Mời nghe cuộc trao đổi giữa phóng viên VOV2 với bà Đinh Thị Thụy, Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế:

Người khuyết tật là một trong những nhóm đối tượng được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Chính sách đối với người khuyết tật là điểm tựa quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo đảm mọi người dân đều được quan tâm, chăm lo và hỗ trợ khi gặp khó khăn. Đây không chỉ là quyền lợi chính đáng của người khuyết tật mà còn là trách nhiệm của các cấp, các ngành để chính sách được triển khai đúng, đủ và kịp thời.

Bà Đinh Thị Thụy, Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế cho biết, trong những năm qua, chính sách đối với người khuyết tật đã có nhiều bước tiến quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực y tế và trợ giúp xã hội. Nhà nước đã ban hành Luật Người khuyết tật, tạo cơ sở pháp lý nhằm bảo đảm quyền bình đẳng và tạo điều kiện để người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Trong lĩnh vực y tế, người khuyết tật được hỗ trợ bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh và phục hồi chức năng, nhiều chương trình can thiệp sớm cũng được triển khai. Về trợ giúp xã hội, người khuyết tật nặng được hưởng trợ cấp hàng tháng, hỗ trợ dụng cụ sinh hoạt, xe lăn và được ưu tiên trong các chương trình giảm nghèo, giáo dục và đào tạo nghề.

Hiện nước ta có hơn 8 triệu người khuyết tật. Người khuyết tật đặc biệt nặng và nặng được hưởng chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế, hỗ trợ chi phí giáo dục, học tập.

Cả nước có 165 cơ sở trợ giúp xã hội chăm sóc người khuyết tật (104 cơ sở công lập và 61 cơ sở ngoài công lập) đang chăm sóc khoảng 25.000 người khuyết tật, tâm thần và quản lý khoảng 80.000 người khuyết tật, người tâm thần tại cộng đồng.

Các bộ, ngành và địa phương đã xây dựng và tổ chức triển khai các chương trình, kế hoạch, đề án nhằm thực hiện mục tiêu đến năm 2030: Tất cả người khuyết tật đặc biệt nặng và nặng được trợ cấp xã hội hàng tháng và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí; khoảng 90% người khuyết tật tiếp cận các dịch vụ y tế dưới các hình thức khác nhau; 80% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và được can thiệp sớm các dạng khuyết tật; 90% người khuyết tật ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục. Toàn bộ công trình xây mới và 50% công trình cũ bảo đảm điều kiện tiếp cận đối với người khuyết tật…

Bên cạnh đó, cộng đồng và xã hội giữ vai trò then chốt trong việc hỗ trợ người khuyết tật hòa nhập một cách bền vững, bởi đây không chỉ là nguồn hỗ trợ mà còn là môi trường quyết định mức độ hòa nhập thực sự của họ. Bên cạnh đó, sự tham gia của cộng đồng trong giáo dục, việc làm và các hoạt động xã hội giúp mở rộng cơ hội phát triển, đồng thời mang lại sự kết nối, hỗ trợ tinh thần cần thiết để họ tự tin hòa nhập. Không chỉ dừng lại ở việc giúp đỡ, cộng đồng còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng quyền con người và khuyến khích sự tham gia chủ động của người khuyết tật vào các vấn đề liên quan đến chính họ.

Để phát huy hiệu quả hơn nữa cần có sự thay đổi đồng bộ cả về nhận thức lẫn hành động. Trước hết, xã hội cần tôn trọng và công nhận năng lực của người khuyết tật như những cá nhân bình đẳng. Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường tiếp cận toàn diện, từ cơ sở hạ tầng đến công nghệ, sẽ giúp họ dễ dàng tham gia vào các hoạt động học tập, làm việc và sinh hoạt. Đặc biệt, việc lắng nghe chính nhu cầu và tiếng nói của người khuyết tật sẽ giúp các giải pháp trở nên phù hợp và hiệu quả hơn.

Trước yêu cầu chuyển từ tiếp cận "y tế - chăm sóc" sang "xã hội - hòa nhập" mà Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, thời gian tới, Cục Bảo trợ xã hội đã xây dựng và trình Đảng ủy Bộ Y tế ban hành Kế hoạch triển khai với nhiều hoạt động:

(i) Trong đó đẩy mạnh tuyên truyền, tạo chuyển biến sâu sắc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân về trách nhiệm đối với người khuyết tật; đổi mới tư duy lĩnh vực công tác người khuyết tật, chuyển từ “Y tế - chăm sóc” sang tiếp cận “xã hội hòa nhập”, mở rộng cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật;

(ii) Xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật đối với người khuyết tật;

(iii) Thực hiện các chương trình, việc làm, hỗ trợ sinh kế, …

(iiii) Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính loại bỏ những rào cản khó tiếp cận đối với người khuyết tật.