Radio
Podcast
Multimedia
GS.TS Hồ Đắc Lộc, Hiệu trưởng Trường ĐH Hutech, TP Hồ Chí Minh, chuyên gia giáo dục cho rằng vụ việc tiêu cực tại điểm thi Trường Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2026 vừa qua là một điều hết sức đáng tiếc, làm tổn thương đến niềm tin của dư luận xã hội đối với tính nghiêm túc của kỳ thi.
Tuy nhiên, theo GS Hồ Đắc Lộc cần nhìn nhận rõ bản chất của sự việc: đây là sai phạm thuộc về yếu tố con người và khâu kiểm soát thực thi ở địa phương, chứ không phải khiếm khuyết từ đường lối hay chính sách tổ chức thi quốc gia.
GS Lộc phân tích: "Sai phạm xảy ra do cán bộ coi thi/chấm thi tại điểm thi đó thiếu trách nhiệm hoặc cố tình can thiệp làm sai lệch kết quả. Việc dữ liệu điểm thi được công khai minh bạch toàn quốc đã giúp Bộ GD&ĐT cùng các cơ quan chuyên môn và dư luận xã hội nhanh chóng phân tích phổ điểm, phát hiện ra dấu hiệu bất thường này".
Giải pháp tình thế trả lại sự minh bạch và giải tỏa áp lực cho thí sinh trung thực
Đánh giá cao sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, GS Hồ Đắc Lộc khẳng định: Sự vào cuộc của Cơ quan Công an và Bộ GD&ĐT trong vụ việc này là rất khẩn trương, kiên quyết và kịp thời, thể hiện tinh thần "không có vùng cấm". Việc lập tức khoanh vùng, làm rõ các hành vi bất thường tại điểm thi Chuyên Tuyên Quang cho thấy sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và Bộ GD&ĐT trong việc bảo vệ kỷ cương thi cử.
Với đặc thù của vụ việc này, theo GS Hồ Đắc Lộc cần có phương án xử lý sao cho "thấu tình đạt lý" vì mục đích thượng tôn pháp luật, xử lý đúng người, đúng tội và không làm ảnh hưởng đến các thí sinh trung thực. Theo ông, việc xử lý cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
Đối với thí sinh gian lận và cán bộ gian lận: Cần áp dụng chế tài kỷ luật cao nhất theo Quy chế thi và xem xét trách nhiệm hình sự/hành chính (hủy kết quả thi, cấm thi, xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự cán bộ vi phạm…) để đủ sức răn đe.
Đối với thí sinh không nằm trong đường dây gian lận: Cần tuyệt đối bảo vệ quyền lợi xét tuyển vào các trường ĐH, CĐ của các em. Không thể vì sai phạm của một nhóm cá nhân tại điểm thi mà làm ảnh hưởng hay tạo tâm lý kỳ thị đối với tất cả thí sinh còn lại.
Phương án hợp lý (tình thế) giải quyết sự cố trước mắt, có thể tổ chức cho tất cả các em thí sinh thi lại; và xử lý các thí sinh vi phạm sau khi có kết quả chính thức của Cơ quan điều tra. GS Hồ Đắc Lộc phân tích những ưu điểm của phương pháp này:
Thứ nhất, đảm bảo công bằng cho công tác xét tuyển: Môn Toán là môn thi then chốt trong nhiều tổ hợp xét tuyển ĐH, CĐ. Việc có quá nhiều điểm 10 bất thường ở một điểm thi sẽ vô tình đẩy điểm chuẩn của các ngành hot lên cao, làm mất cơ hội của hàng nghìn thí sinh khác trên cả nước. Việc cho thi lại giúp thiết lập lại một mặt bằng điểm số thực chất, công bằng cho toàn hệ thống xét tuyển.
