Radio
Podcast
Multimedia
Vào đại học: Háo hức, bỡ ngỡ và những dự định trong tương lai
Những ngày đầu bước chân vào giảng đường, Phi Long, tân sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, Đại học Phenikaa, vừa háo hức, vừa có chút lo lắng. Môi trường mới, bạn bè mới, cách học khác với những năm phổ thông khiến Long vẫn còn cảm giác “vương vấn” những ngày cấp ba. Dù vậy, nam sinh đã nghĩ đến chuyện tham gia một câu lạc bộ để làm quen với môi trường mới và trau dồi thêm kỹ năng.
Trương Thị Thu Huyền, tân sinh viên ngành Marketing, lại đặt việc học lên trước. Thay vì vội vàng tìm việc làm thêm, Huyền muốn tập trung giành học bổng, đồng thời tham gia câu lạc bộ Nghệ thuật để tiếp tục sở thích chơi đàn.
Còn Đồng Xuân Lộc, tân sinh viên ngành Thương mại điện tử, cũng muốn thử sức với hoạt động ngoại khóa nhưng xác định chỉ tham gia ở mức vừa phải để dành thời gian cho việc học.
Mỗi người một dự định, một cách bắt đầu khác nhau. Điểm chung là phía trước các bạn đều là một môi trường với nhiều lựa chọn hơn rất nhiều so với thời phổ thông. Và cũng từ đây, một câu hỏi quan trọng đặt ra: làm thế nào để bốn năm đại học có nhiều trải nghiệm nhưng không trở thành bốn năm mất phương hướng?
Tự do hơn đồng nghĩa phải tự chủ hơn
Theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Thư ký Hội Tâm lý Giáo dục Việt Nam, vào đại học từ lâu đã là một khát khao lớn đối với nhiều bạn trẻ ở tuổi 18. Vì thế, khi nhận tin trúng tuyển, không ít bạn có cảm giác như đã chạm tới một mục tiêu rất lớn và dễ bước vào đại học với tâm lý thỏa mãn.
Trong khi đó, chặng đường phía trước lại đòi hỏi một sự chuẩn bị hoàn toàn khác. Nếu ở phổ thông, học sinh vẫn nhận được sự theo sát của gia đình và thầy cô thì khi trở thành sinh viên, mỗi người phải đối diện nhiều hơn với chính những lựa chọn của mình.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng kỹ năng quan trọng hàng đầu đối với sinh viên là quản trị bản thân để có thể tự chủ, tự lập.
Điều đó không nhất thiết bắt đầu bằng những kế hoạch lớn. Đôi khi chỉ là việc cuối mỗi ngày dành thời gian nhìn lại mình đã hoàn thành những gì, điều gì chưa làm được, nguyên nhân ở đâu và ngày mai cần thay đổi thế nào. Việc viết ra những mục tiêu, công việc cần thực hiện cũng là cách giúp mỗi người biến dự định thành những hành động cụ thể.
Theo chuyên gia, điều đáng lo không phải là một sinh viên từng mắc sai lầm mà là không biết nhìn lại để điều chỉnh. Khi thiếu khả năng tự đánh giá, người trẻ dễ rơi vào tâm lý đổ lỗi và tiếp tục lúng túng trong việc sắp xếp cuộc sống.
“Bởi vậy, dù học ngành gì, ở trường nào, khả năng tự lập và tự chủ vẫn là nền tảng cần được rèn luyện từ sớm”, PGS.TS Chu Cẩm Thơ nhấn mạnh.
Trải nghiệm nhiều, nhưng phải biết mình ưu tiên điều gì
Đại học mở ra rất nhiều lựa chọn mà những năm phổ thông có thể chưa từng có: câu lạc bộ, bạn bè mới, hoạt động ngoại khóa, việc làm thêm, những chuyến đi hay những mối quan hệ mới. Trải nghiệm là cần thiết, nhưng theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, trước hết sinh viên phải xác định được nhiệm vụ quan trọng nhất trong giai đoạn học đại học.
