Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng luật sư Đồng đội trao đổi về quy định bồi thường thiệt hai khi xảy ra tai nạn giao thông:

Theo báo cáo của Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an, 9 tháng đầu năm 2026, cả nước xảy ra 11.564 vụ tai nạn giao thông, làm 7.198 người chết, 6.704 người bị thương. Các vụ tai nạn giao thông xảy ra đa phần nguyên nhân xuất phát từ sự bất cẩn, thiếu hiểu biết của người tham gia giao thông khi không chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự an toàn giao thông. Tai nạn xảy ra, người bị nạn phải gánh chịu những thương tật, mất mát về tài sản, sức khỏe thậm chí cả tính mạng, còn người gây tai nạn thì ngoài bị xử phạt hành chính, hình sự còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự cho bên bị thiệt hại.

Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng luật sư Đồng đội cho biết, căn cứ theo Điều 589, 590, 591, 592 của Bộ Luật dân sự 2015, khi tai nạn giao thông xảy ra, có thể phát sinh các khoản bồi thường sau:

- Thiệt hại về tài sản phải bồi thường chi phí sửa chữa phương tiện bị hư hỏng; Giá trị tài sản bị mất mát, thiệt hại; Thu nhập thực tế bị mất do phương tiện không sử dụng được; Thiệt hại do ngưng trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh

- Thiệt hại về sức khỏe phải bồi thường:Chi phí khám chữa bệnh, thuốc men, phục hồi chức năng; Chi phí người chăm sóc; Thu nhập thực tế bị mất trong thời gian điều trị; Bồi thường tổn thất tinh thần (tối đa 50 lần mức lương cơ sở – hiện khoảng 90 triệu đồng)

- Thiệt hại về tính mạng những chi phí phải bồi thường bao gồm: Chi phí mai táng; Chi phí cấp dưỡng cho người mà nạn nhân có nghĩa vụ nuôi dưỡng; Thu nhập bị mất của người chết (trong một thời gian nhất định); Tổn thất tinh thần cho thân nhân (tối đa 100 lần lương cơ sở)

- Trường hợp bị xúc phạm, đe dọa, mất uy tín do tai nạn vẫn có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại tinh thần.

- Trường hợp có bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, doanh nghiệp bảo hiểm chi trả trong phạm vi bảo hiểm và hạn mức theo quy định; phần còn lại, nếu có, được xác định theo pháp luật.

Trong thực tế có những vụ tai nạn mà cả hai bên đều có vi phạm, người bị nạn vẫn có thể yêu cầu bồi thường, nhưng không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của chính mình gây ra. Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào chứng cứ, diễn biến tai nạn và mức độ lỗi của từng bên để xác định trách nhiệm. Ví dụ, nếu cả hai bên đều có lỗi, phần trách nhiệm bồi thường sẽ được xem xét tương ứng với lỗi và thiệt hại thực tế, chứ không thể chỉ căn cứ vào việc ai bị thương nặng hơn để kết luận. Cũng cần lưu ý, tai nạn liên quan đến phương tiện cơ giới còn phải xem xét quy định về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ. Vì vậy, kết luận cuối cùng phải căn cứ vào tình tiết cụ thể của từng vụ việc.

Nếu các bên không thỏa thuận được, Tòa án sẽ căn cứ vào chứng cứ để xác định thiệt hại và trách nhiệm bồi thường. Các tài liệu quan trọng có thể gồm hồ sơ điều trị, hóa đơn chi phí, kết luận giám định thương tích, chứng cứ về thu nhập bị mất, thiệt hại tài sản và những tình tiết liên quan đến lỗi của các bên. Phần bồi thường có thể được giải quyết cùng vụ án hình sự; trong trường hợp luật định, phần dân sự có thể được tách ra giải quyết riêng. Người bị thiệt hại cũng có thể khởi kiện dân sự độc lập khi đáp ứng điều kiện pháp luật. Vì vậy, các bên nên lưu giữ đầy đủ chứng cứ và yêu cầu bồi thường rõ từng khoản.

Hiện nay, tình trạng xe gây tai nạn mà xe đó không thuộc sở hữu của người lái xe khá nhiều, chủ yếu là xe của các công ty kinh doanh vận tải thuê người lái. Cho nên, nếu lái xe gây tai nạn trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao, về nguyên tắc, công ty hoặc doanh nghiệp phải bồi thường theo Điều 600 Bộ luật Dân sự. Nếu phương tiện là nguồn nguy hiểm cao độ, trách nhiệm của chủ sở hữu hoặc người được giao chiếm hữu, sử dụng còn phải được xem xét theo Điều 601 và tình tiết cụ thể. Sau khi bồi thường, doanh nghiệp có thể yêu cầu người lái xe hoàn trả theo quy định pháp luật và căn cứ liên quan. Tuy nhiên, trách nhiệm hình sự, nếu có đủ căn cứ, là trách nhiệm cá nhân của người lái xe; doanh nghiệp không thể thay người lái xe chịu trách nhiệm hình sự. Nếu người lái xe sử dụng xe ngoài phạm vi công việc hoặc tự ý sử dụng trái phép, trách nhiệm bồi thường cần được đánh giá riêng theo hồ sơ vụ việc./.