Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cam kết cung ứng đủ sách giáo khoa vào ngày 22/9

Thông tin tại phiên giải trình của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Hoàng Minh Sơn cho biết, đến 17h chiều 19/9, đã có 99,75% cuốn sách giáo khoa đã được cung ứng đến tận tay người học; còn lại khoảng 0,25% (khoảng 900 nghìn cuốn) sẽ được cung ứng đầy đủ trong 1-2 ngày tới.

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cũng nghiêm túc rút kinh nghiệm trong việc giám sát kỹ hơn, chặt chẽ hơn trong việc lập kế hoạch, dự báo số lượng sách giáo khoa và chắc chắn không để xảy ra điều này trong những năm học sau.

Đồng thời cho biết, sẽ giảm bớt các khâu trung gian, chỉ đạo chặt chẽ các Sở Giáo dục và Đào tạo để chủ yếu cung cấp sách giáo khoa thông qua các nhà trường, giảm việc phụ huynh phải đi mua sách giáo khoa ở bên ngoài.

Trao đổi với P/V VOV2 (Đài TNVN), ông Ngô Văn Hoan, Phó Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) cho biết đến tối 18/9, qua rà soát, lượng sách giáo khoa các địa phương còn thiếu là 908.689 cuốn.

Để khắc phục tình trạng này, Nhà xuất bản đang triển khai 7 gói thầu in bổ sung với tổng số trên 7,7 triệu bản. Nguồn sách này không chỉ để bù số lượng còn thiếu mà còn phục vụ dự phòng, nhu cầu bổ sung cho thư viện trường học và các trường hợp phát sinh.

Theo ông Hoan, việc điều chuyển sách từ những nơi còn nguồn dự trữ về các địa phương thiếu sách vẫn được thực hiện nhưng lượng sách có thể điều chuyển hiện không còn nhiều. Vì vậy, nguồn cung chủ yếu trong những ngày tới sẽ đến từ việc chủ động in bổ sung.

Hiện NXBGDVN tổ chức in tại 7 nhà in ở 4 miền, nhằm tránh việc tập trung sản xuất tại một khu vực và giảm nguy cơ chậm nguồn cung. Khi đã khơi thông các thủ tục đấu thầu, năng lực sản xuất có thể đáp ứng hàng trăm nghìn đến khoảng một triệu bản trong vài ngày.

Về thời hạn hoàn tất cung ứng, đại diện Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết mục tiêu là cơ bản hoàn thành vào ngày 22/9. Với một số tên sách lẻ, sách chuyên đề hoặc sách học kỳ II nếu còn chậm, thời gian hoàn tất dự kiến muộn nhất vào ngày 23-24/9.

“Tất cả hệ thống đã xác định quyết tâm là cơ bản đến ngày 22/9 là xong”, ông Hoan nói, đồng thời cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay là tiến độ sản xuất.

Học sinh lớp 10 tăng hơn 40%, nhu cầu sách biến động mạnh

Lý giải tình trạng thiếu sách giáo khoa năm nay, đại diện NXBGDVN cho rằng thị trường sách có nhiều biến động khác với quy luật thông thường, khiến công tác dự báo gặp khó khăn.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là sự gia tăng số học sinh ở các lớp đầu cấp, đặc biệt lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Riêng số học sinh lớp 10 trên toàn quốc năm nay tăng hơn 40% so với những năm trước.

Theo ông Hoan, sự gia tăng này có nhiều nguyên nhân, trong đó có việc điều kiện học tập được mở rộng, hệ thống trường nội trú được quan tâm đầu tư, tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp tục học lên THPT. Đây là một biến động lớn mà theo ông, trước đây chưa từng xảy ra ở mức độ tương tự.

Bên cạnh đó, giá SGK năm nay giảm khoảng 13-15% so với năm trước. Đại diện Nhà xuất bản cho biết việc tiết giảm chi phí có được nhờ đấu thầu rộng rãi với khoảng 80 nhà in tham gia, cùng với việc tiết giảm chi phí quản lý và giảm phần thặng dư.