“Tôi luôn kêu gọi các bạn trải nghiệm nhưng trải nghiệm để phục vụ việc rèn luyện ở bậc đại học tốt hơn, chứ không phải để ảnh hưởng đến việc học”, chuyên gia nhấn mạnh.
Trước một công việc làm thêm, một hoạt động hay một mối quan hệ mới, sinh viên cần tự hỏi lựa chọn đó bổ sung được điều gì cho mình và có ảnh hưởng tiêu cực đến nhiệm vụ chính hay không.
Bên cạnh đó, năng lực của một người không chỉ được hình thành từ kiến thức chuyên môn. Việc rèn luyện sức khỏe, kỹ năng xã hội, khả năng giao tiếp hay làm việc nhóm đều là những trải nghiệm cần thiết. Quan trọng là chúng phải bổ trợ cho quá trình học tập và sự trưởng thành, thay vì khiến sinh viên bị cuốn đi mà không còn biết đâu là ưu tiên.
Ở chiều ngược lại, quá thận trọng cũng có thể khiến sinh viên bỏ lỡ nhiều cơ hội. Có người vì sợ ảnh hưởng đến việc học nên bốn năm chỉ đi học rồi về, quanh quẩn với một vài mối quan hệ quen thuộc. Trong khi đó, trường đại học còn là một “hệ sinh thái” rộng lớn mà nếu không chủ động khám phá, sinh viên có thể lãng phí rất nhiều nguồn lực sẵn có.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ lấy ví dụ từ thư viện với những giáo trình chính thống, các câu lạc bộ phục vụ nhiều nhóm sở thích, nhu cầu khác nhau cùng những hoạt động mà nhà trường tạo ra cho sinh viên. Thực tế, có những bạn đến năm cuối vẫn chưa từng tham gia một câu lạc bộ hay khai thác đầy đủ những nguồn tài nguyên ấy.
Theo chuyên gia, sinh viên năm nhất nên dành thời gian tìm hiểu môi trường của chính ngôi trường mình đang học, xem trường có những gì và lên kế hoạch sử dụng những nguồn lực đó. Có tài nguyên nhưng không biết tận dụng thì lợi thế cũng khó trở thành năng lực thực sự.
Chuẩn bị cho nghề nghiệp bắt đầu từ năm nhất
Một thay đổi đáng chú ý khi bước vào đại học là việc chuẩn bị nghề nghiệp không còn là câu chuyện chỉ dành cho sinh viên năm cuối.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng, khi một người đã lựa chọn trường và ngành học, đó cũng là lúc quá trình rèn luyện cho nghề nghiệp bắt đầu.
Ngay từ năm thứ nhất, sinh viên có thể xác định mình cần ưu tiên kỹ năng nào. Với sinh viên khối kinh tế chẳng hạn, các câu lạc bộ, hoạt động tìm hiểu thị trường hay những môi trường giúp phát triển kỹ năng chuyên môn có thể trở thành những điểm khởi đầu.
Song song với đó là việc xây dựng các mối quan hệ xung quanh mình. Cơ hội nghề nghiệp hiếm khi tự nhiên xuất hiện nếu người trẻ chỉ đứng yên chờ đợi. Việc chủ động tham gia, quan sát, kết nối với những người đang làm trong lĩnh vực mình quan tâm sẽ giúp sinh viên dần hình dung rõ hơn về môi trường nghề nghiệp tương lai.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ cũng khuyên mỗi sinh viên có thể tìm cho mình một người mà mình ngưỡng mộ trong nghề để quan sát, học hỏi và tìm cách tiếp cận những giá trị mà người đó đã xây dựng.
Mỗi tân sinh viên có thể bắt đầu quãng đời đại học theo một cách khác nhau. Điều đáng giá có lẽ không nằm ở việc bốn năm ấy đã tham gia bao nhiêu câu lạc bộ, làm bao nhiêu công việc hay có bao nhiêu trải nghiệm, mà là khi nhìn lại, mỗi người có thể nhận ra mình đã trưởng thành, hiểu mình hơn và khác với chính mình của ngày đầu tiên bước vào giảng đường.