Thứ hai, trả lại sự minh bạch và giải tỏa áp lực cho thí sinh trung thực. Học sinh trường Chuyên Tuyên Quang vốn có năng lực tốt, nhưng sự việc xảy ra khiến cả những em làm bài bằng thực lực cũng bị dư luận hoài nghi. Kết quả từ một đề thi mới sẽ là bằng chứng rõ ràng nhất để các em tự tin khẳng định năng lực, loại bỏ tâm lý bị "gắn mác" gian lận.
Theo giáo sư Hồ Đắc Lộc, cách xử lý văn minh nên tách biệt việc thi và việc điều tra hình sự. Quyết định cho thi lại để kịp tiến độ xét tuyển, song song với việc chờ kết luận của Bộ Công an để xử lý cá nhân vi phạm (hủy kết quả, xử lý kỷ luật/hình sự) là bước đi đúng thẩm quyền: Bộ GD&ĐT giải quyết bài toán chuyên môn (đảm bảo kỳ thi và quyền lợi học tập); Cơ quan Công an giải quyết vấn đề pháp luật (xác định đúng người, đúng tội).
Cải tiến kỳ thi để hạn chế tối đa gian lận
Thống nhất cao với quan điểm của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về việc cần giữ ổn định cho kỳ thi tốt nghiệp bên cạnh đó phải tăng cường các giải pháp đảm bảo chất lượng và sự an toàn cho kỳ thi, GS Hồ Đắc Lộc đề xuất giải pháp nâng cao tính an toàn, nghiêm túc cho các kỳ thi năm tới:
Để hạn chế tối đa các tiêu cực tương tự, ngành Giáo dục cần tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số: Đột phá lớn nhất là tập trung triển khai Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Thi trên máy tính sẽ triệt tiêu gần như hoàn toàn sự can thiệp chủ quan của con người trong khâu coi thi, thu bài và chấm thi.
Tăng cường giám sát độc lập: Tiếp tục đẩy mạnh kiểm tra chéo giữa các địa phương, huy động cán bộ/giảng viên các trường Đại học uy tín tham gia giám sát khâu coi thi, chấm thi tại các điểm thi địa phương.
Hạ tầng kỹ thuật phòng chống gian lận: Lắp đặt camera giám sát toàn bộ khu vực thi/chấm thi, trang bị các thiết bị phát hiện thiết bị công nghệ cao truyền tin ra ngoài.
Chế tài xử lý và giáo dục đạo đức: Tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ làm công tác thi, đồng thời áp dụng chế tài đủ sức răn đe đối với bất kỳ cá nhân nào cố ý vi phạm Quy chế.
Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu “giữ ổn định cho kỳ thi đồng thời đảm bảo sự trung thực, nghiêm túc” yêu cầu sự đồng hành rất lớn từ khối các trường Đại học. Cụ thể, các trường ĐH cần tham gia giám sát, hậu kiểm cùng Bộ: Các trường Đại học cần tiếp tục cử đội ngũ cán bộ, giảng viên có chuyên môn và đạo đức tham gia vào các đoàn kiểm tra, giám sát coi thi và chấm thi tại các địa phương để tăng tính độc lập.
Bên cạnh đó các trường ĐH cần đa dạng hóa và minh bạch trong sử dụng nguồn tuyển. Với quyền tự chủ tuyển sinh, trường Đại học ngoài việc sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT (nguồn dữ liệu có độ chuẩn hóa cao), các trường có thể kết hợp thêm các kỳ thi đánh giá năng lực/tư duy độc lập hoặc các tiêu chí bổ sung để đảm bảo chất lượng đầu vào.
GS Hồ Đắc Lộc cũng cho rằng: Vấn đề quan trọng nữa là việc hợp tác phân tích dữ liệu: Các trường Đại học cùng Bộ GD&ĐT khai thác hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) để đối soát giữa điểm thi THPT, điểm học bạ và kết quả học tập thực tế của sinh viên sau khi nhập học. Nếu phát hiện điểm thi của một cơ sở giáo dục/địa phương nào chênh lệch bất thường so với năng lực học thực tế, đó sẽ là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý tiến hành hậu kiểm và thanh tra đột xuất./.