Tuy nhiên, giá sách giảm cũng làm thay đổi hành vi mua sách. Theo ông Hoan, khi giá sách thấp hơn, phụ huynh có xu hướng mua sách mới thay vì sử dụng sách cũ. Tại một số thành phố, có phụ huynh mua hai bộ, một bộ để học ở trường và một bộ để ở nhà.

“Giá sách giáo khoa rẻ thì ai cũng mong muốn là có một bộ sách mới”, ông Hoan chia sẻ.

Ngoài nhu cầu mua sách của các gia đình, sách giáo khoa còn được các tổ chức, cá nhân mua để tặng, hỗ trợ học sinh ở những địa bàn khó khăn. Những yếu tố này cộng lại khiến nhu cầu thực tế cao hơn dự báo ban đầu.

Dự báo nhu cầu chưa theo kịp biến động thực tế

Một nguyên nhân được chính đại diện NXBGDVN thừa nhận là hạn chế trong công tác dự báo sản lượng sách theo số lượng học sinh.

Theo ông Hoan, việc xây dựng kế hoạch sản xuất phải được thực hiện từ nhiều tháng trước. Trong khi đó, những biến động về dân cư, số học sinh đầu cấp, giá sách, nhu cầu sử dụng sách mới và sắp xếp lại đơn vị hành chính, sắp xếp các cơ sở giáo dục đã làm thay đổi nhu cầu thực tế.

Năm nay, sách cũng có những nội dung phải điều chỉnh liên quan đến tên tỉnh, thành phố và chính quyền địa phương, khiến người dân có xu hướng lựa chọn sách mới thay vì sử dụng sách cũ.

“Đây là nguyên nhân chủ quan, dự báo về sản lượng sách trên đầu học sinh không lường được mức tăng khác với quy luật”, ông Hoan nói.

Ông cho biết Nhà xuất bản đã phải điều chỉnh kế hoạch in bổ sung tới 7 lần với tổng lượng điều chỉnh khoảng 70 triệu bản. Riêng lượng sách in bổ sung năm nay lên tới gần 40%, mức biến động mà theo ông là chưa từng xảy ra.

Một yếu tố khác tác động đến tiến độ cung ứng là hệ thống phát hành sách. Theo đại diện Nhà xuất bản, sau khi sách được sản xuất, việc đưa sách đến trường học còn phụ thuộc vào hệ thống các công ty phát hành và kênh thương mại.

Ông Hoan phân tích, tại một số nơi, sách có thể bị phân tán qua nhiều khâu, làm chậm quá trình đưa sách từ nơi sản xuất đến nơi có nhu cầu. Ông cũng đề cập tình trạng một số đơn vị giữ sách để bán kèm với sách bài tập, sách tham khảo.

Bên cạnh đó, chủ trương hỗ trợ, miễn phí sách giáo khoa tại một số địa phương cũng tạo ra áp lực mới khi thời gian ban hành và triển khai các nghị quyết, hướng dẫn không đồng nhất.

Ông Hoan dẫn trường hợp TP.HCM, ngày 14/8 UBND thành phố ban hành kế hoạch miễn phí sách giáo khoa, sau đó các cơ quan chuyên môn mới ban hành hướng dẫn thực hiện. Khi đó, năm học đã bắt đầu, trong khi nếu tổ chức đấu thầu mới thì cần thêm nhiều tháng để có sách.

Theo ông, tình trạng tương tự cũng xảy ra tại một số địa phương khác như Huế, Đà Nẵng.

Cũng theo đại diện NXBGDVN, quá trình in SGK thông thường cần khoảng 6-8 tháng, từ xây dựng kế hoạch sản lượng, thẩm định giá đến đấu thầu và tổ chức in.

Do đó, việc nhu cầu thị trường biến động mạnh trong thời gian ngắn khiến khả năng điều chỉnh sản lượng gặp nhiều hạn chế. Nhà xuất bản cho biết năm nay đã phải liên tục điều chỉnh kế hoạch, đồng thời khẩn trương điều chuyển nguồn sách và tổ chức in bổ sung để đáp ứng nhu cầu.