đó, quá trình lập pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật cần được đặc biệt chú trọng.
“Hệ thống pháp luật phải đảm bảo tính đồng bộ, khép kín, triệt tiêu các kẽ hở để không bị lợi dụng. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát phải được thực hiện thường xuyên và quyết liệt”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga khẳng định.
Phòng chống tham nhũng, lãng phí không chỉ là xử lý những vi phạm mà điều cốt yếu là xây dựng một nền công vụ liêm chính, nơi mỗi cán bộ coi phụng sự nhân dân là khát vọng cao nhất. Tuy nhiên, đạo đức công vụ không thể chỉ dựa vào lòng tốt và khẩu hiệu chung chung.
"Anh không thể đòi hỏi cán bộ phải đạo đức sáng ngời khi mà đãi ngộ thấp, công việc quá tải và môi trường xung quanh đầy rẫy cám dỗ. Một công chức làm việc 30 năm không mua nổi căn nhà, nhìn bạn bè cùng trang lứa sung túc, liệu niềm tin có thể vững vàng mãi? Hiện nay, hệ thống lương theo thâm niên đang tạo ra sự bất công khi người trẻ năng động, có thành tích đột xuất lại nhận mức lương thấp hơn người lớn tuổi làm việc ở mức trung bình. Việc giảm biên chế là cần thiết, nhưng cần tránh "cào bằng" để tập trung nguồn lực cho những bộ phận làm việc thực chất”, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan chia sẻ đầy trăn trở.
Để giải quyết tận gốc vấn đề, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cho rằng cần học tập mô hình của các công ty nước ngoài, bậc lương chỉ để thể hiện thâm niên. Nhưng khi cán bộ, viên chức có những cống hiến đột xuất, hay đánh giá kết quả hàng tháng, hàng quý nếu xuất sắc đều có các mức thưởng riêng.
"Bên cạnh những chính sách cụ thể về lương, còn cần có chính sách về nhà ở công vụ cho công chức, viên chức. Tôi rất tâm đắc với mô hình của Singapore, đãi ngộ đủ để cán bộ không thể tham nhũng, không dám tham nhũng và không cần tham nhũng", đại biểu Phạm Khánh Phong Lan đề xuất.
Đồng quan điểm, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi cho rằng cần thực hiện những đột phá mạnh mẽ về thể chế, chuyển đổi sang quản trị dựa trên dữ liệu và đề cao tinh thần phụng sự nhân dân của đội ngũ cán bộ, viên chức.
“Thứ nhất, chúng ta phải là tăng cường hệ thống pháp luật chặt chẽ, nghiêm minh, kèm với đó là năng lực thực thi pháp luật và cũng phải hết sức là hiệu quả. Thứ hai là cải cách chế độ tiền lương, mức lương phải xứng đáng. Thứ ba là nêu cao đạo đức công vụ, tức là tính liêm chính của hệ thống công vụ. Và cuối cùng là hoàn thiện thể chế, đột phá trong số hóa, dữ liệu hóa. Tức là chúng ta phải là tăng cường lãnh đạo và quản trị dựa trên môi trường số thì lúc đấy tính vụ lợi cá nhân trong các hợp đồng, trong các giao dịch, các dự án đầu tư công sẽ giảm thiểu rất lớn”, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nói.
Sự thống nhất trong tư duy về cải cách thể chế, tiền lương và quản trị số của các đại biểu chính là tiền đề quan trọng để xây dựng một bộ máy công vụ liêm chính, kỷ cương và hiện đại. Khi những đề xuất tâm huyết này được hiện thực hóa và triển khai đồng bộ sẽ góp phần ngăn chặn tham nhũng tiêu cực từ gốc rễ, khơi thông mọi nguồn lực cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
