Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 58/2021/TT-BTC hướng dẫn Nghị định số 158/2020/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 14/2025/TT-BTC.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi nhằm tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về chứng khoán phái sinh, tạo cơ sở triển khai đa dạng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Bổ sung hợp đồng quyền chọn chỉ số chứng khoán

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung hợp đồng quyền chọn niêm yết dựa trên chỉ số chứng khoán, gồm hợp đồng quyền chọn mua và hợp đồng quyền chọn bán.

Dự thảo đồng thời bổ sung các khái niệm liên quan, quy định về tài sản cơ sở, loại hợp đồng, thời điểm và hình thức thực hiện hợp đồng, giá thực hiện… nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai sản phẩm mới trên thị trường.

Theo dự thảo, việc bổ sung sản phẩm này nhằm thực hiện định hướng từng bước triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số chứng khoán, qua đó tăng cung hàng hóa cho thị trường và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Hoàn thiện quy định về bù trừ, thanh toán

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung nguyên tắc thanh toán đối với giao dịch chứng khoán phái sinh, trong đó quy định cụ thể hơn đối với hợp đồng quyền chọn.

Đối với giao dịch quyền chọn, việc bù trừ và xác định nghĩa vụ thanh toán phí quyền chọn được thực hiện trên cơ sở bù trừ chung giữa giá trị phí quyền chọn được nhận và phải trả đối với các giao dịch có cùng ngày giao dịch. Việc thực hiện hợp đồng được hoàn tất khi thanh toán khoản chênh lệch bằng tiền giữa giá thực hiện và giá thanh toán cuối cùng của chỉ số cơ sở tại ngày giao dịch cuối cùng.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định về nghĩa vụ ký quỹ, thanh toán phí quyền chọn hàng ngày và thanh toán khi thực hiện hợp đồng quyền chọn.

Đáng chú ý, dự thảo làm rõ cơ chế ký quỹ đối với bên mua và bên bán quyền chọn. Nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua phải nộp đầy đủ phí quyền chọn; nhà đầu tư nắm giữ vị thế bán phải nộp đầy đủ ký quỹ ban đầu cho toàn bộ vị thế dự kiến mở trước khi thực hiện giao dịch, ngoại trừ giao dịch đối ứng. Quy định này nhằm làm rõ trách nhiệm tài chính của các bên và tăng cường kiểm soát rủi ro trong giao dịch quyền chọn.

Thay đổi đầu mối thực hiện nghiệp vụ bù trừ

Một nội dung khác được sửa đổi để phù hợp với thực tiễn là nghiệp vụ bù trừ, thanh toán chứng khoán phái sinh.

Theo dự thảo, kể từ khi áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường chứng khoán cơ sở, Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC) sẽ thực hiện chức năng CCP cho cả thị trường cơ sở và thị trường phái sinh thay vì VSDC như hiện nay. Một số quy định về tài khoản, báo cáo, nhiệm vụ của VSDC và VSC được sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ tương ứng.

Dự thảo cũng bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm hoạt động nghiệp vụ được liên tục. Theo đó, các quy định áp dụng đối với VSC do VSDC thực hiện cho đến khi VSC chính thức thực hiện nghiệp vụ theo phân công.

Dự thảo Thông tư đang được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân trước khi hoàn thiện./.